Núrken Asanov әleumettik jelidegi jazbasynda qoghamdaghy jemqorlyq, adamgershilik qúndylyqtardyng әlsireui, úrpaq tәrbiyesi jәne halyqqa adal qyzmet etu mәselelerin kóterdi.

Ol elding bolashaghy biylikke kelgen adamdardyng jasyna emes, olardyng sanasy men adamdyq qasiyetine baylanysty ekenin aityp, «aspannan dollardyng jauuyna sebepshi bolghandar» turaly da pikir bildirdi, dep habarlaydy

«Teksizge baq tez qonady, biraq bayansyz bolady»

Núrken Asanov jazbasyn tektilik pen adamgershilik turaly oidan bastaghan. Onyng payymynsha, adamnyng ómirdegi jetistigi men qoghamdaghy orny onyng shynayy bolmysyn aiqynday bermeydi.

«Teksizge baq tez qonady, biraq bayansyz bolady! Tektige baq kesh qonady, biraq bayandy bolady! Baqytsyzdyq shýkirsizdikten, al shýkirsizdik senimsizdikten ekeni haq!» – dep jazdy ol.

Avtor adamnyng ómirdegi basty mindeti dýniyege adam bolyp kelu ghana emes, adamdyq qasiyetin joghaltpay ómir sýru ekenin atap ótti.

Ol búl oiyn orman men adam arasyndaghy salystyru arqyly jetkizgen.

«Ormannyng azulysy, tyrnaqtysy jolbarys bolghanymen, ormannyng iyesi adam bolyp qala bermek. Elding azulysy, tyrnaqtysy, aqyldysy, bilimdisi teksiz pendeler bolyp kóringenimen, elding iyesi әrbir osy elding azamattary, yaghny halyq!» – dedi Núrken Asanov.

Onyng aituynsha, elding shynayy iyesi belgili bir lauazym iyeleri nemese yqpaldy adamdar emes, halyqtyng ózi.

«Jastar keldi dep quanudyng qajeti joq»

Jazbada úrpaq tәrbiyesi men qogham sanasynyng ózgerui mәselesine de erekshe nazar audarylghan.

Núrken Asanov qoghamdaghy kelensizdikterding tamyryn otbasyndaghy tәrbie men qalyptasqan qúndylyqtardan izdeydi. Onyng pikirinshe, dastarqan basynda ónegeli әngimeden góri dýniye, baylyq pen úrlyq turaly sózding basym boluy keyingi úrpaqtyng dýniyetanymyna әser etedi.

«Dastarqanda ósiyet emes, ósek aitsaq, yaghny dýniye, baylyq, úrlyq, taghy basqa dýniyelermen qorektensek, qansha úrpaq ótse de, kórer kýning osy», – dep jazdy ol.

Avtor el basqaru isine jastardyng keluin ózdiginen ong ózgeris dep qabyldaugha bolmaytynyn da eskertti.

«Sana ózgermey, adam ózgermeydi, adam ózgermey, qogham ózgermeydi. Jastar keldi dep quanudyng qajeti joq, qanday jastyng kelgeni manyzdy bolsa kerek», – dedi ol.

Núrken Asanov býgingi ózi synap otyrghan adamdardyng Qazaqstan tәuelsizdik alghan kezde biri tórt, endi biri on eki jasta bolghanyn atap ótken.

«Býgingi myna pendeler elimiz Tәuelsizdik alghanda bireui 4 jasta, bireui 12 jasta bolghan jandar eken. Dastarqannyng qasiyetin sezinbey, ósiyet emes, ósekpen qorektengendikting nәtiyjesi dep bilemin», – dep jazdy avtor.

Osylaysha, ol qoghamdaghy teris әreketterdi tek buyn almasuymen sheshu mýmkin emes ekenin, eng aldymen adamnyng tәrbiyesi men sanasy ózgerui qajet ekenin jetkizdi.

«It emgender men sýt emgender»

Núrken Asanov jazbasynda halyqtyq úghymdargha sýienip, adam boyyndaghy tektilik pen teksizdikti salystyrghan.

«Dana qazaq halqy balany ekige bólgen. It emgender men sýt emgender dep. It emgen dep teksiz úry-qary, elding soryna is qylghandardy atasa, sýt emgen dep halyqqa qaltyqsyz, shynayy enbek etken jandardy ataghan», – dedi ol.

Avtor búl salystyru arqyly qoghamgha paydasyn tiygizetin azamattar men jeke basynyng mýddesin joghary qoyatyn adamdardyng arasyndaghy aiyrmashylyqty kórsetkisi kelgen.

Onyng pikirinshe, adamdy qoghamdaghy dәrejesi nemese baylyghy emes, halyqqa jasaghan qyzmeti men adaldyghy aiqyndauy tiyis.

«Aspannan dollardyng jauuyna sebepshi bolghandar – taudyng kóringen beti ghana»

Jazbanyng taghy bir túsynda Núrken Asanov «aspannan dollardyng jauuyna» qatysty pikir bildirip, qoghamdaghy kelensiz әreketterding auqymy syrt kózge kóringennen әldeqayda keng boluy mýmkin ekenin menzedi.

«Qysqasy, býgingi aspannan dollardyng jauuyna sebepshi bolghandar taudyng bizge kóringen beti ghana bolsa kerek…» – dep jazdy ol.

Alayda avtor búl sózining naqty qanday oqighagha nemese kimderge qatysty ekenin ashyp aitpaghan.

Ol halyqtyng mýddesine qarsy әreket etip, jeke basynyng paydasyn kózdeytin adamdardy qatang syngha aldy.

«Halyqtyng zoryna emes, soryna amal etkender, qaltasyna qol súghyp, is qylghandar bola túra tekti kóringen sasyq tekelerden qútylar kýn qashan tuady eken degen armannan basqa aitarym joq», – dedi Núrken Asanov.

«Eldik mýddede satqyndyqqa jol joq»

Avtordyng jazbasynda eldik mýdde, halyqqa qyzmet etu jәne qoghamdyq jauapkershilik mәseleleri de keninen qozghalghan.

Onyng aituynsha, halyq atynan materialdyq nemese ruhany qyzmet kórsetetin azamattardyng niyeti taza, maqsaty aiqyn boluy kerek.

«Halyqtyng atynan shynayy, taza niyet, eldik mýdde túrghysynda materialdy nemese ruhany qyzmet jasaushylardyng tasy saygha emes, әrdayym órge domalamaq», – dep jazdy ol.

Núrken Asanov eldik mýdde jolynda pikir qayshylyghy boluy mýmkin ekenin, alayda múnday kelispeushilikter satqyndyqqa úlaspauy tiyis ekenin atap ótti.

«Eldik mýdde, halyqqa qyzmette satqyndyqqa jol joq. Tek kelispeushilikter boluy mýmkin. Al kelispeushilikter oryn alsa, sezim men nәpsining baylau jibin ótpes pyshaqpen de ýze alaryng aqiqat», – dedi ol.

Sonymen birge avtor elge qyzmet etudi tek úranmen shekteuge bolmaytynyn eskertti. Onyng sózinshe, shynayy niyet pen eldik mýdde naqty әreket arqyly kórinui qajet.

«Alayda eldik mýdde, shynayy niyet, bos sóz, qúrghaq lozungtar halyqtyng kózin de, ózin de toydyrmaydy», – dep jazdy Núrken Asanov.

«Zang men tәrtip» qaghidasyna toqtaldy

Jazba avtory qoghamdaghy әdiletsizdik pen jemqorlyqqa qarsy kýresti Memleket basshysynyng «Zang men tәrtip» qaghidasymen baylanystyrghan.

Ol qoghamdy teris әreketterden tazartu ýshin әdilet pen shyndyq ýstemdik etui qajet dep esepteydi.

«Musordy, qoqys-qoqymdy órtep qútylarsyn, al adamdyq qoqystardy әdilet pen shyndyq otymen tazalap qútylasyng demekshi, el Preziydentining aitqan «Zang men tәrtip» qaghidasynyng astarynda osy ústanym bolsa kerek», – dedi ol.

Avtordyng payymynsha, qoghamdaghy әdilettilikti ornyqtyru ýshin zang talaptary men adamgershilik ústanymdary qatar jýrui tiyis.

«Qaranghy ýngirden ghibrat aluymyz kerek»

Núrken Asanov jazbasynda diniy-ruhany qúndylyqtargha da toqtalyp, ghúlamalargha telinetin ghibratty oidy mysalgha keltirgen.

«Ýngirding túnghiyghyna qúlap, shygha almaghan pendelerge, Payghambarymyzdyng ýngirge kirse de sol qaranghy ýngirden Allanyng Qúran ilimin alyp shyqqanynan ghibrat aluymyz kerek», – degen sózdi keltirdi ol.

Osy mysal arqyly avtor qiyndyqqa tap bolghan adamnyng ruhany qúndylyqtardan ajyramauy kerektigin menzegen.

«Sol aitpaqshy, ýngirding qaranghylyghyna týsip, qapy qalmas ýshin, eldik mýdde, halyqtyng yqylasyna, halyqtyng paydasyna, Alashtyng armanyna qyzmet etkenderding erteni әri jaryq, әri ruhy lәzzatqa bóleneri haq!» – dep jazdy Núrken Asanov.

«Sanaly qogham – sapaly memleket»

Jazba sonynda avtor elding bolashaghy әr azamattyng sanasyna, adamgershiligine jәne halyq aldyndaghy jauapkershiligine baylanysty ekenin taghy bir mәrte atap ótti.

Ol qoghamdy jeke bastyng mýddesinen joghary túryp, elding iygiligi ýshin enbek etuge shaqyrdy.

«Sanaly qogham – sapaly memleket, sapaly memleket – tórli elding kepili demekshi, әlemge de, dosqa da, dúshpangha da kýlki bolmay, tórde otyryp tórelik eter, qiyaldy armangha emes, armandy amalgha ainaldyrar el bolalyq, aghayyn!» – dep týiindedi Núrken Asanov.

 Abai.kz