Dýisenbi, 16 Qarasha 2026
Qogham 140 0 pikir 16 Qarasha, 2026 saghat 13:20

Teng qúqyly qogham: Órkeniyetti elding basty belgisi...

Suret: JY arqyly jasaldy / el.kz.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyng Qazaqstan halqyna arnaghan biylghy Joldauynda әleumettik әdilettilik, azamattardyng әl-auqatyn arttyru, sapaly bilim men qoljetimdi medisinalyq qyzmet kórsetu, qoghamdaghy barlyq adamdar ýshin teng mýmkindikterdi qamtamasyz etu mәselelerine erekshe nazar audarylyp ótti.

Ózge de tolyp jatqan manyzdy mәseleler qatarynda erekshe bilim berudi qajet etetin balalar men mýmkindigi shekteuli azamattardy qoldau nazar audararlyq jaghday. Preziydent kótergen mindetterding negizgi maqsaty – әrbir azamat ózin qoghamnyng tolyqqandy mýshesi retinde sezinetin, eshkim shet qalmaytyn әdiletti memleket qalyptastyru bolsa kerek.

Búl jerde qoghamnyng órkeniyettiligi men adamgershilik dengeyi onyng әrbir azamatyna jasaghan qamqorlyghymen, kórsetken qúrmetimen ólshenetini aita ketken oryndy. Yaghni, әr adam – qoghamnyng teng qúqyly mýshesi. Onyng densaulyq jaghdayyna, fizikalyq mýmkindikterine nemese әleumettik erekshelikterine qaramastan, bilim alugha, enbek etuge, óz qabiletin damytugha jәne qoghamdyq ómirge belsendi aralasugha tolyq qúqyghy bar. Sondyqtan inkluzivti qogham qalyptastyru – býgingi kýnning manyzdy mindetterining biri.

Aldymen inkluziya degen týsinik neni bildiretinin aita ketsek. Ol – qoghamdaghy barlyq adamdargha teng mýmkindik jasau, olardyng erekshelikterin qúrmetteu jәne qoghamdyq ómirge tolyqqandy qatysuyna jaghday tughyzumen týsindiriledi. Búl úghym tek mýmkindigi shekteuli adamdargha ghana emes, әr adamnyng jeke qabileti men qajettiligin eskerudi qamtidy.

Ayta keter bolsaq,  elimizde inkluzivti bilim berudi damytugha erekshe kónil bólinip keledi. Erekshe bilim beru qajettilikteri bar balalardyng jalpy bilim beretin mektepterde qatarlastarymen birge bilim aluyna jaghday jasalynghan.  Ár balanyng boyynda ashylmaghan qabilet, erekshe talant bar ekeni aqiqat. Biri suret salugha beyim bolsa, ekinshisi muzykagha, endi biri ghylymgha, sportqa nemese shygharmashylyqqa qyzyghushylyq tanytady. Eng bastysy – sol qabiletti der kezinde bayqap, damytugha mýmkindik beru.

Býginderi  arnayy múghalimder, logopedter, psihologter men pedagog-assistentterding kómegi, beyimdelgen oqu baghdarlamalary jәne qolayly orta balalardyng bilim aluyna mýmkindik jasauda. Degenmen, inkluzivti bilim beru tek arnayy mamandardyng júmysy emes ekenin de týsinuimiz kerek. Búl – múghalimnin, ata-ananyn, oqushynyng jәne býkil qoghamnyng ortaq jauapkershiligi.

Erekshe qabiletterdi qoldau – bolashaqqa salynghan investisiya

Árbir adamnyng boyynda belgili bir qabilet pen talant bolatynyn aittyq. Keyde sol qabiletting ashyluyna qoghamdaghy týsinispeushilik, qolaysyz orta nemese qajetti qoldaudyng bolmauy kedergi keltirui mýmkin. Sondyqtan múnday  adamdargha qoldau kórsetu – tek әleumettik kómek kórsetu emes, olardyng mýmkindikterin ashugha jol ashu.

Atalghan azamattardyng arasynda ónerde, sportta, ghylymda, bilimde jәne kәsipkerlik salasynda ýlken jetistikterge jetip jýrgen jandar kóp ekenin kýndelikti ómirde krip jýrmiz. Olardyng ómir joly tabandylyqtyn, qaysarlyqtyng jәne jigerding ýlgisi bola alady. Osynday azamattargha jaghday jasau arqyly memleket qoghamnyng adamy kapitalyn damytady.

Ol ýshin qoljetimdi ghimarattar, arnayy jabdyqtalghan júmys oryndary, sapaly medisinalyq jәne onaltu qyzmetteri, kәsiby bilim alu mýmkindikteri qarastyryluy asa manyzdy. Sonymen qatar mýmkindigi shekteuli azamattardyng enbek naryghynda óz ornyn tabuyna, kәsip ashuyna jәne qoghamdyq júmystargha qatysuyna qoldau kórsetilui qajet.

Mýmkindigi shekteuli adamdargha qúrmetpen qarau – tek sóz jýzindegi izgi niyet emes, kýndelikti ómirdegi naqty is-әreketten kórinui tiyis. Keyde adamdardyng ayaushylyq tanytuy nemese olardy qoghamnan bólek qarastyruy da adamnyng kóniline qayau týsirui mýmkin. Sondyqtan eng dúrys ústanym – olardy ayaushylyq nysany retinde emes, óz armany, maqsaty, talanty men mýmkindigi bar teng qúqyly azamat retinde qabyldau.

Preziydent Joldauynda kóterilgen әleumettik әdilettilik pen teng mýmkindik qaghidalary әrbir azamattyng ómir sapasyn jaqsartugha baghyttalghan. Búl mindetterdi oryndau memleket pen qoghamnyng birlesken әreketin talap etedi. Ár mekeme, әr bilim beru úiymy, әr otbasy óz dengeyinde inkluzivti orta qalyptastyrugha ýles qosa alady.

Qorytyndylay kele, erekshe qabiletteri men qajettilikteri bar adamdardy qoldau – memleketting ghana emes, býkil qoghamnyng adamgershilik boryshy ekenin eskergen jón. Ár adamgha qúrmet kórsetu, onyng qabiletin baghalau jәne damuyna mýmkindik beru arqyly biz meyirimdi, әdiletti әri órkeniyetti qogham qalyptastyramyz. Óitkeni naghyz damyghan memleket – eshbir azamatyn nazardan tys qaldyrmaytyn, әr adamnyng qúndylyghyn moyyndaytyn memleket. Mine, osy sebepti  memleket basshysynyng biylghy Joldauynyng maghyzdylyghy arta týsedi.

Syrym Ábil, zanger

Abai.kz

0 pikir