Almatynyng 2040 jylgha deyingi Bas jospary bekitildi
Ýkimet Almaty qalasynyng 2040 jylgha deyingi damu perspektivalaryn aiqyndaytyn Bas jospardyng jana redaksiyasyn bekitti.
Qújatta qalany poliysentrlik jýie boyynsha damytu, LRT jelilerin salu, metrony keneytu, ónerkәsiptik aumaqtardy janghyrtu jәne jasyl jelekter kólemin úlghaytu kózdelgen.
Tiyisti ózgerister Ýkimetting 2026 jylghy 31 qazandaghy №961 qaulysymen engizildi. Qújat alghashqy resmy jariyalanghan kýnnen, yaghny 16 qarashadan bastap qoldanysqa engizildi.
– Almaty qalasynyng Bas jospary – qalany perspektivalyq keshendi damytu, aumaqty josparlau, әleumettik jәne injenerlik-kólik infraqúrylymy jýiesin qalyptastyru baghyttaryn aiqyndaytyn negizgi qala qúrylysy qújaty, – delingen qaulyda.
Bas jospar Jer, Ekologiya jәne Qúrylys kodeksterinin, «Qazaqstan Respublikasyndaghy jergilikti memlekettik basqaru jәne ózin-ózi basqaru turaly», «Almaty qalasynyng erekshe mәrtebesi turaly» zandardyng jәne qala qúrylysyna qatysty ózge de normativtik-qúqyqtyq aktilerding talaptaryna sәikes әzirlengen.
Sonymen qatar qújat Almatynyng әleumettik-ekonomikalyq damu baghdarlamalaryn, kólik jәne injenerlik infraqúrylymdy damytu shemalaryn, aumaqtardy salu jәne rekonstruksiyalau jobalaryn, tarihy múrany saqtau, kógaldandyru men qoghamdyq kenistikterdi abattandyru josparlaryn әzirleuge negiz bolady.
Bas josparda mynaday josparlau kezenderi belgilengen:
* bastapqy jyl – 2025 jylghy 1 qantar;
* qúrylystyng birinshi kezeni – 2030 jyl (2031 jylghy 1 qantar);
* eseptik merzim – 2040 jyl (2041 jylghy 1 qantar).
Almaty poliysentrlik jýiege kóshedi
Bas jospar Almaty qalasy men Almaty aglomerasiyasynyng ózara baylanysyn eskere otyryp әzirlengen.
Qalany damytudyng negizgi mindetterine tarihiy-mәdeny múra men tabighy aumaqtardy saqtau, jasyl aimaqtardy keneytu, sonday-aq jalpy qalalyq jәne jergilikti qoghamdyq ortalyqtardy qalyptastyru kiredi.
Osy maqsatta Almatyny damytudyng poliysentrlik modeline kóshu kózdelgen. Búl tәsil qalada birneshe belsendi ortalyq qúrudy qarastyrady. Olardyng әrqaysysynda túrghyn ýi, júmys oryndary, әleumettik nysandar, kólik jәne kommunaldyq qyzmetter tengerimdi týrde ornalastyryluy tiyis.
Qújat avtorlarynyng payymynsha, múnday tәsil ekonomikalyq ósimge, әleumettik mәselelerdi sheshuge jәne qala aumaghyn tiyimdi paydalanugha mýmkindik beredi.
Bas josparda poliysentrlerding mynaday mamandanuy qarastyrylghan:
* Soltýstik – ónerkәsiptik aimaqtar men tozyghy jetken túrghyn ýilerdi janghyrtu, demalys aumaqtaryn damytu jәne kógaldandyru;
* Shyghys qaqpasy – logistikalyq hab, kórme jәne oiyn-sauyq infraqúrylymy, medisina men farmasevtika;
* Tarihy ortalyq – turizm, mәdeniyet jәne qyzmet kórsetu salasy;
* Batys – iri ónerkәsiptik kәsiporyndar men kólik-logistikalyq hab;
* Ontýstik-batys – shaghyn ónerkәsiptik parkter, sauda jәne logistika.
Alghashqy ózgerister qalanyng soltýstik bóliginen, atap aitqanda Jetisu audany men Týrksib audanynyng bir bóliginen bastalady. Búl aumaqtarda jekelegen óndiris oryndary men bazarlardy kóshiru, eski túrghyn ýy qoryn janartu, kóshe jelisin damytu jәne skverler salu josparlanghan.
Aumaqtyng kólik infraqúrylymyn damytu Almaty-1 temirjol vokzalymen baylanysty bolady. Almaty-2 vokzalyna deyin ekinshi temirjol joldaryn salu jәne kólik-logistikalyq torabyn qúru kózdelgen.
Qalanyng shyghys bóliginde jyldam jýretin tramvay, «Shyghys» avtovokzaly, BRT jelisi jәne qala manyndaghy kólik qatynasyn biriktiretin mulitimodalidy kólik toraby qúrylmaq. Sonymen birge kól men ózenderi bar 120 gektarlyq tabighy aumaqty abattandyru josparlanghan.
Batys bólikte ekologiyalyq talaptargha say óndiris oryndaryn ornalastyru arqyly industriyalyq aimaqty keneytu kózdelgen. Búdan bólek, tehnikalyq jәne kәsiptik bilim beru kolledjderi, jalgha beriletin túrghyn ýiler men jas mamandargha arnalghan jataqhanalar salynady.
Al 90 gektar aumaqty alyp jatqan tektonikalyq jaryq ýstine qúrylys salynbaydy. Onyng ornyna búl aumaq kógaldandyrylyp, jasyl aimaqqa ainalady.
Qalanyng ontýstik-batysynda «Altyn Orda» bazaryn agroóndeu kәsiporyndary bar qalalyq kóterme-taratu ortalyghyna ainaldyru josparlanghan. Sonday-aq sauda-logistikalyq jәne iskerlik ortalyqtar, «Batys» avtovokzaly, metro men LRT stansiyalary salynady.
Tarihy ortalyqta ghimarattardy qalpyna keltiru jәne mәdeny nysandardyng aumaghyn abattandyru baghdarlamasy jýzege asyrylady. Kenes dәuirinde salynghan túrghyn ýilerding tozghan injenerlik jelileri janartylady.
Sonymen qatar Almaty auyr mashina jasau zauytynyng aumaghy men Seyfullin danghylyndaghy búrynghy №1 tergeu izolyatory ornalasqan aumaqty zamanauy kvartaldyq qúrylys pen iskerlik klasterge ainaldyru qarastyrylghan.
Metro men LRT jelileri keneyedi
Bas jospardyng jeke bólimi kólik infraqúrylymyn damytugha arnalghan.
Metro jelilerining jalpy úzyndyghyn qazirgi 13,4 shaqyrymnan 2030 jylgha qaray 35 shaqyrymgha, al 2040 jylgha qaray 123,6 shaqyrymgha deyin jetkizu josparlanghan.
Qújatta qoldanystaghy birinshi jelining qúrylysyn ayaqtau, sonday-aq ekinshi – ainalma jәne ýshinshi metro jelilerining qúrylysyn bastau kózdelgen.
Almatyda jenil relisti kólik (LRT) jýiesi de damytylady. Úzyndyghy 31 shaqyrym bolatyn alghashqy jeli qalanyng batys audandaryn Almaty-2 vokzalymen jәne «Batys», «Shyghys» kólik toraptarymen baylanystyruy tiyis.
Bas jospargha sәikes, 2040 jylgha qaray LRT jelilerining jalpy úzyndyghy 79 shaqyrymgha jetedi.
Búdan bólek, Rayymbek danghyly boyymen BRT jýiesining ekinshi jelisin salu qarastyrylghan.
Velojoldar jelisining úzyndyghy 2030 jylgha qaray 96 shaqyrymnan 262,8 shaqyrymgha deyin úlghayady.
Osylaysha, 2040 jylgha qaray jolaushylar qoghamdyq kóligi jelilerining jalpy úzyndyghy 981 shaqyrymnan 1 214 shaqyrymgha deyin artuy tiyis.
Jasyl aimaqtar kóbeyip, ekologiyalyq talaptar kýsheyedi
Ekologiya salasynda 2027 jyldan bastap qaldyqtardy mindetti týrde bólek jinau jýiesin engizu josparlanghan. Al 2040 jylgha qaray qatty túrmystyq qaldyqtardy qayta óndeu ýlesin 60%-gha jetkizu kózdelgen.
Sonday-aq tәuligine 2 myng tonna qaldyqty óndey alatyn energetikalyq kәdege jaratu zauytyn jәne makulaturany qayta óndeytin kәsiporyn salu josparlanyp otyr.
Bas jospardaghy basym baghyttardyng biri – jasyl jelekter aumaghyn úlghaytu. Qoghamdyq paydalanudaghy kógaldandyrylghan aumaq kólemin 2025 jylghy bir adamgha shaqqandaghy 12,4 sharshy metrden 2040 jylgha qaray 16,3 sharshy metrge deyin jetkizu kózdelgen.
Qújatta qoldanystaghy jasyl alqaptardy, sonyng ishinde Baum toghayyn, zirattar aumaghy men sanitarlyq-qorghau aimaqtaryn abattandyru, sonday-aq jana qoghamdyq jasyl kenistikter qúru qarastyrylghan.
Su nysandaryn qorghaugha da erekshe nazar audarylghan. Qaladaghy ózen arnalary boyynda túraqty su aghysyn qalpyna keltiru, su qorghau beldeuleri men aimaqtaryndaghy qúrylys júmystaryn qatang retteu josparlanghan.
Tabighy landshaftardy saqtau jәne aua aghyndarynyng erkin ainalymyn qamtamasyz etu ýshin tau bókterindegi ýstirtterge qúrylys salugha tyiym salynady. Sonymen qatar su qorghau aimaqtaryn paydalanu talaptary kýsheytiledi. Eni 35 metr bolatyn su qorghau beldeulerinde kýrdeli qúrylys jýrgizuge rúqsat berilmeydi.
Jalpy, Bas josparda tarihiy-mәdeny múrany saqtau, qoghamdyq jәne jergilikti kópfunksionaldy ortalyqtardy damytu, túrghyndar ýshin qolayly orta qalyptastyru kózdelgen. Qújatta belgilengen sharalardy jýzege asyru qalanyng ekonomikalyq ósuine jәne qordalanghan әleumettik әri infraqúrylymdyq mәselelerdi sheshuge yqpal etedi dep kýtiledi.
Derekkózi: kaz.inform.kz
Abai.kz