Sәrsenbi, 18 Qarasha 2026
Janalyqtar 109 0 pikir 18 Qarasha, 2026 saghat 15:04

Qúryltay qarjyny qayda baghyttap jatyr?

Suret: JY arqyly jasalghan / qumash.kz.

Qazaqstanda eldi órkendetuding basty qarjylyq qújaty – 2027–2029 jyldargha arnalghan respublikalyq budjet jobasy talqylanuda. Osy manyzdy qújattyng qyr-syry, deputattardyng bastamalary men әleumettik proteksiya mәseleleri jóninde Abay.kz keninen sóz etpekshi.

Jana Budjet kodeksi: Filosofiya qalay ózgerude?

Budjet prosesining jana jýiesi tek qarajatty mehanikalyq bóluge emes, naqty nәtiyjege qol jetkizuge negizdelgen. Basty nazar ekonomikanyng shynayy mýmkindikteri men memleketting úzaqmerzimdi mindettemelerine audarylyp otyr.

Qarjy salasyndaghy ózgeristerding negizgi baghyttary:

2027 jyly menshikti kirister (transferttersiz) 19,9 trillion tengeni qúraydy dep kýtilude. Jalpy shyghystar 30,2 trillion tenge shamasynda josparlanghan.

Deputattar budjetting qosymsha iziyatiyalar men memlekettik qaryzgha baylanyp qaluyn shekteu qajettigin algha tartuda. Strategiyalyq maqsat – óndeu ónerkәsibin, shaghyn jәne orta biznesti damytu arqyly óz kiris bazamyzdy keneytu.

Defisitti 2027 jylghy 4,6 trillion tengeden 2029 jylgha qaray 1 trillion tengege deyin tómendetu josparlanghan. Múndaghy basty talap – qarjylyq tәrtip halyqtyng әleumettik shyghyndary men ómir sýru sapasyna kesirin tiygizbeui tiyis.

Preziydent Joldauy jәne «Halyqtyq qúrylys» baghdarlamasy

Memleket basshysynyng jana Joldauyndaghy mindetterdi oryndau ýshin budjetten auqymdy qarajat qarastyrylghan. Halyqtyng әl-auqatyn arttyrugha baghyttalghan týiindi tústar:

2027 jyldyng 1 qantarynan bastap eng tómengi jalaqy 85 mynnan 110 myng tengege kóteriledi. Búl shara budjet salasyndaghy 370 myngha juyq qyzmetkerdi qamtidy. Sonday-aq alghashqy medisinalyq-sanitariyalyq kómek mamandarynyng jalaqysy stajyna baylanysty 40%-gha deyin ósedi.

Últtyq qordan bólinetin 5 trillion tengelik nysanaly transfert ayasynda 347 strategiyalyq nysan (auruhanalar, perzenthanalar, jylu jelileri, su jýieleri jәne kólik joldary) salynbaq. Búl shamamen 13 million adamgha sapaly infraqúrylymdyq iygilikterge qol jetkizuge mýmkindik beredi.

Deputattyq korpus qanday ózgerister engizdi?

Qúryltay deputattary ónirlerding naqty qajettilikterin eskere otyryp, budjet jobasyna birqatar manyzdy týzetuler engizdi. Atap aitqanda:

  • Memleket basshysy men Ýkimet rezervinen, sonday-aq memlekettik boryshqa qyzmet kórsetu shyghyndaryn ontaylandyru arqyly qosymsha qarjy baghyttaldy.
  • Astanany auyz sumen qamtu (Q. Sәtpaev kanalynan qúbyr tartuu), shekaradaghy ótkizu punktterin janghyrtu, «Balqash» AES-ine qatysty izdenis júmystary jәne órt qauipsizdigin kýsheytu sharalary qarjylandyrylatyn boldy.
  • Deputattardyng bastamasymen ónirlerdegi 52 infraqúrylymdyq jobany (jylu-energo jýielerin janghyrtu, gazben qamtu, Pavlodardaghy әuejaydy rekonstruksiyalau, Shymkentte poliklinika salu) jýzege asyrugha qosymsha 47 milliard tenge qarastyryldy.

Sarapshylardyng pikirinshe, qalyptasyp jatqan budjet tek әleumettik mindettemelerdi oryndap qoymay, naqty ekonomikalyq sektordy qoldaugha baghyttalghan. Degenmen, bólingen kopeekanyng әrbir tiyny maqsatty júmsalyp, halyqtyng túrmys sapasynyng naqty jaqsaruy basty baqylauda boluy tiyis. Árbir budjettik tenge azamattardyng iygiligi ýshin júmys isteui kerek degen osy!

Abai.kz

0 pikir