Qazaqtyng qara sózining qabylany

Rahymjan OTARBAEVtyng ruhyna!

«Imanghaly kezdesip, hal súrady. «Jaqsy, – dedim...

– Bir bútym – Jayyqta, bir bútym – qayyqta...»

Rahymjan OTARBAEV

 

Kókesi!

Jany – zarly, jayy – múndy,

Keshpedik artyq tughan «ayybyndy»...

Tasty jarghan talantty tas-talqan qyp,

Jayyghyng qayda әketti qayyghyndy?..

 

Mahambet jetti me әlde jelkenmenen?..

Aldynda Baymaghanbet elpendegen...

«Aqyryp tendik súrau...» – bәri beker,

Qyrshyn-ghúmyr ótedi «erten»-menen...

 

Qazaqtyng qabylany eng – sózing dara,

Jazyldy ma, aitpaghyn-ghazalnama?..

Órtendi órteytúghyn – ózing emes,

Ertenge jetetúghyn – sózing ghana...

 

Aghalyq aqpeyilmen demediniz,

«Sherhanamdy kelip kór...» – dep ediniz...

Shygharmalyq syr-sandyq – tym qúpiya,

Túnghiyqtan tabyldy kereginiz...

 

Tarihtyng tizbeleding syryn batyl,

Tanymyng – qan men jýrek, júlynda túr...

Qazaqtyng semgen tinin tilgiledi,

Beybarys, Mahambet pen Syrym batyr.

 

Mezet sayyn ruhy jalyndaghan,

Mún-zary әr demimen qalyndaghan...

– «Kóke» degen dýr sózing qanday tәtti?!.» –

Dep balasha quandy aryndy agham.

 

«Qazaqtyng әrbir sózi – sezim-balday,

Typyrshytyp, túrmaydy tózimdi almay...»

Ýzilis úzaq ústap, gýr-silkindi:

– ««Kóke» degen, inim-ay, sózing qanday!»

 

...«Kóke» dese, kóremin – saghymdardy,

Kókelerim órgizgen qalyng maldy...

Búl sózdi eski Mysyr jazyghynda,

Beybarys babam talay saghynghan-dy...»

 

...Salystyryp syrly men súrsyzdardy,

Alystyryp qúndy men qúnsyzdardy...

Oy-qiyalmen ghasyrlar qashyp ketken,

Kenetten Raqym kókem ýnsiz qaldy...

 

...«Kóke» dese – kónil bos, ezilemin...

Ózimdi pәk sәbiydey sezinemin.

Qúdiretin dýr sózding shyn úghynghan,

Óz әkemnen keyingi – Ózing edin...

 

«Kóke» dese – әkemdi kórgim kelgen,

Qoldan ústap, artynan ergim kelgen...

Balalyqtyng pәk iyisin búrqyratyp,

Ángelegin baqshamnyng tergim kelgen...

 

Pәk shaghyng – balamasyz jalghyz baqyt,

Sen-daghy pәkti sýiding «bayghyzdy atyp...»

Shyndyqty aldaspanmen qorghashtadyn,

Aynala dúshpanyndy andyzdatyp...

 

Jek kórding darynsyzdyng dalighanyn,

Tektilik jolgha qúrban – nar imanyn...

Qayyghyndy jetkerip, jalghadyng ba,

Kemesine Ábish pen Farizanyn?!.

 

Saghynyp, sarghaydyn-au, asyldardy,

(Kete bardyng qiyp ta asyl jardy...)

Esepshil eserlerge ýlgi qylyp,

Shyn qymbat qasterlige bas úrghandy...

 

Jýrekti qayghy-kólge batyrghanday,

Syimadyn... syighyzbady – taqyr manday...

Tym asyghys-ýsigis attan saldyn,

Ábishing men Farizang shaqyrghanday...

 

...Pәniyding aldy – shattyq, arty – jetim...

Jaratqannyng ketpeydi sharty shetin!

Jolyqtyr Júmaqtyng bir satysynda,

Jalghannyng kóre almaghan jarty betin...

 

Ayylyn jiya almasa sotqar-jýrek,

Payymyng zapyranyn aqtardy kep...

Jýrekting bәri birdey taza bolmas,

Ókinbe: «Aq qaghazda – daq qaldy!» dep...

 

...Múrasy móltildegen mol dәiekpen,

Sózderin nangha jaqqan mayday etken...

Men bilem bir adamdy Kýnge úmtylghan,

Ózine kónili bir tolmay ótken!..

 

...Qiya almay, esil eling – batar múngha,

Tarazyng tenselmegey – Haq aldynda!

Qiyanda jýrek qonyp, kónil tolghan,

Kókeshim, aq Kýnine jete aldyng ba?!.

 

***** ***** *****

 

...Jayyqta alty alashyng nalada túr...

Qayyqqa nege asyqtyng agha-batyr?..

Aq kemeng aq jelkenin jelbiretip,

Alysta agharandap bara jatyr...

 

Mynjan Bayjaniyn 

Almaty shәri.

18-20 aqpan 2018 jyl.

Abai.kz