Медицинадағы ең үлкен қиындықтардың бірі – дұрыс емді таңдау емес, аурудың нақты диагнозын уақытында анықтау. Кейде дәрігерлер сирек кездесетін немесе белгілері ұқсас ауруларды бірден тани алмайды. Соңғы ғылыми зерттеулер мұндай жағдайда жасанды интеллект (ЖИ) маңызды көмекші бола алатынын көрсетіп отыр.

2025 жылдың сәуір айында Science журналында жарияланған зерттеуде Гарвард университетінің ғалымдары OpenAI әзірлеген o1-preview атты жасанды интеллект моделінің диагностикалық қабілетін бағалады. Зерттеу барысында модель медициналық оқу бағдарламаларында қолданылатын клиникалық жағдайларды және Бостон қаласындағы аурухананың жедел жәрдем бөліміне түскен 76 науқастың нақты медициналық деректерін талдады.

Нәтижесінде жасанды интеллект көптеген жағдайда дәрігерлерге қарағанда дұрыс диагнозды немесе соған өте жақын нұсқаны ұсынған. Ғалымдардың айтуынша, модель аурудың ықтимал себептерін кеңірек қарастырып, сирек кездесетін диагноздарды да назардан тыс қалдырмайды.

Зерттеу авторларының бірі, Гарвард университетінің биомедициналық деректер жөніндегі маманы Арджун Манрайдың пікірінше, медицина саласы технологиялық тұрғыдан үлкен өзгерістің алдында тұр. Дегенмен ол жасанды интеллект дәрігерді алмастыру үшін емес, оның жұмысын толықтыру үшін қолданылуы тиіс екенін ерекше атап өтті.

Оның айтуынша «Ең күрделі емдеу шешімдерін қабылдағанда адамдардың өздеріне басқа адамдардың бағыт-бағдар бергенін қалайтыны анық».

Бұл пікірмен көптеген зерттеушілер де келіседі. Қазіргі таңда әлем бойынша дәрігерлер мен медбикелердің шамамен 20 пайызы күрделі жағдайларда жасанды интеллекттің көмегіне жүгінеді. Ал жүргізілген сауалнамаға сәйкес, медицина қызметкерлерінің жартысынан астамы болашақта мұндай технологияларды тұрақты пайдалануға дайын.

Соған қарамастан, барлық маман жасанды интеллектке толық сенуге болмайтынын айтады. Гарвард медицина мектебінің зерттеушісі Арья Раоның пікірінше, жасанды интеллекттің «ойлау» тәсілі мен дәрігердің клиникалық ойлауы бірдей емес. Оның айтуынша, қазіргі тілдік модельдер мәселені кезең-кезеңімен талдай алғанымен, белгісіздік пен бірнеше ықтимал диагнозды қатар қарастыру кезінде жиі қателеседі.

Зерттеу барысында ерекше назар аудартқан жағдайлардың бірі – ағза трансплантациясынан кейін иммунитеті әлсіреген науқас болды. Бастапқыда оның белгілері кәдімгі тыныс алу жолдарының инфекциясына ұқсас көрінген. Алайда жасанды интеллект алғашқы талдаудың өзінде қауіпті етті зақымдайтын инфекция болуы мүмкін екенін болжаған. Кейін дәл осы диагноз расталып, науқасқа шұғыл операция жасалған. Зерттеушілердің айтуынша, жасанды интеллект бұл қауіпті дәрігерлерден шамамен 12-24 сағат бұрын болжаған.

Ғалымдар жасанды интеллект медицинаның барлық мәселесін шешеді деп есептемейді. Дегенмен ол дәрігердің «екінші пікірі» ретінде қызмет атқарып, сирек кездесетін ауруларды анықтауға және қателесу ықтималдығын азайтуға көмектесе алады.

Қазіргі таңда зерттеушілер жасанды интеллектті ауруханалардың күнделікті жұмысына қауіпсіз енгізудің жолдарын анықтау үшін клиникалық сынақтарды жоспарлап отыр. Жасанды интеллект медицинадағы жаңа кезеңнің басталғанын көрсетіп отыр. Ол дәрігердің орнын баспайды, бірақ күрделі диагноздарды анықтауда сенімді көмекшіге айналуы мүмкін. Әсіресе медициналық қызмет қолжетімсіз аймақтарда мұндай технологиялар сапалы көмекке жол ашып, адамдар арасындағы денсаулық сақтау теңсіздігін азайтуға ықпал етуі ықтимал.

Бүгінде ең маңызды мәселе – жасанды интеллект пен дәрігердің тәжірибесін ұштастырып, пациенттің қауіпсіздігін бірінші орынға қоятын тиімді медициналық жүйе қалыптастыру.

Дүйсенәлі Әлімақын

Abai.kz