Ресейлік Z-насихатшылардың өздері майдандағы шынайы жағдайды жасыру мүмкін болмай бара жатқанын ашық мойындай бастады. Лиман бағытындағы украин әскерінің қарсы шабуылы Ресей әскери басшылығындағы «бұрмаланған есеп беру» мәдениетіне қатысты күдікті қайта күн тәртібіне шығарды.

Ресейлік әскери телеграм-арналар мен Z-блогерлер Лиман бағытындағы жағдайдың ресейлік күштер үшін күрделене түскенін жазып жатыр. Олардың кейбірі Ресей әскері майданның жекелеген алдыңғы шептерінен шегінуге мәжбүр болғанын хабарлады. Бұл туралы АҚШ-тың Соғысты зерттеу институты (ISW) 9 қыркүйектегі есебінде атап өтті.

«Жақсы жаңалық» — шындықты бүркемелейтін ақпараттық перде ме?

ISW мәліметінше, ресейлік әскери блогерлердің бірі украин әскері Лиман маңында бірнеше айдан бері қарсы шабуыл операцияларын жүргізіп жатқанын айтқан. Алайда Ресей әскери қолбасшылығының ресми мәлімдемелері мен ресейлік карталар майдандағы жағдайды әлдеқайда «оптимистік» сипатта көрсетіп келген.

Яғни мәселе тек картадағы белгілі бір қашықтықта емес, майдандағы нақты жағдай мен жоғарыға жеткізілетін ақпараттың арасындағы алшақтықта болып отыр.

Ресейлік әскери ортада шынайы ахуалды жасырып, тек жағымды ақпарат жеткізу үрдісіне тіпті «жақсы жаңалықтар» деген атау берілген. Z-блогерлер мұндай тәжірибені сынап, оны әскери жүйеде мүлдем болмауы тиіс құбылыс ретінде бағалауда.

Бұл — өте маңызды белгі. Соғыстағы жалған есеп тек қоғамды адастырып қана қоймайды, шешім қабылдайтын штабтарға да қате ақпарат береді. Ал командир нақты жағдайды білмесе, әскерді орналастыру, резервтерді пайдалану, логистика және қорғаныс шебін ұйымдастыру бойынша қабылдаған шешімдері қатеге ұрынады.

Путиннің мәлімдемесі мен Лиман шындығы

ISW есебіндегі тағы бір маңызды жайт — Святогорск төңірегіндегі ахуал.

Украин әскері Святогорск қаласын толық бақылауда ұстап тұрғанын дәлелдегеннен кейін, бұл мәлімет Ресейдің бұрынғы мәлімдемелеріне қайшы келді. Себебі бұған дейін Владимир Путин Ресей әскерінің бұл елді мекенді бақылауға алғанын хабарлаған болатын. Мұндай мәліметтен соң ресейлік әскери тілшілердің бір бөлігі украин тарапының ақпаратын жоққа шығармай, оның шындыққа сәйкес келетінін мойындауға мәжбүр болды.

Бұл жерде мәселе бір елді мекеннің тағдырынан әлдеқайда кең. Егер жоғары деңгейдегі ресми мәлімдеме мен майдандағы нақты ахуал бір-біріне сай келмесе, әскердің ақпараттық жүйесіне деген сенім әлсірейді. Ал ресейлік әскери блогерлердің мұны ашық сынауы — сенім дағдарысының күшейгенін аңғартады.

Лиман Кремль үшін неге маңызды?

Лиман бағыты — Донбастағы әскери операциялар тұрғысынан стратегиялық маңызды учаске. Сондықтан бұл аймақтағы украин қарсы шабуылы Ресей әскерінің белгілі бір позицияларын ғана емес, оның бүкіл майдандағы бастаманы ұстап тұру қабілетін де таразыға салады.

ISW мынадай маңызды ескерту жасайды: ашық деректер негізінде Лиман бағытындағы майдан шебінің қазіргі нақты ұзындығын дәл анықтау қиын. Демек, Украина әскерінің қанша аумақты қайтарғанын қазір нақты санмен бағалау ерте.

Дегенмен ISW бағалауынша, қазіргі картографиялық әдістеме украин күштерінің жетістігін төмендетіп көрсетуі мүмкін. Ашық деректер көбейген сайын қарсы шабуылдың ауқымы айқындала түспек.

Негізгі мәселе — аумақ емес, ақпарат

Лиман маңындағы оқиғалардың ең басты қыры — әскери картадағы өзгерістермен қатар, Ресейдің ақпараттық кеңістігіндегі ішкі қайшылықтың күшеюі.

Бұған дейін де ресейлік әскери блогерлер биліктің майдандағы жетістіктер туралы асыра сілтеген мәлімдемелерін жиі сынайтын. Енді олар мұндай жалған ақпараттың тікелей әскери қауіпке айналғанын ашық айта бастады.

Бұл жерде үлкен парадокс бар: Кремль майдандағы жеңісті көрсету арқылы ішкі аудиторияда «қуатты әрі бәрін бақылауда ұстаған армия» бейнесін қалыптастыруға тырысады. Пропагандалық мәліметтер мен шынайы жағдай арасындағы алшақтық ұлғайған сайын, бұл насихаттың өзі әскери жүйеге кері әсерін тигізеді.

Соғыстағы ең қауіпті нәрсе — қарсыластың күшін асыра бағалау емес, өз жағдайын дұрыс бағаламау. Лиман бағытындағы украин қарсы шабуылы Ресейдің дәл осы әлсіз тұсын ашып берді.

Қорытынды: ISW әзірге украин күштері жетістігінің нақты ауқымына сақтықпен қарайды. Алайда Ресейдің өз әскери блогерлерінің майдандағы жағдайды жасыру тәжірибесін ашық сынай бастауы — назар аударарлық құбылыс.

Лиман түбіндегі шайқастың әскери нәтижесі әлі толық айқындалмаған болуы мүмкін, бірақ оның ақпараттық салдары қазірдің өзінде айқын: Ресейдің соғыс туралы ресми баяны мен майданнан келетін шынайы ақпараттың арасындағы алшақтық күн санап ұлғайып барады.

Abai.kz