Бүгінгі таңда смарт мак уақытымыз бен санамызды жаулап алды. Бір жағынан, әрбір майда-шүйде үшін ашылатын жүздеген жұмыс чаттары мен тынымсыз келетін хабарламалар жүйкемізді жұқартса, екінші жағынан, отандық Aitu секілді супер-қосымшалар бұл «цифрлық ауыртпалықты» азайтып, өмірімізді жеңілдетуге тырысуда.

Құрылтай депутаты Асхат Аймағамбетов көтерген маңызды мәселе мен ұлттық мессенджердегі жаңа өзгерістер қазіргі қоғамның цифрлық мәдениетін терең саралауға мүмкіндік береді. Келеңсіздіктер мен одан шығу жолдарын бірге қарастырайық.

 «Чат тозағы» және қолжетімділік синдромы

Депутат Асхат Аймагамбетов қазақстандықтардың әрбір ұсақ-түйек үшін жеке жұмыс чаттарын ашу әдетін қатаң сынға алды. Шынында да, бүгінде қоғамда қалыптасқан «үнемі байланыста болу — жауапкершіліктің белгісі» деген қате түсінік адамдарды күйзеліске ұшыратуда.

Ақпараттық шу: Телефонның тынымсыз дірілдеуі миға зор салмақ түсіріп, назарды шоғырландыруға мүмкіндік бермейді.

Депутат тәжірибесі: Аймағамбетов бұл мәселені шешу үшін смартфонына «Фокустау» режимін қосып, хабарламаларды тек әр үш сағат сайын ғана тексеретінін айтады.

Алтын ереже: Шын мәнінде шұғыл жағдай туындаса — қоңырау шалу керек, ал шұғыл емес мәселелер бірнеше сағат күте алатынын түсінетін уақыт келді. Қоғам адамның тынығу құқығын сыйлауды үйренді, бірақ оның «сабырмен, алаңсыз жұмыс істеу құқығын» әлі де мойындағысы келмейді.

WhatsApp-тың әлемдегі үстемдігі мен отандық Aitu-ның серпілісі

Қазақстандықтарды осы ақпараттық батпақтан құтқаруға тырысып жатқандардың бірі — отандық Aitu ұлттық мессенджері. Бүгінде WhatsApp 13 миллионнан астам қолданушысы бар (ел халқының 80%-дан астамы) нарық көшбасшысы екені рас. Алайда оның жаппай чаттары мен файл алмасу кезіндегі қиындықтары халықты қажытып жіберді.

Бұған жауап ретінде AI & Digital Bridge 2026 форумында BTS Digital компаниясы Aitu мессенджерінің ауқымды жаңартуын ұсынды:

AI to You (Жасанды интеллект): Енді ЦОН-ға барып, анықтама іздеудің немесе шексіз кілттерді енгізудің қажеті жоқ — барлығын чаттағы ИИ-көмекші өзі тауып, реттеп береді.

Қауіпсіздік және ыңғайлылық: Верификацияланған мемлекеттік органдар мен бизнес қана хабарлама жібере алады, ал тілді автоматты түрде қазақ-орыс тілдеріне аудару функциясы мен диалог ішінде ақша аудару жүйесі жұмысты айтарлықтай жеңілдетеді.

Қазірдің өзінде платформада 6,8 млн қолданушы тіркеліп, ай сайынғы белсенді аудитория 1 миллионға жетті.

Цифрлық мәдениетті қалай өзгертеміз?

Бізде қызық парадокс қалыптасты: бір жағынан, мемлекет пен IT-компаниялар өмірімізді цифрландырып, смарт-шешімдер (мысалы, Aitu сияқты супер-қосымшалар) арқылы уақытымызды үнемдеуге тырысуда. Екінші жағынан, қарапайым жұмыс орнындағы шектен тыс чаттар мен әр хабарламаға дереу жауап беру мәжбүрлебі бұл артықшылықтардың күлін көкке ұшырып жатыр.

Нағыз цифрлық даму тек жаңа мессенджерлерді орнатумен шектелмейді. Ол байланыс мәдениетін өзгертуден басталады: жұмыстан тыс уақытта чаттарды өшіру, шынымен маңызды шаруаларды ғана талқылау және әрбір адамның жеке шекарасы мен тыныштығын сыйлау.

Abai.kz