2018–2025 جىلدار ارالىعىنداعى ديناميكا ناقتى تابىستاردىڭ ءالسىز قالپىنا كەلۋىن كورسەتەدى. 2018 جىلى ورتاشا نومينالدى جالاقى شامامەن 162–165 مىڭ تەڭگە دەڭگەيىندە بولىپ، دوللارلىق ماندە $480–500 شاماسىن قۇرادى; سول كەزەڭدە ناقتى جالاقى ءىس جۇزىندە ستاگناتسيادا بولدى.

2025 جىلعا قاراي ورتاشا نومينالدى جالاقى 340 مىڭ تەڭگەدەن استى، ياعني تەڭگەمەن ەكى ەسەدەن استام ءوستى، الايدا دوللارلىق بالامادا $370–380 دەڭگەيىندە قالىپ، 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا تومەن بولدى. بۇل ايىرماشىلىق ۆاليۋتا باعامىنىڭ السىرەۋى مەن جوعارى ينفلياتسيالىق قىسىمنىڭ جيناقتالعان اسەرىن كورسەتەدى.

ناقتى كورسەتكىشتەر تۇرعىسىنان العاندا، 2018–2025 جىلدارى ناقتى جالاقىنىڭ جيىنتىق ءوسىمى شەكتەۋلى بولدى. 2019 جىلدان كەيىنگى ءوسىم نەگىزىنەن اكىمشىلىك فاكتورلارمەن (ەڭ تومەنگى جالاقىنىڭ ءوسۋى، بيۋدجەتتىك سەكتورداعى يندەكساتسيا) قامتاماسىز ەتىلىپ، نارىقتىق ونىمدىلىك وسىمىمەن تولىق سۇيەمەلدەنگەن جوق. 2025 جىلى ناقتى جالاقىنىڭ ءوسۋى نەبارى 1–1,5% دەڭگەيىندە قالىپ، 2022–2023 جىلدارداعى ناقتى تابىستاردىڭ تومەندەۋىن (–3–5%) وتەي المادى. بۇل جاعداي 2025 جىلى ينفلياتسيانىڭ جوعارى دەڭگەيدە ساقتالۋىمەن (شامامەن 12–13%) تىكەلەي بايلانىستى بولىپ، حالىقتىڭ ناقتى تابىستارىنىڭ قالپىنا كەلۋىن ايتارلىقتاي شەكتەدى.

مەدياندىق جالاقى ديناميكاسى تابىس قۇرىلىمىنداعى تەڭسىزدىكتى ايقىن كورسەتەدى: 2024–2025 جىلدارى مەدياندىق جالاقى 270–275 مىڭ تەڭگە دەڭگەيىندە قالىپ، ورتاشا جالاقىدان 20–25% تومەن بولدى. بۇل حالىقتىڭ باسىم بولىگى ءۇشىن تابىستىڭ ءوسۋى شەكتەۋلى ەكەنىن جانە تابىستاردىڭ جوعارى سەگمەنتتەردە شوعىرلانعانىن بىلدىرەدى. 2018 جىلمەن سالىستىرعاندا مەدياندىق جالاقىنىڭ ناقتى ءوسىمى ماردىمسىز كۇيىندە قالدى.

جالپى العاندا، 2020–2024 جىلدارى جيناقتالعان ينفلياتسيا 45–50%-دان اسىپ، 2025 جىلدى قوسا العاندا 55%-عا جاقىندادى. سونىڭ ناتيجەسىندە، 2025 جىلى نومينالدى جالاقىنىڭ ايتارلىقتاي وسۋىنە قاراماستان، ءۇي شارۋاشىلىقتارىنىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتى 2018 جىلعى دەڭگەيگە تولىق قالپىنا كەلگەن جوق، ال ناقتى تابىستار بويىنشا ەكونوميكا ۇزاقمەرزىمدى قىسىم جاعدايىندا قالدى.

كوللاج: اۆتورعا تيەسىلى.

بۇل جاعداي مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ «Turkistan» گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا دا اتاپ ءوتىلىپ، ينفلياتسيانىڭ حالىق ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كۇش-جىگەردى بەيتاراپتاندىرىپ وتىرعانى، سونداي-اق ۇكىمەت پەن اكىمدەر ءۇشىن الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق نەگىزدى كۇشەيتۋ باعىتىندا اتقاراتىن جۇمىس ءالى دە جەتكىلىكتى ەكەنى كورسەتىلدى.

وسىعان بايلىنىستى 2026 جىلى ينفلياتسيا 9,5–12,5% ارالىعىندا بولادى دەپ بولجانۋدا، وسىعان بايلانىستى ۇلتتىق بانك قاتاڭ اقشا-نەسيە ساياساتىن ساقتاۋدى جالعاستىرادى. ۇكىمەتتىڭ شارالارى ينفلياتسيالىق قىسىمدى ءىشىنارا وتەۋ ماقساتىندا تابىستاردى ادرەساتتىق قولداۋعا، تاريفتىك ساياساتتى تەڭگەرۋگە جانە جۇمىسپەن قامتۋدى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان.

عالي دىنمۇحاممەد ءازىمبايۇلى،

ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، پروفەسسور، قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ورتالىق ديرەكتورى

Abai.kz