ەركىن الەمنىڭ مورالدىق ورتالىعى ۆاشينگتوننان كيەۆكە اۋىستى، ۋكراينا اۋتسايدەردەن كوشباسشىعا اينالدى. New York Times گازەتىنىڭ شولۋشىسى دەۆيد فرەنچ ۋكراينانىڭ ەركىن الەمنىڭ جاڭا مورالدىق جانە ستراتەگيالىق ورتالىعىنا اينالعانى، ال امەريكا ترامپتىڭ تۇسىندا بۇرىنعى بەدەلىن جوعالتىپ جاتقانى تۋرالى ماقالا جاريالادى.

ۋكراينا ەندى وسال ەمەس

«الەمدەگى شايقاس الاڭدارىندا تاڭقالارلىق جاعداي ورىن الۋدا. رەسەيدىڭ شابۋىلىنان بىرنەشە كۇندە-اق جوق بولادى دەلىنگەن ۋكراينا ەلى رەسەيمەن سوعىستا تەڭ ءتۇسىپ، قۇرلىقتاعى سوعىستا توڭكەرىس جاسادى. ول يرانعا قارسى سوعىستا دا وداقتاستاردىڭ تاپتىرماس قاۋىپسىزدىك سەرىكتەسىنە اينالدى»، - دەپ جازادى فرەنچ.

«ۋكراينانى وسال دەپ ساناۋ ەندى دۇرىس ەمەس. ول تاۋەلسىز دەرجاۆاعا اينالۋدا»، - دەپ اتاپ كورسەتەدى فرەنچ. ونىڭ ويىنشا باتىستاعى ەڭ ۇلكەن قۇرلىق اسكەرى قازىر ۋكرايندىقتار بولۋى مۇمكىن. باسىلىم زەلەنسكيدىڭ تاڭعاجايىپ تاباندىلىعىن دا تىلگە تيەك ەتىپ، 2025 جىلدىڭ اقپانىندا ترامپ زەلەنسكيدى سوپاقشا كابينەتتە «سىزدە كارتالار جوق» دەپ مازاقتاعانىن دا جازدى.

كارتاسىز جۇرىستەن كوشباسشىلىققا دەيىن

2026 جىلدىڭ ساۋىرىنە كەلگەندە ۋكراينادا كارتالار سونشالىقتى كوپ بولىپ شىقتى، ءتىپتى ولاردى وزگەمەن بولىسە الادى. فرەنچتىڭ ايتۋىنشا، بۇل جولدىڭ باستاپقى نۇكتەسى 2022 جىلدىڭ 25 اقپانىندا زەلەنسكي بانكوۆايا كوشەسىندە «بارلىعى وسىندا» بەينەجازباسىن جازعان كەزدەن باستالدى.

«بۇل ۇندەۋ قاتارداعىلارعا ەلەكتر توگىمەن ۇرعانداي اسەر ەتتى. سول ساتتەن باستاپ ولار باس تارتپايتىنىن ءبىلدى. وتكەنگە كوز جۇگىرتسەك، بۇل شەشىم تەك ۋكراينا تاريحىن عانا وزگەرتكەن جوق، ونىڭ سالدارى بۇكىل الەمگە تارادى».

ەۋروپا قايتا قۇرۋدا

ۋكراينا كۇشەيگەن سايىن، باتىستىڭ بۇكىل قاۋىپسىزدىك ارحيتەكتۋراسى وزگەرىپ جاتىر. فرانتسيا يادرولىق ارسەنالىن كەڭەيتىپ، اسكەري دوكتريناسىن وزگەرتۋدە. ەندى ول ەلدەن تىس جەرلەردە اۋەدەن ۇشىرىلاتىن يادرولىق قارۋدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ناتو ەسكىرگەن امەريكاندىق AWACS ۇشاقتارىن شۆەتسيانىڭ SAAB جانە كانادانىڭ Bombardier كومپانيالارىنىڭ جاڭا كونسترۋكتسيالارىمەن اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.

«وداقتاستاردىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ مەن سەنىمسىز امەريكانىڭ ورنىنا اسكەري بالاما ىزدەۋ اراسىندا ۇلكەن ايىرماشىلىق بار»، - دەپ ەسكەرتەدى فرەنچ.

كيەۆتەگى ەركىن الەمنىڭ جۇرەگى

2024 جىلدىڭ 5 قاراشاسىندا ترامپ اق ۇيگە قايتا ورالدى. فرەنچتىڭ ويىنشا، ونىڭ ەكىنشى مەرزىمى امەريكاندىق وداقتارعا نەشە ۇرپاق بويى زيان كەلتىرەدى. امەريكاندىقتار ترامپتىڭ ءبىرىنشى مەرزىمىندە قالاي ارەكەت ەتكەنىن ءبىلىپ، ونى بيلىككە قايتارعاندىقتان، ەۋروپالىقتار بۇل تەك ترامپ قانا ەمەس، امەريكاندىقتاردىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ تاڭداۋى ەكەنىن ءتۇسىنۋى ءتيىس.

«جەر ورتاعا كەلگەنىمدە العاش رەت ليبەرالدى دەموكراتيانىڭ مورالدىق جانە ستراتەگيالىق جۇرەگى ەندى ۆاشينگتوندا سوقپايدى. لوندوندا، پاريجدە، بەرليندە نەمەسە وتتاۆادا دا سوقپايدى. ول كيەۆتە سوعادى، وندا ولاردىڭ باتىل كوشباسشىسى مەن باتىل حالقى امەريكا مانسۇق ەتكەن الاۋدى كوتەردى»، - دەپ قورىتىندىلايدى دەۆيد فرەنچ.

كەرىمسال جۇباتقانوۆ،

تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، س. سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى

Abai.kz