نۇرلىبەك ساماتۇلى «داپتەر» ءسوزىنىڭ بۋرياتتا «دەفتەر» دەپ ساقتالعانىن جازىپتى. ال، بۋريات تىلىندە (ولار وزدەرىن «ءبورى اتا») دەپ اتايدى ەكەن) اراب ءسوزى جوق دەسە بولادى...

قيسىندى جاڭالىق...

(مولدانىڭ قۇزىرى تايگاعا تاراماعان عوي...)

ەندى، ءوز سوزىمىزگە ورالساق، وندا سول سياقتى، ءبىزدىڭ «مولدا-ۇستازداردىڭ» (قايداعى ۇستاز) بىزگە «ارابتان ەنگەن» دەپ جۇرگەن

«عىلىم» ءسوزىنىڭ دە ءتۇبىرى تۇركى تىلىندە جىكتەلەدى.

مىسالى، «تاعىلىم» - «عىلىم» سوزىمەن ماعىنالاس.

نەگىزى، عىلىم – «بىلگەنىڭدى ىسكە اسىرۋ» دەگەن ارەكەتتىك ماعىنادا ايتىلعان ءسوز. ياعني، «قىلۋ»، (ارەكەت قىلۋ), «ماعان نە عىل دەيسىڭ؟» دەگەن سويلەمدەردە «عىل» (قىل) ەتىستىگى تۇر.

بۇل «عىلىم» فۋنكتسياسىمەن تولىق ساي كەلەدى...

كەزىندە، ءال فارابي اريستوتەلدى زەرتتەگەندە ارابتىڭ عىلىمي ءتىلىن قالىپتاستىرعان عۇلاما.

سوندا ول گرەكتىڭ كونە عىلىمي تەرمينىنىڭ ء(سوزىنىڭ) بالاما ارابشا تەرمينىن تاپپاي قينالعان ەكەن...

ەندەشە، ول ونى ءوزىنىڭ انا ءتىلى - تۇركى تىلىنەن الۋى دا زاڭدى، قيسىندى...

سونىمەن قاتار، ول كوپتەگەن گرەك تەرمينىن اراب ءتىلى فونەتيكاسىمەن بەرگەن، ولار دا اراب سوزدەرى ەمەس...

ال، اراب ورەكەنيەتىن، عىلىمىن دامىتقان عۇلامالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ارابتار ەمەس...

تۇركىلەر، پارسىلار...

سوندىقتان، ءبىر زامانعى بەدۋيندەردىڭ جۇتاڭ ءتىلى جان-جاقتى عىلىم ءتىلى بولا قالدى دەۋ - ابسۋرد.

ال، «ءبىلىم» ءسوزىنىڭ توركىنى دە تۇركى تىلىنەن.

بىزدە يسلامعا دەيىن-دە اتى تاسقا قاشاپ جازىلعان بىلگە قاعانىمىز بولعان!

وسىنىڭ ءوزى-اق «ءبىل!» دەگەن ءسوزدىڭ ءتۇپ-توركىنى تۇركىدەن ەكەنىن كورسەتەدى!

(ولجاس سۇلەيمەنوۆ)

ودان وزگە:

ءبىز، قازىردىڭ وزىندە وتە باي قازاق تىلىنەن عىلىمي تەرمين جاساۋدا قينالىپ قالامىز...

ال، ول زاماندا كەدەي بەدۋيندەردىڭ «اراب ءتىلى» قالايشا امبەباپ عىلىمي ءتىل بولا قالدى دەيسىڭ؟

سول سەبەپتى، مەن ءبىزدىڭ مولداسىماقتارعا «اناۋ دا اراب ءسوزى، مىناۋ دا اراب ءسوزى» دەپ، دالاقتاي بەرمەسىن دەر ەدىم...

ءابدىراشيت باكىرۇلى

Abai.kz