نەمەسە دونسكوي «موبيليزاتسيالاندى»

ۆلاديمير پۋتين كرەملدەن ورىس جۇرتى ءتاۋ ەتىپ، اۋليە سانايتىن دميتري دونسكويدىڭ قۋراعان قۋ سۇيەگىن تاۋىپ الىپتى. ءسويتىپ، ونى مايدانعا اتتاندىرماق ەكەن...

رەسەيباسى پۋتين جاقىندا كنياز دميتري دونسكويدىڭ ساركوفاگىنا جەكە بارىپ، ءتاۋ ەتكەن. ورىس پراۆوسلاۆ شىركەۋى دونسكويدى 1988 جىلى اۋليەلەر قاتارىنا قوسقان. ال دونسكويدىڭ قابىرى كرەملدەگى ارحانگەل سوبورىنان بيىز جازدا تابىلعان. وسى سوبوردىڭ ەدەنى شوگىپ، رەستاۆراتورلار سوبوردىڭ وڭتۇستىك قابىرعاسىن جوندەۋگە كىرىسكەن. سول جەردەن ءۇش قابىر تابىلعان. ءبىرى – دميتري دونسكويدىكى.

ورىس شىركەۋى: «اۋليە كنيازدىڭ سۇيەگىنىڭ كرەملدەن تابىلۋىنىڭ ءوزى قۇدايدىڭ كەرەمەتى. بۇل – قۇدايدىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىزگە دەگەن قامقورلىعى. جانە بۇل – ەلىمىز تاياۋدا جەڭىسكە جەتەدى دەگەندى بىلدىرەدى»، - دەگەن.

قازىرگى رەسەيلىك تاريحي ميفولوگيادا دميتري دونسكويدىڭ بەينەسى ءوزىنىڭ ارعى اتاسى الەكساندر نەۆسكي سياقتى ابىرويلى ەمەس. قىزىعى سول، ورىس شىركەۋى نەۆسكيدى «باتىسپەن تەكەتىرەستە التىن وردانى تاڭداعانى» ءۇشىن ماقتاسا، دونسكويدى «وردانى جەڭگەنى ءۇشىن» دارىپتەيدى.

شىن مانىندە، دميتري دونسكوي تۋرالى ميف ستالين تۇسىندا قالىپتاسا باستادى. دونسكويدى ۇلىقتاۋ سول ەكىنشى جاھان سوعىسى جىلدارىندا بەلەڭ الدى. سوعىس جىلدارىندا سەرگەي ءبوروديننىڭ «دميتري دونسكوي» رومانى 9 رەت قايتا باسىلىپ شىققان ەكەن. سول ءۇشىن بورودين ءتىپتى «ستاليندىك سىيلىق» العان.

شىن مانىندە دونسكوي «التىن وردانى» جەڭدى دەگەن قىپ-قىزىل قيسىنسىز اڭگىمە...

اۋەلى، كۋليكوۆ شايقاسىنىڭ وزىندە – ءوزارا قىرقىستار بولدى. ريازان كنيازى ولەگ پەن تۆەر كنيازى ميحايل ءدميتريدى قولداماعان. دونسكوي اۋەلدە تۆەر، ريازان كنيازدىكتەرىمەن، نوۆگورودپەن، ەدىل بۇلعارياسىمەن، موردۆالارمەن، ليتۆا كنيازدىگىمەن سوعىسقان…

بۇگىنگى ورىستار «اۋليە» دەپ دارىپتەيتىن دونسكويدىڭ تۆەرگە جاساعان ءبىر عانا جورىعىنىڭ ناتيجەسىندە تۇتاس قالالار قيراپ، ادامدار تۇتقىندالىپ، شىركەۋ، موناستىرلار قيراتىلعان. سول كۋلوكوۆ شايقاسى كەزىندە وسى دونسكويعا بۇكىل رۋس ءميتروپوليتى قارعىس (انافەما) ايتقان.

ال بۇگىنگى تاياز ءبىلىمدى ورىس تاريحشىلارىنىڭ «التىن وردانى جەڭگەن» دەپ اسىرە دارىپتەيتىنى –دونسكويدىڭ التىن وردا ىشىندەگى وپپوزيتسيانى باسقارعان مامايدى جەڭۋى. تاريحي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك، دميتري دونسكوي التىن وردانى ەشقاشان جەڭگەن ەمەس جانە وعان قارسى اشىق سوعىس اشپاعان.

1380 جىلعى كۋليكوۆو شايقاسىندا ول وردانىڭ زاڭدى حانىمەن ەمەس، بيلىكتى زاڭسىز يەمدەنگەن مامايدىڭ اسكەرىمەن سوعىستى. ال كەيىننەن، 1382 جىلى توقتامىس حان ماسكەۋدى ورتەپ، كنيازدىكتى التىن ورداعا بودان ەتتى. وسىدان كەيىن دميتري دونسكوي ورداعا بودان، تاۋەلدى ەكەنىن راستاپ، قايتادان سالىق تولەي باستادى.

بۇگىنگى ورىسيا دونسكويدى اۋليە سانايدى. ءتىپتى، ءپۋتيننىڭ ءوزى پۇتقا سىيىنعانداي، دونسكويدىڭ قۋراعان قۋ سۇيەگىنە ءتاۋ ەتىپ، ۋكرايناعا قارسى سوعىستا شاراپاتى ءتيىپ قالا ما دەپ دامەلەنەدى. بۇل دا بولسا، ۋكراينانىڭ تەگەۋرىندى تويتارىسىنان ابدەن تيتىقتاعان ماسكەۋدىڭ شاراسىز كۇيىن كورسەتسە كەرەك...

نۇرگەلدى ابدىعانيۇلى

Abai.kz