بەيبىت كۇندە ساربازدارىمىز سۋعا كەتتى. 14 ساربازدىڭ دەنەسى تابىلدى. تاعى 3-ەۋى قۇتقارىلدى. بۇگىن جالپىۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى دەپ جاريالاندى...

ۇكىمەتتىك كوميسسيا قۇرىلىپ، قىلمىستىق ءىس قوزعالدى دەسەك تە، قازا تاپقان ءاربىر ساربازدىڭ قارالى حابارى ءاربىرىمىزدىڭ قابىرعامىزدى قايىستىرىپ تاستاعانى راس...

سۋرەت: qazaquni.kz سايتىنان الىندى.

بۇگىن – قارىز بەن پارىزدى پايىمدايتىن كۇن!

تالعات تەمەنوۆ:

ماڭعىستاۋدا قىرشىن كەتكەن 14 ۇلاننىڭ قازاسى قابىرعامىزدى قايىستىردى اۋ...

مۇندايدا نە دەرسىڭ؟ ءسوز جەتپەيدى.

تاماعىما وكسىك تىعىلىپ، ءىشىمدى ورتەگەن جالىننان جانىمدى قويارعا جەر تاپپاي وتىرمىن...

اڭىراعان انالاردىڭ زارى. اكەلەردىڭ ءۇنسىز ءتۇنسىز تۇرعانى. قارىنداستىڭ اشى ءۇنى مەن باۋىرىنىڭ كوز جاسى…

باياعىدا «اتام دەپ جىلاتساڭ – جىلات، بوتام دەپ جىلاتپا» دەگەن ەكەن قازاق. بۇگىن ون ءتورت شاڭىراقتىڭ وتى ءوشتى. قانشاما ارمان، قيال، قانشاما ماحاببات پەن ءۇمىت جەلگە ۇشتى…

ەڭ وكىنىشتىسى – ادام ءومىرىنىڭ ەڭ قىمبات ەكەنىن ءبىز ونى جوعالتقان كەزدە عانا سەزىنەتىنىمىز.

وسىنداي قاسىرەتتى ساتتە قارالى حاباردى سۋىق تەمىر قاقپانىڭ ار جاعىنان، فورما كيگەن شەنەۋنىكتەردىڭ قۇرعاق جەتكىزۋى جانعا باتادى. قايعىنى ەستىرتۋدىڭ دە مادەنيەتى مەن سالتى بار ەمەس پە؟!

وسى تۇستا ستيۆەن سپيلبەرگتىڭ «قاتارداعى جاۋىنگەر راياندى قۇتقارۋ» ءفيلمى ەرىكسىز ەسكە تۇسەدى. ءفيلمنىڭ ەڭ ۇلكەن سۇراعى – سوعىستىڭ ءوزى ەمەس.

ادام ءومىرىنىڭ قۇنى قانشا؟

ءبىر جاۋىنگەردى امان الىپ قالۋ ءۇشىن قانشا ادامنىڭ ءومىرىن قاتەرگە تىگۋگە بولادى؟

بۇل – كينونىڭ سۇراعى ەمەس. بۇل – ادامزاتتىڭ سۇراعى. بۇگىن بىزدە دە وسى سۇراق.

بۇگىن تەاترلار ءۇنسىز. كونتسەرت زالدارى بوس. ساحنالاردا مۋزىكا ەستىلمەيدى. بۇگىن ەشكىمنىڭ كۇلگىسى جوق. بۇگىن – كۇلەتىن ەمەس.

بۇگىن – قارىز بەن پارىزدى پايىمدايتىن كۇن. بۇگىن – ادام ءومىرىنىڭ قادىرى مەن قاسيەتى تۋرالى ويلاناتىن كۇن.

قادىرلى اعايىن، قۇرمەتتى تۋىستار!

سىزدەردىڭ قايعىلارىڭىزعا قالىڭ قازاق ورتاق. بۇل – ءبىر وتباسىنىڭ عانا ەمەس، ءبىر اۋلەتتىڭ عانا ەمەس، بۇكىل قازاق ەلىنىڭ قايعىسى.

ءبىز سىزدەرمەن بىرگەمىز. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەلۇلى توقاەۆتىڭ بۇگىنگى كۇندى ازا تۇتۋ كۇنى دەپ جاريالاۋى – وسى ورتاق قاسىرەتتىڭ حالىقتىق دەڭگەيدەگى بەلگىسى.

اينالايىن اعايىن…

وسى اۋىر سىن ساعاتتا سىزدەرگە سابىر مەن كۇش، جۇرەكتەرىڭىزگە مەدەت تىلەيمىن. قىرشىن كەتكەن بوزداقتاردىڭ جانى ءجانناتتا، رۋحتارى پەيىشتە شالقىسىن. اللانىڭ ىسىنە شارا بار ما؟ ارتى قايىرلى بولسىن..

ال ءبىز تىرىلەر… ولاردىڭ ارمانىن، ەسىمىن ۇمىتپاۋعا ءتيىسپىز.

سۋرەت: el.kz سايتىنان الىندى.

ولاردىڭ ارقايسىسى - ءبىر اۋلەتتىڭ ءۇمىتى، ءبىر وتباسىنىڭ تىرەگى ەدى...

بەكجان تۇرىس:

بۇگىن - جالپىۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى. ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا وقۋ-جاتتىعۋ كەزىندە ون ءتورت ساربازدان ايىرىلۋ - جاي عانا قارالى حابار ەمەس، قوعام بولىپ ءۇنسىز وتە سالۋعا بولمايتىن اۋىر قاسىرەت. وسى حاباردى ەستىگەندە ويىما ەرىكسىز ارقانكەرگەن وقيعاسى ورالدى. ول كەزدە دە ەل ون بەس ساربازىنان ءبىر كۇندە ايىرىلدى. ارادا جىلدار ءوتتى. رەسمي تەرگەۋ جۇرگىزىلىپ، سوت بولدى. كەيبىر ساۋالدارعا جاۋاپ بەرىلگەنىمەن، حالىقتىڭ كوكەيىندە جاۋابى تابىلماعان سۇراقتار ءالى دە بار. ون ءتورت ساربازدىڭ قازاسى دا ەرتەڭ كەزەكتى جاڭالىقتىڭ كولەڭكەسىندە قالىپ قويماۋى ءتيىس.

اسكەري تارتىپتە كەيدە قاتەلىكتىڭ قۇنى ادام ومىرىمەن ولشەنەدى. سوندىقتان «توسىن جاعداي بولدى»، «تابيعاتتىڭ مىنەزى وزگەردى» دەگەن تۇسىنىكتەمە قوعامنىڭ بارلىق ساۋالىنا جاۋاپ بولا المايدى. ساربازداردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا مۇمكىندىك بولدى ما؟ بولسا، نەگە ول مۇمكىندىك پايدالانىلمادى؟ وقۋ-جاتتىعۋدى توقتاتۋعا نەمەسە كەيىنگە قالدىرۋعا نە كەدەرگى بولدى؟ قانداي شەشىم قابىلداندى جانە سول شەشىمگە نە نەگىز بولدى؟ حالىق وسى سۇراقتاردىڭ جاۋابىن بىلگىسى كەلەدى. بۇل - جاي قىزىعۋشىلىق ەمەس، ون ءتورت ازاماتتىڭ، ولاردىڭ اتا-اناسى مەن تۋعان-تۋىستارىنىڭ الدىنداعى ەلدىڭ ساۋالى.ساربازدىڭ ءومىرى - ستاتيستيكا ەمەس. ونىڭ ارتىندا اتا-انا، بالا-شاعا، باۋىر، ءبۇتىن ءبىر شاڭىراق تۇر. سوندىقتان ءاربىر ساربازدىڭ قازاسىنا قاتىستى شىندىق تولىق ايتىلىپ، قوعام جاۋاپ الۋعا لايىق.

ون ءتورت سارباز…

ون ءتورت تاعدىر…

ولاردىڭ ارقايسىسى - ءبىر اۋلەتتىڭ ءۇمىتى، ءبىر وتباسىنىڭ تىرەگى ەدى. بۇگىنگى جۇما كۇنى مەشىتتەردە جاس ساربازداردىڭ رۋحىنا قۇران باعىشتالىپ، دۇعا جاسالسا ەكەن. جاتقان جەرلەرى جايلى بولسىن. ارتىندا قالعان اتا-اناسىنا، تۋعان-تۋىسىنا، بالا-شاعاسىنا اللا سابىر بەرسىن. قارا جامىلىپ، قايعى جۇتىپ وتىرعان بارشا جاقىندارىنا كوڭىل ايتامىن.

سۋرەت: adebiportal.kz سايتىنان الىندى.

تاس - تۇسكەن جەرىنە اۋىر!

بەرىك ءجۇسىپوۆ:

تاس - تۇسكەن جەرىنە اۋىر! اتا-انا ءۇشىن باۋىر ەتى بالاسىن وتان-انا الدىنداعى بورىشىن وتەۋگە ۇكىلى ۇمىتپەن شىعارىپ سالىپ، ورنىنا تابىتىن كۇتىپ الۋدان اسقان قاسىرەت بولسايشى؟! قۇداي بەتىن ءارى قىلسىن، دۇنيە ديدارىن ءورت قاپقان سوعىستىڭ كەزى بولسا ءبىر ءسارى، قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان بەيبىت كۇندە سونگەن شىراقتىڭ وكىنىشى ەستەن كەتەر مە، مۇنداي قايعىنىڭ ءسىرا، ورنى تولار ما؟ ە، امال قانشا، قانداي قاعاجۋ كورىپ، وپىق جەگىزگەن ىسىنەن دە قورىتىندى شىعارىپ، ءپام المايتىن بەيقام ەلگە اينالدىق. كەيىنگى جىلدارى وسىنداي، ويعا سيىمسىز نارسەلەردەن كوز اشپايتىن بولىپ كەتتىك. ءسويتىپ وتىرىپ قاراپايىم حالىققا وكپەلەيمىز-اۋ، كەيدە. ايتشى، ونىڭ ولگەن بالاسىنىڭ ويسىراعان ورنىن نەمەن تولتىرماقسىڭ؟ بولارى بولىپ، بوياۋى سىڭگەننەن كەيىن جۇمىلعان، «جۇمىلدىرعان» ارەكەت-اركاننىڭ كىمگە كەرەگى بار ەندى؟ جان اللا قازاقيانىڭ باسىنداعى ازات كۇنىن شۋاقتى ەتكەي! امال نەشىك، اتا-بابالارى اڭساعان ازات مەملەكەتىنىڭ بەيبىتشىلىگىن، قازاق ەلىنىڭ شىرىن ۇيقىسىنىڭ تىنىشتىعىن كۇزەتەمىن دەپ كوز شىرىمىن الماي، كىرپىك ىلمەي ءجۇرىپ، بولماشىدان وپات بولعان قىرشىن ساربازداردىڭ قازاسىنا قايعىرىپ، قاپيادا جاي تۇسكەندەي بولعان ءاربىر قارالى شاڭىراققا، اڭىراپ قالعان اتا-اناعا، تۋىس-باۋىرعا، كۇللى قارعا تامىرلى قازاققا كوڭىل ايتامىن. مۇنداي جاعدايدىڭ جايىن باسىنا تۇسكەن جان عانا بىلەدى…

سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىندى.

ۇزىلگەن 12 ءومىردىڭ، 12 ءۇمىتتىڭ قايعىسى اۋىر...

قۋانىشبەك قاري:

اسكەر، قورعانىس سالاسىنداعى جىر تاۋسىلاتىن ەمەس. قايتالاي ەستىلەتىن كىسى ءولىمى اۋىر.

سوۆەت وداعى ىدىراعاندا تاۋەلسىزدىكتى كەش جاريالاعان پرەزيدەنت نازارباەۆ اۋەلدە «ورتاق اسكەر» يدەياسىنان اجىراماي ءجۇرىپ الدى.

قازاقستاننىڭ قارۋلى كۇشتەرى تاۋەلسىزدىكتەن كەيىن 5 ايدان سوڭ قۇرىلدى. قۇرىلعاندا دا سالانى باسقارۋ تاۋەلسىزدىككە سەنبەيتىن ادامداردىڭ قولىنا تاپسىرىلدى. كەيىن ولاردى الماستىرۋعا تۋرا كەلدى. سالانىڭ قالىپتاسۋى وسىلاي باستالعان.

تاعى ءبىر جىل وتكەندە تەڭىز كۇشتەرى قۇرىلدى.

كەشە، 11 جىلدان كەيىن قايتالانعان تراگەديانى تەكسەرۋگە اۋەلدە مينيستر باستاتقان كوميسسيانىڭ باراتىنى حابارلاندى. كەيىن پرەمەردىڭ ورىنباسارى قانات بوزىمباەۆتىڭ ۇكىمەتتىك كوميسسياسى بەلگىلى بولدى.

ونىڭ لاۋازىمدىق مىندەتىنە قاراساق، رەسمي رەتى مىنانداي: وڭىرلىك ساياسات ماسەلەلەرى; تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى; سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ماسەلەلەرى; توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ ماسەلەلەرى.

كاسپي جاعالاۋىندا كەم دەگەندە 12 جاستىڭ قازا تاپقانى - ءداشتىنىڭ بيلىگى ءۇشىن توتەنشە جاعداي. اۋەلدە وعان قاي كوميسسيانى جىبەرەرىن بىلمەي داعدارعان ارەكەتتىڭ ءوزى كوپ نارسەدەن حابار بەرەدى.

بەيبىت كۇندەگى اسكەر ءولىمى جۇيەنىڭ اپاتى رەتىندە تانىلماي، وسى كەتكەنى كەتكەن. «ۇناماسا، كوشىپ كەت» دەگەن تەكسەرىلۋى كەرەك ەكس-مينيستر تاياۋدا جاڭا قۇرىلىمعا مۇشە بولدى. ونداي جالعىز ەمەس، ەكس-مينيسترلەردىڭ ىشىندە مۇرتىن بالتا شاپقانى جوق.

ال سالاداعى قۇرىلىمدىق تارتىستىڭ ءوزى جەكە تاقىرىپ.

قازاقستاندا كاسپي تەڭىزى جالعىز بولسا، ەلدەگى اسكەري تەڭىز فلوتى دا جالعىز. جوعارعى باس قولباسشى ساراي تەرەزەسىنەن باقىلاماي، وقيعا بولعان جەرگە ءوزى باراتىن، ءوز كوزىمەن كورىپ، ءوز جانىمەن سەزىنىپ، جاعدايمەن تانىساتىن ءجونى بار.

ۇزىلگەن 12 ءومىردىڭ، 12 ءۇمىتتىڭ قايعىسى اۋىر. ەستىرتۋدىڭ ءتۇرى اناۋ.

Abai.kz