اۋعانستاندى وقشاۋلاۋ: قازاقستان نە دەيدى؟
قازاقستان بۇۇ-دا اۋعانستاندى وقشاۋلاۋ ساياساتىنان باس تارتۋعا شاقىردى.
قازاقستان حالىقارالىق قوعامداستىقتى اۋعانستاندى وقشاۋلاۋ ساياساتىنان باس تارتىپ، «تاليبان» رەجيمىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ پراكتيكالىق تەتىكتەرىن ساقتاۋعا شاقىردى. رەسمي استانانىڭ بۇل ۇستانىمىن بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى (بۇۇ) جانىنداعى قازاقستاننىڭ تۇراقتى وكىلى قايرات وماروۆ بۇۇ-نىڭ اۋعانستانعا كومەك كورسەتۋ ميسسياسىنىڭ (UNAMA) قىزمەتى مەن ەلدەگى قازىرگى جاعدايعا ارنالعان وتىرىستا مالىمدەدى.
قازاقستان تاراپى ۇسىنعان باستامانىڭ باستى ءمانى — «تاليبان» قوزعالىسىنىڭ وكىلدەرىمەن بايلانىس ورناتۋ ولاردى رەسمي تۇردە تانۋدى بىلدىرمەيدى. سونىمەن بىرگە، اۋعانستاندى تولىق وقشاۋلاۋ حالىقارالىق قوعامداستىق ءۇشىن ۇزاق مەرزىمدى شەشىم بولا المايدى، ويتكەنى بۇل ەلدىڭ اۋماعىنان ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنە تونەتىن تەرروريستىك قاتەرلەر ءالى دە جوعارى.
«„تاليبان“ قوزعالىسىنىڭ وكىلدەرىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ ولاردى رەسمي تانۋ دەگەندى بىلدىرمەيدى، ال اۋعانستاندى وقشاۋلاۋ تۇراقتى شەشىم بولا المايدى», — دەپ اتاپ ءوتتى قايرات وماروۆ.
ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستار جانە گۋمانيتارلىق قولداۋ
قازاقستان مەن اۋعانستان اراسىنداعى ەكىجاقتى ساۋدا اينالىمى 2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شامامەن 500 ميلليون دوللارعا جەتتى. ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق جانە گۋمانيتارلىق بايلانىستار بەلسەندى تۇردە دامىپ كەلەدى:
-
گۋمانيتارلىق كومەك: قازاقستان تاراپى اۋعانستانعا 319 تونناعا جۋىق گۋمانيتارلىق جۇك جونەلتىپ، ارنايى مەديتسينالىق ميسسيا جىبەردى، سونداي-اق 400 اۋعاندىق فەرمەرگە قولداۋ كورسەتتى.
-
بيزنەس-فورۋم: 2026 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا اۋعانستاندا اگروونەركاسىپتىك كەشەن، ماشينا جاساۋ جانە حيميا ونەركاسىبى سالالارىنان 50-دەن استام قازاقستاندىق كومپانيانىڭ قاتىسۋىمەن ءىرى بيزنەس-فورۋم ءوتتى.
-
ساۋدا ينفراقۇرىلىمى: وسى ءىس-شارا اياسىندا اۋعانستاندا قازاقستاننىڭ ەكىنشى ساۋدا ءۇيى ءوز ەسىگىن اشتى.
قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى جانە حالىقارالىق قوعامداستىقتىڭ رەاكتسياسى
ساراپشىلار مەن باقىلاۋشىلاردىڭ باعالاۋىنشا، قازىرگى ۋاقىتتا «تاليبان» رەجيمىنە باعىنبايتىن ءتۇرلى تەرروريستىك توپتاردىڭ اۋعاندىق ۇياشىقتارىندا 6,5 مىڭنان 15 مىڭعا دەيىن سودىر بار. ولاردىڭ قاتارىندا «ءال-قايدا»، «دجاماات انسارۋللاھ»، «شىعىس تۇركىستان يسلام قوزعالىسى»، «تەحريك-ي-تاليبان پاكىستان»، «تابليعي دجاماات»، «كاتيبات يمام ءال-بۇحاري»، «كاتيبات تاۋحيد ءۋال-دجيحاد» جانە «ۆيلايات حوراسان» سياقتى زاڭسىز قارۋلى قۇرىلىمدار بار.
اۋعانستانداعى قاۋىپسىزدىك جاعدايىنا بايلانىستى الەمدىك دەرجاۆالار دا ءوز پوزيتسيالارىن بىلدىرۋدە:
-
قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى «تاليبان» وكىلدەرىن ەل اۋماعىنداعى «ۆيلايات حوراسان»، «ءال-قايدا» جانە «شىعىس تۇركىستان يسلام قوزعالىسى» سياقتى قاۋىپتى تەرروريستىك توپتارعا قارسى باتىل شارالار قابىلداۋعا شاقىردى.
-
اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى اۋعانستاننىڭ مينەرالدى رەسۋرستارىن يگەرۋگە امەريكالىق ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ تۋرالى تاليبتەردىڭ ۇسىنىسىن قابىلدامادى.
اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ اكىمشىلىگى دە، قىتاي تاراپى سياقتى، تاليبتەر رەجيمىمەن سەنىمدى ديالوگ ورناتۋعا نەگىزگى كەدەرگى رەتىندە ولاردىڭ «ءال-قايدا» ۇيىمىنا ساياسي جانە ەكونوميكالىق قولداۋ كورسەتۋدى توقتاتپاعانىن العا تارتىپ وتىر.
Abai.kz