التىن كۇز...
ەسسە
وسىدان تالاي جىل بۇرىن، وتكەن عاسىردىڭ سەكسەنىنشى جىلدارى ەدى. تولەمىش وكەەۆتىڭ «التىن كۇز» ءفيلمى الماتىداعى كينو ۇيىنە اكەلىندى.
بۇگىن ويلاپ وتىرسام، سول كۇن قازاق كينوسىنىڭ تاريحىنداعى ەرەكشە ءبىر بەلەس ەكەن.
تولەمىش وكەەۆتى قازاقتىڭ سول كەزدەگى بيلىگى ونشا جاقتىرا قويمايتىن. ونىڭ تالانتى دا وزگەشە ەدى، مىنەزى دە وزگەشە ەدى. وكەەۆ ەشكىمگە ۇقسامايتىن. ونىڭ كينوسى دا ەشكىمگە ۇقسامايتىن.
«كوكسەرەك» — قازاق كينوسىنىڭ عانا ەمەس، الەمدىك كينو ونەرىنىڭ ءىنجۋ-مارجانىنا اينالعان شىعارما.
سۋرەت: rezka.ag سايتىنان الىندى.
ال سول تولەمىش وكەەۆ «التىن كۇزدىڭ» باستى رولىنە دوسحان جولجاقسىنوۆتى شاقىردى.
ءفيلمنىڭ سىرتقى دراماتۋرگياسىنا قاراساڭ، الىپ بارا جاتقان وقيعا جوق سياقتى. جۋرناليست مۇرات ەل ارالاپ، ادامدارمەن كەزدەسەدى، سۇحبات الادى. بىراق ماسەلە وقيعادا ەمەس ەدى.
بۇل — جالعىزدىق تۋرالى فيلم.
تۇلعا تۋرالى.
ۋاقىت تۋرالى.
ادامنىڭ ءوز-وزىنە قوياتىن سۇراعى تۋرالى.
بۇل — كينو-پوەما.
سول جىلدارى ۇلى سۇيمەنقۇل شوقموروۆتىڭ دەنساۋلىعى سىر بەرە باستاعان ەدى. تولەمىش وكەەۆ ءوزىنىڭ ونەردەگى سەرىگىن، دوسىن، باۋىرىن ىزدەگەندەي بولدى.
ءسويتىپ تولەمىش وكەەۆ دوسحاندى تاپتى..
بۇل كەزدەيسوق بەكەردەن بەكەر ەمەس ءتى..
بۇل — ونەردەگى رۋحاني جالعاستىق بولاتىن.
سوچيدە ءبىر كەزدە ءبىر توپ كينوگەر باس قوسقانبىز.
ءتۇن اۋا ۇزاق وتىردىق. جانىمىزدا تولەمىش بايكەم بار. اكتريسا ايتۇرعان تەمىروۆا ۇشەۋمىز اڭگىمەلەسىپ وتىرمىز. ورتادا ءبىر بوتەلكە كونياك.
سول ءتۇنى تولەمىش سۇيمەنقۇل مەن دوسحان تۋرالى كوپ ايتتى.
«كوكسەرەك» پەن «ۇلاننىڭ» دۇنيەگە كەلۋىندە سۇيمەنقۇلدىڭ ەڭبەگى كوپ ەدى. ەكەۋىنىڭ اراسىندا ەرەكشە شىعارماشىلىق بايلانىس بولدى.
شوقموروۆ — وكەەۆ.
وكەەۆ — شوقموروۆ.
سول تاندەمنىڭ رۋحاني جالعاسىن مەن كەيىن دوسحان مەن تولەمىشتىڭ اراسىنان كوردىم.
وكەەۆ پەن جولجاقسىنوۆ.
«التىن كۇز» وسى ەكى ونەرپازدىڭ ەرەكشە شىعارماشىلىق ۇندەستىگىن كورسەتتى.
ءفيلمنىڭ ءار كادرى تۇنىپ تۇرعان ماحاببات.
ادامعا دەگەن قۇرمەت.
اقىنعا دەگەن تاعزىم.
جۋرناليستكە دەگەن قۇرمەت.
ومىرگە دەگەن وكىنىش.
ۋاقىتقا دەگەن ساعىنىش.
ءفيلمنىڭ باسىندا تەلەجۋرناليست مۇرات قىرعىز حالقىنىڭ زاڭعار جازۋشىلارى االى توقومباەۆ پەن تۇگەلباي سىدىقبەكوۆتەن سۇحبات الادى.
«التىن كۇز سىزگە نە بەردى؟
ءسىز التىن كۇزگە نە بەردىڭىز؟»
مىنە، ءفيلمنىڭ فيلوسوفياسى وسى ەكى سۇراقتىڭ ىشىندە جاتقانداي.
جاپ-جاس دوسحان.
كورىكتى جىگىت.
تالانتى تاسىپ تۇرعان كەزى.
باسىندا ۇلكەن شلياپا.
ۇستىندە پلاشش.
كەي تۇستا سۇيمەنقۇلدىڭ سۇلباسىن كورگەندەي بولاسىڭ.
بىراق ول سۇيمەنقۇل ەمەس.
ول — دوسحان.
ءوز بولمىسى، ءوز مىنەزى، ءوز جان دۇنيەسى بار دوسحان.
تولەمىشتىڭ وكىنىشى مەن ارمانى توعىسقان تۇس سياقتى.
ال دوسحان — مۇراتتىڭ ويىندا دا، بويىندا دا ءبىر سۇراق بار:
التىن كۇز بىزگە نە بەردى؟
ءبىز التىن كۇزگە نە بەردىك؟
مەن دوسحانمەن تانىسقاندا، ەكەۋمىز دە جاس بولدىق.
كونسەرۆاتوريانىڭ 65-بولمەسىندە بىرگە تۇردىق.
ءبىر قىزىعى، سول بولمەدەن كەيىن قازاقستاننىڭ ەكى حالىق ءارتىسى شىقتى.
جىلدار وتكەن سوڭ ماسكەۋگە، ۆگيك-كە بارعانىمدا، بۋدايسكايا، 3-تەگى جاتاقحانادا تۇردىم.
ۇزىن ءدالىز.
بولمەلەر.
ءار بولمەنىڭ الدىندا تاقتايشا.
«بۇل بولمەدە ۆاسيلي شۋكشين تۇرعان».
«بۇل بولمەدە اندرەي تاركوۆسكي تۇرعان».
«بۇل بولمەدە ەلەم كليموۆ تۇرعان».
«بۇل بولمەدە لاريسا شەپيتكو تۇرعان».
ونەردەگى ۇلكەن تالانتتاردىڭ تاعدىرى قاراپايىم بولمەلەردەن باستالادى ەكەن.
ءبىزدىڭ دە 65-بولمەمىز سونداي ءبىر كىشكەنتاي الەم ەدى.
دوسحاننىڭ ونەردەگى ۇلكەن ۇستازى — اناسى دەسە ارتىق ەمەس، حاديشا بوكەەۆا ەدى.
كەڭەس وداعىنىڭ حالىق ءارتىسى. مەملەكەتتىك سىيلىقتاردىڭ يەگەرى.
قازاق ونەرىنىڭ حانشايىمى.
ونەردىڭ اريستوكراتى.
حاديشا اپامىز لەنينگرادتان ءتالىم الدى. تەاتر مەكتەبىنەن ءوتتى.
جاستايىنان اتا-اناسىنان ايىرىلعان حاديشا يرينا مەيەرحولدتان ءدارىس العان.
يرينا — اتاقتى ۆسەۆولود مەيەرحولدتىڭ قىزى.
وسى ۇلكەن ونەر مەكتەبىنىڭ تاربيەسى حاديشا اپامىزدىڭ بويىندا ەرەكشە ءىز قالدىردى.
ال حاديشا اپامىز سول تەكتىلىكتى دوسحانعا بەردى.
تەكتىلىك دەگەن تەك كيىم نەمەسە ءجۇرىس-تۇرىس ەمەس. ول — بەكزاتتىق، بولمىس-ءبىتىم، كوزقاراس، فيلوسوفيا.
ول — ادامعا دەگەن قۇرمەت.
ول — سابىر.
ول — ىزگىلىك.
ول — جاستارعا ۇلگىلىك.
ول — ونەر الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك.
ال دوسحاننىڭ تۋعان اناسى جازيرا اپامىزدىڭ ورنى بولەك.
ۇزىن بويلى.
از سويلەپ، كوپ تىڭدايتىن، مەيىرىمدى، عاجاپ جان ەدى.
مەنى ءوز بالاسىنداي جاقسى كوردى.
كەيدە ءتىپتى دوسحانعا ايتپايتىن سىرىن ماعان ايتاتىن.
بوتانيكالىق بۋلۆارداعى ەكى بولمە مەن ءۇشىن ءالى كۇنگە دەيىن ىستىق.
ويتكەنى ول جەردە جازيرا اپامنىڭ اق پەيىلى قالدى.
داستارقانى قالدى.
مەن ول كىسىنىڭ بالاسىنداي بولىپ كەتتىم.
دوسحاننىڭ تاعى ءبىر ۇلكەن ۇستازى — ابدوللا قارساقباەۆ.
ول دوسحاندى بىردەن تانىدى.
ەشكىمگە بەلگىسىز جاس جىگىتتى «باندىنى قۋعان ءحاميتتىڭ» باستى رولىنە بەكىتتى.
سۋرەت: kino-teatr.ru سايتىنان الىندى.
بۇل شىعارما وقىرمان قاۋىمعا تانىس دۇنيە. ساكەن سەيفۋلليننىڭ «تار جول، تايعاق كەشۋدەن» كەيىنگى شىعارماسى. موسكۆالىق اناتولي ستەپانوۆ جازعان. الايدا ءفيلمنىڭ ءون بويى قازاقى. ءار كادر، ءار كورىنىس، ءار دەتالدان قازاق ءيسى شىعىپ تۇرعان دۇنيە.
بۇل — قازاق كينوسىنداعى ۆەستەرننىڭ باستاۋى دەسەك، ارتىق ەمەس.
فيلم باستالعان العاشقى ساتتەن-اق نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ عاجاپ مۋزىكاسى زالدى كەرنەپ كەتەتىن.
ءار زاماننىڭ ءوز قاھارمانى بولادى.
حاميت — سونداي وبراز.
ءبىر جاعىندا دالانىڭ ەركىن تاعىسىنداي قۇدىرە.
ەكىنشى جاعىندا — حاميت.
جالعىزدىق.
ءوز پوزيتسياسىنا ادالدىق.
حاميت — ساكەن سەيفۋلليندەي، ءىلياس پەن بەيىمبەتتەي جاڭا ءومىردى كوكسەگەن، باقىتتى قوعام قۇرام دەپ ءجۇرىپ، باسىن ولىمگە تىككەن تۇلعا…
مىنەز… وسى فيلمدەگى مىنەز — دوسحاندىكى. «بالانى تۋعانمەن، مىنەزىن تۋمايسىڭ» دەمەكشى، حاميت بىربەتكەي، ايتقانىنان قايتپايتىن… قۇددى دوسحان دەرسىڭ.
سوندىقتان بۇل ءفيلمدى جاستار جاقسى كوردى.
دوسحان سول جاستاردىڭ كۋميرىنە اينالدى.
ەل-جۇرت بالالارىنا دوسحان دەپ ات قويدى.
كاسكادەرسىز تريۋكتەردى ءوزى جاسادى.
اتتان قۇلايتىن ءبىر ساحنا ەسىمدە.
دۋبل.
تاعى ءبىر دۋبل.
سوڭعى دۋبلدە دوسحان قۇلاعان جەردە تاس بولعان ەكەن.
بەلىن اۋىرتىپ الدى.
ەگەر وسى كۇنگە دەيىن بەلى سىرقىراپ قوياتىن بولسا، سول كۇندەردىڭ جاڭعىرىعى شىعار دەپ ويلايمىن.
مەنىڭ اكەم سوعىستى دا، رەپرەسسيانى دا باستان وتكەرگەن ادام ەدى.
مەن ول كەزدە ماسكەۋدە ستۋدەنتپىن.
پاپام اۋىرا باستادى.
كۇننەن-كۇنگە ارىقتاپ، ەكى بەتى سۋالىپ كەتتى.
ساسىپ-سالبىراپ، استى-ۇستىنە تۇسەمىز.
ءبىر كۇنى دوسحانعا تەلەفون شالدىم.
— دوسحان، جاعداي وسىنداي…
ول كوپ ءسوز ايتقان جوق.
تاكسيمەن ۇيگە كەلدى.
قولىندا دومبىراسى بار.
پاپام ونى كورگەندە قاتتى قۋاندى.
توسەكتە جاتقان باسىن كوتەرىپ، داستارقاننىڭ شەتىنە وتىردى.
اپام جايعان داستارقاننان شاي ىشتىك.
سوسىن دوسحان دومبىراسىن قولىنا الدى.
دوسحاننىڭ قوڭىر داۋىسى بولمەنىڭ ءىشىن ارالاپ، اس ۇيگە سىيماي، كەلەسى بولمەگە بوگەلمەي باردى. ءان وتشاشۋداي شاشىلىپ، ماڭايدى تۇگەل ارالاپ، جەلدەتكىشتەن سىرتقا سۋسىپ بارا جاتتى…
دالامنىڭ ءيسى بۇرقىراپ،
قارتتارىم امان-ساۋ ءجۇرشى…
اپام دا انگە ەلىتىپ، توقتاپ قالدى.
كوزىنە كەلگەن جاسىن ورامالىمەن سۇرتەدى.
پاپام تەرەزەنىڭ سىرتىنا قاراي بەرەدى.
كوكتەم ەدى.
الماتىنىڭ قارى كەتىپ، ماڭايداعى تال-تەرەك بۇرشىك اتىپ جاتقان كەز. كولەڭكەلى كەي جەرلەردە قارا كۇرەڭ قاردىڭ سۇلباسى قارايادى…
ءومىر كەزەك.
تابيعات زاڭى.
كيەسى دە ونىڭ سەندەرسىڭ،
يەسى دە ونىڭ سەندەرسىڭ…
اكەم جارىقتىق دوسحاندى قۇشاقتاي بەردى.
بۇل اكەمنىڭ ومىرىندەگى باقىتتى ساتتەرىنىڭ ءبىرى شىعار… ويتكەنى ءان مەنىڭ اكەم سەكىلدى مايدان كەشكەن، رەپرەسسيانىڭ وتىنا شارپىلسا دا، امان جەتكەن قارتتار جايلى بولاتىن. اكەم سوعان ريزا بولدى. بۇل مەنىڭ ەڭ جاقىن ادامىمنىڭ سوڭعى تىڭداعان رەكۆيەمى ەدى.
بۇل ءاننىڭ سوزىندە دە، سازىندا دا قازاقتىڭ جانى بار…
ساعىنىش بار.
سۋرەت بار.
ۇلتتىق فيلوسوفيا بار.
ساعي جيەنباەۆتىڭ ءسوزى.
دوسحاننىڭ اۋەنى.
بۇل ءان ءمانىن دە، ماعىناسىن دا ەشقاشان جوعالتقان ەمەس.
تولەمىش وكەەۆ كەيىن دوسحاندى تاعى شاقىردى.
سۋرەت: kino-teatr.ru سايتىنان الىندى.
بۇل جولى — «اق بارىستىڭ اۋلەتى»، ياعني «قوجاجاش» تۋرالى اڭىز ءفيلمى بولاتىن.
دوسحان مۇندا مۇزدىباي ەسىمدى قاريانى وينادى.
جاپ-جاس جىگىت قارتتىڭ رولىندە.
مىنە، اكتەرلىك ونەردىڭ عاجابى وسى.
ءبىر وبرازدان ەكىنشى وبرازعا ەنۋ… ءوتۋ… وزگەرۋ… ءوسۋ…
وكەەۆ دوسحاننىڭ وسى قاسيەتىن ءدال تانىدى.
بۇل — فيلوسوفيالىق ءافسانا.
تابيعات-انا تۋرالى تولعاۋ.
قىرعىزدىڭ كونە ەپوسىنداعى اڭشى قوجاجاشتىڭ تاعدىرى.
ادام مەن تابيعاتتىڭ تارتىسى.
اڭشى مەن اڭنىڭ اراقاتىناسى.
ادامنىڭ تابيعات الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگى.
شىڭعىس ايتماتوۆتىڭ «اق كەمەسىندەگى» بۇعى انامەن ۇندەسىپ جاتقانداي.
تولەمىشتىڭ كينوسى دا، دوسحاننىڭ ويىنى دا سىرتقى وقيعادان گورى ىشكى دۇنيەگە جاقىن ەدى.
دوسحان كونسەرۆاتوريانىڭ اكتەرلىك كۋرسىن بىتىرگەن سوڭ جاستار تەاترىندا قالدى.
«جولى بولار جىگىتتىڭ جەڭگەسى شىعار الدىنان» دەگەن ءسوز بار…
ول كەزدە تيۋز گۇلجيحان ابۋەۆنا باسشى بولدى..
تالانتتى رەججيسسلار مەن ارتيستەردى جيناي ءبىلدى..ول كەزدە ءبايدىلدا قالتاەۆ، ساليما ساتتاروۆا، ءامينا ومىرزاقوۆا، اققاعاز مامبەتوۆا، مۇحتار باقتىگەرەەۆ، ماكىل قۇلانباەۆتىڭ كەرەمەت كەزى ءتىن..
جانە وسى تەاتردا التىنبەك كەنجەكوۆ، رايسا مۇحامەدياروۆا، نۇرقانات جاقىپباي، عازيزا ابدىنابيەۆا، ليديا قادەنوۆا سياقتى ونەرپازداردىڭ جۇلدىزى جانعان ءساتى بولاتىن.
دوسحان سول ورتادان ءوتتى.
بۇگىنگى زامانداعىداي تەلەفون جوق.
بىراق ءبىر-ءبىرىمىزدى ءبارىبىر تەز تاباتىنبىز.
ءبىر كۇنى ماسكەۋدە «موسفيلمدەگى» مونتاج ءبولىمىنىڭ تەلەفونى شىر ەتە قالدى.
— تاقا، مەن ماسكەۋگە كەلدىم.
— قايداسىڭ؟
— «موسفيلمدەمىن».
مەنىڭ سول كەزدە قىزمەتتىك، كەزەكشى «ۆولگام» بار.
ارداگەر كينەماتوگرافيستەردىڭ ۇيىندە تۇراتىنمىن.
ناعىز «ماچو» كەزىم.
تاماق دايىن.
ءبىر بولمە.
كەرەمەت جاعداي.
دوسحان ەكەۋمىز بولمەگە كەلدىك.
شاي ىشتىك.
اڭگىمەلەستىك.
بۇل ونىڭ ومىرىندەگى قيىن كەزەڭدەردىڭ ءبىرى ەدى.
جازيرا اپامىزدىڭ ومىردەن وتكەن كەزى. سولتۇستىك مۇزدى مۇحيتقا بارىپ، التى اي ءجۇردى. «تەڭىز جاعالاي جۇگىرگەن تارعىل توبەتتە» باستى رولدەردىڭ ءبىرىن سومدايدى.
بولمەدە جالعىز كەرۋەت. ماتراستى ەدەنگە توسەپ، قاتار جاتتىق.
ءتۇن.
ماسكەۋ.
ۇنسىزدىك.
ءبىر كەزدە دوسحان:
— تاقا…
— نە؟
— ۇيىقتاپ قالعان جوقسىڭ با؟
— جوعا…
— مەن ءبىر قىزبەن تانىستىم.
— سودان؟
— اتى قاراگوز.
سول ءتۇنى قاراگوز تۋرالى ۇزاق سويلەستىك.
دوسحاننىڭ كوڭىلى كەتكەنىن سەزدىم.
ال ماسكەۋدە كۇز بولاتىن.
جەردىڭ دە، كوكتىڭ دە ءتۇسى ساپ-سارى.
جاپىراقتار توگىلىپ جاتىر.
ازداپ جەل.
دالادان سىركىرەپ جاۋعان جاۋىننىڭ دىبىسى ەستىلەدى…
مەن وسىلاي «التىن كۇزدە» قاراگوزبەن سىرتتاي تانىستىم…
ويلان، بالام…
ءومىر دەگەن وتپەلى.
بۇل ومىرگە كىمدەر كەلىپ كەتپەدى؟
قايتا ورالماس بۇل ءومىردىڭ جاستارى-اي،
قايتا ورالماس بۇل ءومىردىڭ كوكتەمى…
ويلان، بالام…
كەڭەس دۇيسەكەەۆ پەن ءشومىشباي ساريەۆ بۇل ءاندى دوسحانعا ارنايى بەرگەندەي ەدى.
بالكىم، بۇل ءان دوسحاننىڭ ءوز تاعدىرىنا دا اينالعان شىعار.
جاستىق.
ۋاقىت.
وتكەن كۇن.
وتپەلى ءومىر.
التىن كۇز.
دوسحان كەيىن عابيت مۇسىرەپوۆ اتىنداعى بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىن باسقاردى.
بۇل وڭاي ۋاقىت ەمەس ەدى.
ەل قينالعان ەلەڭ-الاڭ كەزەڭدەر…
ونەر دە تىعىرىققا تىرەلگەن.
تەاترلارعا اقشا جوق.
جالاقى جوق.
سپەكتاكل قويۋعا مۇمكىندىك از.
كورەرمەن زالى سۋىق.
تەاتردىڭ ءبىر باسىنان كىرگەن جەل ەكىنشى باسىنان شىعاتىن زامان بولعان.
وسىنداي قيىن ۋاقىتتا ديرەكتور جولجاقسىنوۆ تەاتردى ساقتاپ قالدى.
ارتيستەرگە قامقور بولدى.
ونەر ادامدارىن قورعاي ءبىلدى.
مەن بۇل جەردە بىرەۋدى ماقتاپ، بىرەۋدى جامانداعىم كەلمەيدى.
بىراق تاريحتىڭ دا ءوز شىندىعى بار.
بۇرىنعى تەاتر باسشىسى قاسىم جاكىباەۆ پەن رايسا مۇحامەدياروۆانى شىعارىپ جىبەرگەن ەدى.
قاسىم اعا — سول تەاتردىڭ شىمىلدىعىن اشقان اكتەرلەردىڭ ءبىرى.
العاشقى قويىلىم — «التىن كىلتتە» ويناعان دارابوز.
قازاق ونەرىنە ادال قىزمەت ەتكەن، وقىعانى مەن تۇيگەنى مول اكتەر.
رايسا مۇحامەدياروۆا — تەك تيۋز-ءدىڭ عانا ەمەس، قازاق ارۋىنىڭ سيمۆولى.
عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ مۋزاسى.
قازاق ونەرىنىڭ مۋزاسى.
دۋبلياج ونەرىنىڭ كورولەۆاسى.
كەزىندە قازاق ءتىلىن بىلمەي كەلگەن قارشاداي قىزدىڭ كەيىن قازاق دۋبلياجىنىڭ ايتۋلى تۇلعاسىنا اينالۋىنىڭ ءوزى — ۇلكەن ەڭبەك، ماڭداي تەر.
دوسحان ديرەكتور بولعاندا وسى ەكى تالانتتى تەاترعا قايتا شاقىردى.
بۇل ونىڭ العاشقى شەشىمدەرىنىڭ ءبىرى بولدى.
مەنىڭشە، بۇل جاي عانا كادرلىق شەشىم ەمەس.
بۇل — وتكەن قاتەلىكتى تۇزەۋ بولاتىن.
بۇل — تەاتردىڭ ەرتەڭىنە دەگەن سەنىم ەدى.
دوسحان جامال بەكتاسوۆاعا دا تۋعان بالاسىنداي قامقور بولدى.
جامال اپانىڭ جالعىز ۇلى قايتىس بولعاندا، قاسىنان تابىلدى.
كەيىن جامال اپانىڭ «قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى» اتاعىن الۋىنا دا مۇرىندىق بولدى.
جامال اپا دوسحاندى ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن «بالام» دەپ ءوتتى.
بۇل — ەڭ جوعارى سەنىم ەدى.
دوسحان — جاقسى اڭشى.
بۇل قاسيەتى اكەسى قاليدان جۇققان سەرىلىكتىڭ ءبىر قىرى شىعار.
قازاقتا اڭشىلىقتىڭ دا ءوز مەكتەبى بار.
عابيت اعادان، ەلۋبايدان قالعان ءداستۇر.
دىنمۇحامەد قوناەۆ پەن اسقاروۆ سەكىلدى ازاماتتاردىڭ دا ساياتشىلىقپەن بايلانىستى اڭگىمەلەرى بار.
دوسحان كۇزدە دە، كوكتەمدە دە قۇسقا شىعادى.
قىستا قاسقىر مەن قابانعا بارادى.
كەيدە ۇيدەن ءبىر اپتا، ون كۇنگە كەتەدى.
بۇل — دوسحاننىڭ تۇلەيتىن… تۇرلەنەتىن شاعى.
سار قامىستىڭ ۇستىندە ساعاتتاپ قوزعالماي جاتۋ — كەز كەلگەن ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى.
وعان ساياتشىنىڭ سابىرى كەرەك.
ءتوزىمى كەرەك.
بۇل — قازاقتىڭ عاسىردان عاسىرعا جەتكەن كونە ءداستۇرى.
ەر جىگىتتىڭ ءبىر قىرى.
ال بۇگىن شە؟
بۇگىن ءبىز دوسحاننىڭ سان ءتۇرلى وبرازىن كوردىك.
1972 «ارمان اسۋى» ەپيزود
1974 «بۇلاق» ەپيزود
1975 «گاۋھارتاس» اسكەربەك
1979 «دالاداعى قۋعىن» حاميت
1979 «شەشۋشى ايقاس» ەپيزود
1979 «چەمپيون» ءىلياس ءشارىپۇلى
1980 «التىن كۇز» ەپيزود
1982 «كورىسكەنشە قوش بول، مەدەۋ» كارىم
1983 «اي استىنداعى ءۇي» ءداۋىت
1983 «وتەلمەگەن پارىز» نۇرلان
1984 «جارقىراعان الەم» اكۋناحارا
1984 «اق ءىلبىستىڭ تۇقىمى» مۇندىزباي
1984 «ادامي فاكتور» نيازوۆ
1986 «ماحاببات قيالدارى» قوجا زۋلفيقار
1986 «پوتەرپەۆشيە پرەتەنزي نە يمەيۋت» ءىلياس ساحمەتوۆيچ سادىكوۆ
1987 «پرو ليۋبوۆ، درۋجبۋ ي سۋدبۋ» كەرىم
1990 «پەگي پەس، بەگۋششي كراەم موريا» اكە
1998 «ومپا» داۋىربەك اقىنوۆ
2005 «كوشپەندىلەر» گالدان تسەرەن
2009 «ءبىرجان سال» ءبىرجان سال، ءارى رەجيسسەر
2015 «قۇنانباي» قۇنانباي، ءارى رەجيسسەر
2016 «قازاق حاندىعى. الماس قىلىش» شايباني
تاعى قانشاما كەيىپكەر…بار...
ولاردى تىزە بەرسەك، تاڭ اتار.
بىراق مەنىڭ ەسىمنەن شىقپاي تۇرعانى — «التىن كۇز».
سول فيلمدەگى تەلەجۋرناليست دوسحان..
باسىندا ۇلكەن شلياپا.
ۇستىندە پلاشش.
كامەرا الدىندا تۇرعان جىگىت ماڭايىنا ەمەس..
وتكەن ومىرگە ەمەس، ەرتەڭگە كوز سالعانداي…
كوپ ىشىنەن كەشەگى االى توقومباەۆتى، تولەمىش پەن بولاتتى، حاديشا مەن مەن دون ۋكتى، توقپانوۆ پەن شوقىباەۆتى ىزدەپ جۇرگەن سياقتى…
سول كەزدە تولەمىش وكەەۆ دوسحانعا سۇراق قويا ما ەكەن؟
«التىن كۇز ساعان نە بەردى؟»
التىن كۇز بىزگە نە بەردى؟
ءومىردىڭ دە ءوز «التىن كۇزى» بولادى.
بۇل كەز — تابيعاتتىڭ تولعان كەزى، توقشىلىقتىڭ شاعى.
ەگىن جينالعان.
اق مولايعان.
جەر-انا تىنىستاعان.
جان-جانۋار قومدانعان.
ال ەر ازاماتتىڭ دا سونداي ءبىر شاعى بولادى…
بۇگىن — دوسحاننىڭ التىن كۇزى.
ونەردىڭ كەمەلىنە كەلەتىن شاعى.
باياعىدا «التىن كۇزىندە» جاپ-جاس دوسحان:
«بىزگە نە بەردىڭ؟»
دەگەن سۇراقتىڭ الدىندا تۇرعان بولاتىن. ەگەر وسى سۇراقتى بۇگىن دوسحانعا قويساق…
وعان ونىڭ سومداعان جۇزدەگەن وبرازى، ساحناداعى عۇمىرى، كينوسى، ءانى، شاكىرتتەرى، دوستارى، بىرگە جۇرگەن سەرىكتەرى جاۋاپ بەرەدى.
التىن كۇز — تابيعاتتىڭ ەڭ سۇلۋ شاعى.
ادامنىڭ دا ەڭ سۇلۋ شاعى بولادى.
مەنىڭشە، دوسحاننىڭ التىن كۇزى — ءدال سونداي كەزەڭ.
تەك دوسحاننىڭ عانا ەمەس.
بۇل — قازاق ونەرىنىڭ دە شۋاقتى شاعى.
ويتكەنى ونەر ادامىنىڭ عۇمىرى جىلدارمەن ەمەس، حالىقتىڭ جۇرەگىندە قالعان ىزبەن ولشەنەدى.
ال دوسحاننىڭ ءىزى بار.
كينوسىندا بار.
تەاترىندا بار.
انىندە بار.
دوستىعىندا بار.
ادامدارعا جاساعان جاقسىلىعىندا بار.
سوندىقتان…
التىن كۇز، بىزگە نە بەردىڭ؟
دوسحاننىڭ التىن كۇزى — قازاق ونەرىنىڭ التىن كۇزى.
سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە مۇراعاتىنان الىندى.
تالعات تەمەنوۆ،
قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى، كينورەجيسسەر
Abai.kz
