پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن تۇبەگەيلى قايتا قاراۋدى تاپسىردى.

جەتىنشى رەت كوتەرىلىپ وتىرعان بيۋروكراتيامەن كۇرەس بۇل جولى تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت (جي) مۇمكىندىكتەرىن ەنگىزۋ ارقىلى جۇزەگە اسپاق. پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە 2027 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنا دەيىن مەملەكەتتىك اپپاراتتى رەفورمالاۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن دايىنداۋ جۇكتەلدى.

وتاندىق باق مەملەكەت باسشىسى بۇل قادامدى «ءۇستىرت وزگەرىستەر ەمەس، باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ىرگەلى قايتا قۇرىلۋى» دەپ اتادى دەپ جامىرماي جازدى.

جي جانە «دۋبلياجداۋسىز» جۇيە: رەفورمانىڭ باستى باعىتتارى

جاڭا كونستيتۋتسيا كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن ەلدەگى ساياسي جۇيە جاڭارعانىمەن، مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ جۇمىس ادىستەرى بۇرىنعى بيۋروكراتيالىق سۇرلەۋدەن شىعا الماي وتىر. بۇل رەفورمانىڭ باستى وزەگى — شەنەۋىنىكتەردىڭ سانىن ازايتۋ جانە فۋنكتسيالاردى بىرىزدەندىرۋ.

توقاەۆ مەملەكەتتىك ورگاندارداعى قايتالاما (دۋبلياجداۋشى) فۋنكتسيالار مەن قاعازباستىلىقتى جويۋ ءۇشىن جي-ءدى ەنگىزۋدى تالاپ ەتتى. جي شەشىم قابىلداۋدى بۇعاتتايتىن ارتىق پروتسەدۋرالاردى قىسقارتۋعا ءتيىس.

رەفورما بارلىق دەڭگەيدى قامتيدى. ماقسات — شەنەۋنىكتەردى «جوعارىدان بۇيرىق كۇتىپ وتىرۋدان» ارىلتىپ، ءوز بەتىنشە باستاما كوتەرۋگە جانە شەشىم قابىلداۋعا ۇيرەتۋ.

پرەزيدەنت مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ قازىرگى دەڭگەيىن اشىق سىنعا الىپ، جاڭا ەتيكالىق ستاندارتتار مەن جوعارى بىلىكتىلىك تالاپتارىن قويدى.

الدىڭعى رەفورمالار نەگە ناتيجە بەرمەدى؟

قازاقستاندا بيۋروكراتيانى ازايتۋ ماسەلەسى جىلدار بويى ايتىلىپ كەلەدى. 2023 جىلى بيلىك 496 فۋنكتسيانى قايتا ءبولىپ، 364 فۋنكتسيانى مۇلدەم الىپ تاستاعانى جايلى جۇرت الدىندا ەسەپ تە بەرگەن ەدى. الايدا، فۋنكتسيونالدىق اناليزگە قاراماستان، مەملەكەتتىك ورگاندار اراسىنداعى زاڭنامالىق قاراما-قايشىلىقتار مەن ماعىناسىز قاعازباستىلىق ساقتالىپ قالدى.

شەنەۋنىكتەردىڭ ءوز ءىس-ارەكەتىن ساقتاندىرۋ ءۇشىن ونداعان كەلىسىمنەن ءوتۋ ادەتى ەلدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىن تەجەپ وتىر. سوندىقتان بۇل جولعى رەفورمادان «كوزبوياۋسىز»، ناقتى زاڭنامالىق جانە قارجىلىق شەشىمدەر كۇتىلەدى.

جولداۋدىڭ ەكىنشى ماڭىزدى بولىگى — قازاقستاننىڭ ۇزاق مەرزىمدى باسىمدىقتارىن انىقتايتىن جاڭا ۇلتتىق ستراتەگيالىق قۇجاتتى دايىنداۋ تاپسىرماسى.

پرەزيدەنت اكىمشىلىگى مەن ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى (سجرا) قازاقستان ينستيتۋتىمەن (كيسي) جانە قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىمەن بىرلەسىپ، ەلدىڭ بارلىق دامۋ ستراتەگيالارىن باسىنان باستاپ، باقايشاعىنا دەيىن سۇزگىلەۋگە ءتيىس.

«ينەرتتىلىك پەن كۇتۋ — تاريحي جەڭىلىسكە تەڭ. بۇلاي جالعاسا بەرسە، ءبىز ماڭگىلىك «قۋىپ جەتۋشى دامۋ» تۇزاعىندا قالامىز»، — دەپ اتاپ ءوتتى توقاەۆ.

مەملەكەتتىك اپپاراتتى تسيفرلاندىرۋ جانە جي-ءدى ەنگىزۋ — زامان تالابى. الايدا، رەفورمانىڭ ءساتتى بولۋى تەحنولوگياعا ەمەس، ساياسي ەرككە بايلانىستى. ەگەر جي جۇيەسى تەك قاعازدى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىراتىن قۇرال بولىپ قالسا، بيۋروكراتيا ءتۇرىن وزگەرتەدى، بىراق جويىلمايدى.

رەفورمانىڭ باستى ولشەمى — قاراپايىم ازاماتتاردىڭ تۇرمىس ساپاسىنىڭ جاقسارۋى مەن مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءادىل ءارى اشىق بولۋى بولىپ تابىلادى.

Abai.kz