دۇيسەنبى, 16 قاراشا 2026
جاڭالىقتار 146 0 پىكىر 16 قاراشا, 2026 ساعات 16:25

تسيفرلاندىرۋ – ءبىزدىڭ ءومىرىمىزدى جەڭىلدەتتى: الماتىلىق عالىمدار نە دەيدى؟

سۋرەت: اۆتوردىڭ مۇراعاتىنان الىندى.

الماتىدا عىلىمدى دامىتۋ مەن عىلىمي زەرتتەۋلەردى قالا ومىرىنە ەنگىزۋگە باعىتتالعان جاڭا باستامالار قولعا الىنىپ جاتىر. بيىل قالا اكىمدىگى العاش رەت عىلىمي جوبالاردى قولداۋعا 348 ميلليون تەڭگە ءبولىپ، 229 ءوتىنىمنىڭ ىشىنەن 23 جوبانى قارجىلاندىرۋعا تاڭدادى.

قارجىلاندىرىلعان باستامالاردىڭ قاتارىندا ەكولوگيا، قالا قاۋىپسىزدىگى، تسيفرلىق تەحنولوگيالار جانە جاساندى ينتەللەكت باعىتىنداعى زەرتتەۋلەر بار. سولاردىڭ ءبىرى – «الماتى – سەنىم اۋماعى» جوباسى. جوبا اۆتورى، ساياساتتانۋشى نۇربولات نىشانباي باستامانىڭ ماقساتى، عىلىمي زەرتتەۋلەردى تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ عىلىمداعى ءرولى تۋرالى پىكىر ءبىلدىردى.

نۇربولات نىشانباي:

– ءبىزدىڭ جوبامىزدىڭ تاقىرىبى – «الماتى – سەنىم اۋماعى». نەگىزگى ماقساتى – رەسمي ينستيتۋتتار مەن عالىمدار اراسىندا ورتاق پلاتفورما قالىپتاستىرۋ. قالاعا ماڭىزدى دەگەن پروبلەمالاردى عالىمداردىڭ كوزقاراسى، زەرتتەۋلەرى تۇرعىسىنان ايقىنداۋ، تالقىلاۋ، قالاعا قاجەتتى كەز كەلگەن ماسەلەنى جوبامىزدىڭ اياسىندا عىلىمي نەگىزدە زەرتتەپ، حالىققا ءتۇسىندىرۋ. وسى باعىت – جوبامىزدىڭ نەگىزگى ماقساتى.

ارينە، تسيفرلاندىرۋسىز بۇل مۇمكىن ەمەس. جوبا اياسىندا ورتالىقتىڭ ارنايى تسيفرلىق پورتالى جۇمىس ىستەيدى. پورتال اياسىندا پىكىرتالاستار تسيفرلىق فورماتتا دا، ءداستۇرلى فورماتتا دا جۇرگىزىلەدى.

229 جوبانىڭ ىشىنەن جيىرما ءۇش جوبانىڭ قاتارىنا ەنۋ وڭاي بولمادى. بىرنەشە اكسەلەراتسيالىق كەزەڭنەن وتتىك. ءاربىر كەزەڭدە وسى سالانى، جالپى بيزنەس سالاسىن، ءبىزدىڭ يدەيامىزدىڭ قۇندىلىعىن تەكسەرەتىن ارنايى كوميسسيا وكىلدەرى سۇراق قويدى. ءبىز جوبامىزدى ءۇش كەزەڭدە دە قورعاپ، ءار كەزەڭدە ايتىلعان سىن-ەسكەرتپەلەردى ەسكەرىپ، تولىقتىرىپ وتىردىق.

بيىل قارجىلاندىرىلعان جوبالارمەن كورمە بارىسىندا تانىستىق. جيىرما ءۇش جوبانىڭ دا باعىتى وتە ەرەكشە. ءبىرى ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى قامتىسا، ءبىرى قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋگە باعىتتالعان. ەكىنشىسى تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ارقىلى قالانىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتەدى. سوندىقتان وسى جوبالاردىڭ ارقايسىسى قالانىڭ ءبىر ماسەلەسىن شەشەدى دەپ ەسەپتەسەك، قالانىڭ جيىرما ءۇش ماسەلەسى ناقتى يننوۆاتسيالىق شەشىمىن تاۋىپ وتىر.

بۇل جەردە جاساندى ينتەللەكت، كەرىسىنشە، عالىمعا كومەكشى قۇرال رەتىندە عىلىمنىڭ دامۋ جىلدامدىعىن ارتتىرىپ جاتىر دەۋگە بولادى. سەبەبى جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىز عالىمعا قاراما-قارسى نەمەسە ونىڭ ورنىن باسۋشى قۇرال رەتىندە ەمەس، ءۇشىنشى ءبىر ارىپتەس رەتىندە قابىلدادىق.

سوندىقتان ءۇش تاراپتىڭ اراسىندا ءداستۇرلى تۇردە كەزدەسكەن كوپتەگەن قيىندىقتار ازايىپ، وسىعان دەيىن قول جەتكىزۋ مۇمكىن بولماعان دەرەكتەرگە قول جەتكىزىپ، جالپى الەۋەتىمىزدى ارتتىرىپ جاتىرمىز. بۇل ءبىر عانا باعىتتا ەمەس، جالپى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ دامۋ پروتسەسىن ىلگەرىلەتە ءتۇستى.

جالپى، الماتى قالاسىندا عانا ەمەس، ەلىمىز بويىنشا تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسى العا شىققانى انىق. ونى ءوزىم شەتەلگە شىققاندا دا بايقايمىن. شەتەلدە ەلىمىزدى تانىستىرعان كەزدە دە بۇل تۋرالى ناقتى ايتامىز. تسيفرلاندىرۋ راسىندا دا ءبىزدىڭ ءومىرىمىزدى جەڭىلدەتتى، بيۋروكراتيالىق ءتۇرلى پروتسەستەردى قىسقارتتى، جالپى شەشىم قابىلداۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتتى.

الماتى ەلىمىزدەگى ءوندىرىس، ەكونوميكا مەن يننوۆاتسيا شوعىرلانعان قالا بولعاندىقتان، قالا اكىمدىگىنىڭ عالىمداردى، وسىنداي فاۋندەرلەردى، ستارتاپ باستايتىن جاس توپتاردى قارجىلاندىرىپ، قولداۋ كورسەتۋى باسقا وڭىرلەرگە دە ۇلگى بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن.

بۇل، ارينە، باستاماسى. بۇل جوبالاردىڭ ناقتى ناتيجەسىن كەلەسى جىلدان باستاپ كورە باستايمىز.

توميريس ماراتقىزى

Abai.kz

0 پىكىر