Uber قازاقستاننان كەتەدى، بىراق ويىنشى وزگەرمەيدى...
قازاقستاننىڭ تاكسي نارىعىندا كەزەكتى رەبرەندينگ باستالدى. Uber KZ قوسىمشاسى وتاندىق پايدالانۋشىلارعا قىزمەتىن توقتاتاتىنى تۋرالى حابارلاما تاراتا باستادى. دەگەنمەن بۇل جاھاندىق الپاۋىتتىڭ نارىقتان كەتۋى ەمەس، بۇرىننان «ياندەكس» باقىلاۋىندا بولعان اكتيۆتىڭ اتاۋىن اۋىستىرۋ ۇدەرىسى عانا.
برەند اۋىسقانىمەن، وپەراتور سول كۇيى قالدى
قازىر Uber KZ پايدالانۋشىلارىنا قوسىمشانىڭ جابىلاتىنى جانە ساپارلاردى جالعاستىرۋ ءۇشىن Fasten قوسىمشاسىن جۇكتەپ الۋ تۋرالى push-حابارلامالار كەلىپ جاتىر. «Fasten: تاكسي ي دوستاۆكا» قوسىمشاسى قازاقستاندىق App Store دۇكەنىندە قولجەتىمدى، ال ونىڭ ەل اۋماعىنداعى پايدالانۋ شارتتارى 2026 جىلدىڭ 30 قىركۇيەگىندە كۇشىنە ەنگەن.
ءبىر قاراعاندا نارىققا جاڭا باسەكەلەس كەلگەندەي كورىنگەنىمەن، قۇقىقتىق قۇجاتتار باسقا جايتتى اڭعارتادى. Fasten سەرۆيسىنىڭ قازاقستانداعى رەسمي وپەراتورى — Y. Taxi Qazaqstan كومپانياسى. ءدال وسى زاڭدى تۇلعا «ياندەكس Go» سەرۆيسىنىڭ دە ەلدەگى وپەراتورى رەتىندە تىركەلگەن. تيىسىنشە، بۇل جەردە جاڭا تاۋەلسىز ويىنشىنىڭ كەلۋى تۋرالى ءسوز بولىپ وتىرعان جوق — كومپانيا ءوز اۋديتورياسىن ءبىر قوسىمشادان ەكىنشىسىنە كوشىرىپ جاتىر.
امەريكا برەندى «ياندەكسكە» قالاي ءوتتى؟
بۇل اۋىس-ءتۇيىستىڭ تاريحى سوناۋ 2018 جىلدان باستاۋ الادى. سول كەزدە «ياندەكس» پەن Uber قازاقستاندى قوسا العاندا، بىرنەشە ەلدەگى تاكسي بيزنەستەرىن بىرىكتىرىپ، MLU B.V. بىرلەسكەن كاسىپورنىن قۇرعان بولاتىن.
الايدا 2023 جىلدىڭ ساۋىرىندە «ياندەكس» امەريكالىق سەرىكتەسىنىڭ وسى كاسىپورىنداعى قالعان 28,98% ۇلەسىن 702,5 ميلليون دوللارعا تولىق ساتىپ الدى. وسى مامىلەدەن كەيىن Uber بيزنەستەن ءىس جۇزىندە شىعىپ، رەسەيلىك IT-كومپانيا بارلىق اكتيۆكە تولىق باقىلاۋ ورناتتى. سودان بەرى قازاقستانداعى Uber KZ قوسىمشاسى باستاپقى امەريكالىق كورپوراتسياعا ەمەس، «ياندەكس» ەكوجۇيەسىنە تيەسىلى بولدى.
رەسەيلىك ستسەناريدىڭ قايتالانۋى
قازاقستانداعى قازىرگى وزگەرىستەر كورشىلەس رەسەي نارىعىنداعى ۇدەرىستەردىڭ زاڭدى جالعاسى ىسپەتتى. 2026 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا رەسەيلىك باسىلىمدار وندا Fasten سەرۆيسىنىڭ ىسكە قوسىلعانىن جازعان ەدى. ول كەزدە «ياندەكس» وكىلدەرى جاڭا قوسىمشا ەسكى Uber-ءدى ءبىر جىل ىشىندە كەزەڭ-كەزەڭىمەن الماستىراتىنىن مالىمدەگەن. ەندى ءدال وسى ستسەناري قازاقستان نارىعىندا دا جۇزەگە اسىرىلۋدا.
جولاۋشىلار مەن نارىق ءۇشىن نە وزگەرەدى؟
Uber KZ قوسىمشاسىنىڭ ناقتى قاي كۇنى تولىق وشىرىلەتىنى ازىرگە بەلگىسىز. دەگەنمەن نارىق قاتىسۋشىلارى مەن جولاۋشىلار ءۇشىن تۇبەگەيلى وزگەرىس بولمايتىنى انىق:
- مونوپوليالىق قۇرىلىم ساقتالادى: كولىك پاركى، جۇرگىزۋشىلەر بازاسى جانە باعا بەلگىلەۋ الگوريتمدەرى ءبىر وپەراتوردىڭ («ياندەكس» قۇرىلىمىنىڭ) قولىندا قالادى.
- باسەكەلەستىك ورتا وزگەرمەيدى: Fasten «ياندەكس Go»-عا بالاما بولاتىن تاۋەلسىز باعىت ەمەس، سول ەكوجۇيەنىڭ ىشىندەگى قوسىمشا ءونىم رەتىندە جۇمىس ىستەيدى.
قورىتا ايتقاندا، Uber-ءدىڭ قازاقستاننان كەتۋى — نارىقتان ءىرى ويىنشىنىڭ شىعۋى ەمەس، يەسى باياعىدا اۋىسىپ كەتكەن برەندتىڭ زاڭدى جانە تەحنيكالىق تۇرعىدا جاڭارتىلۋى عانا بولىپ سانالادى.
ال وتاندىق Qajet Taxi باسەكەلەس بولا الا ما؟
«ياندەكس» ەكوجۇيەسى Uber KZ-ءتى جاۋىپ، اۋديتوريانى Fasten-گە كوشىرىپ جاتقان تۇستا، نارىقتا تاعى ءبىر ماڭىزدى تاقىرىپ قىزۋ تالقىلانۋدا: جاقىندا ىسكە قوسىلعان وتاندىق Qajet Taxi سەرۆيسى الىپ مونوپوليسكە ناقتى بالاما بولا الا ما؟
جامبىل باقىتكەلدى ەسىمدى وتاندىق ازىرلەۋشى ىسكە قوسقان Qajet Taxi قوسىمشاسى 2026 جىلدىڭ كۇزىندە الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن باق-تا ۇلكەن رەزونانس تۋدىردى. ءتىپتى ءماجىلىس دەپۋتاتى ەرمۇرات باپي باستاعان قوعام بەلسەندىلەرى «ياندەكس» ۇستەمدىگىنە توقتاۋ سالۋ ءۇشىن وتاندىق ءونىمدى ەل بولىپ قولداۋعا شاقىردى. الايدا ەموتسيا مەن پاتريوتتىق قولداۋدان بولەك، نارىقتىڭ قاتال ەكونوميكالىق زاڭدارى بار.
Qajet Taxi-ءدىڭ باستى ارتىقشىلىقتارى نەدە؟
جاڭا سەرۆيستىڭ نارىققا جىلدام ەنۋىنە بىرنەشە فاكتور اسەر ەتۋدە:
- مەملەكەتتىك تىلگە باسىمدىق: قوسىمشانىڭ ينتەرفەيسى عانا ەمەس، داۋىستىق ناۆيگاتسياسى دا قازاق تىلىندە تولىققاندى جۇمىس ىستەيدى. بۇل بۇرىننان شەتەلدىك اگرەگاتورلاردىڭ قازاقشا اۋدارماسى مەن كارتاسىنا كوڭىلى تولماي جۇرگەن اۋديتوريانى بىردەن باۋراپ الدى.
- تومەن كوميسسيا مەن قولجەتىمدى تاريف: جوبا اۆتورلارى جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن ءتيىمدى شارتتار ۇسىنىپ، جولاۋشىلارعا باعانى قولجەتىمدى ەتۋگە ۋادە بەرۋدە. سونىمەن قاتار جۇرگىزۋشىلەردى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن اي سوڭىندا ەڭ كوپ تاپسىرىس ورىنداعان ادامعا اۆتوكولىك سىيلاۋ سەكىلدى ماركەتينگتىك ناۋقاندار دا ىسكە قوسىلدى.
- الەۋمەتتىك سۇرانىس: قوعامدا شەتەلدىك مونوپوليسكە دەگەن نارازىلىق پەن وتاندىق IT-ونىمدەرگە دەگەن سۇرانىس ءدال قازىر شارىقتاۋ شەگىنە جەتىپ تۇر.
الىپ ويىنشىنى ىعىستىرۋعا نە كەدەرگى؟
سوعان قاراماستان، Qajet Taxi-ءدىڭ «ياندەكس Go» مەن Fasten تاندەمىنە قىسقا مەرزىمدە تەڭ دارەجەدە باسەكەلەس بولۋى ەكىتالاي. مۇنىڭ بىرنەشە وبەكتيۆتى سەبەبى بار:
- قارجىلىق رەسۋرس پەن شىعىندار: تاكسي اگرەگاتورىن ۇستاپ تۇرۋ وراسان زور ينۆەستيتسيانى قاجەت ەتەدى. جوبا وكىلدەرىنىڭ وزدەرى سوڭعى ءبىر جارىم جىلدا كومپانيانىڭ قارىزى 150 ميلليون تەڭگەگە جەتكەنىن اشىق ايتتى. ال «ياندەكس» ميللياردتاعان دوللارلىق كاپيتالى بار ەكوجۇيە رەتىندە باعانى جاساندى تۇردە تومەندەتۋگە (دەمپينگ جاساۋعا) جانە جۇرگىزۋشىلەرگە قوسىمشا بونۋستار تولەۋگە قاۋقارلى.
- وتىمدىلىك جانە كولىك سانى: جولاۋشى ءۇشىن ەڭ باستى كريتەري — پاتريوتيزم ەمەس، كولىكتىڭ 3–5 مينۋتتا كەلۋى جانە قوسىمشانىڭ مۇلتىكسىز جۇمىسى. باستاپقى كەزەڭدە جۇرگىزۋشىلەر سانى از بولعاندىقتان، كۇتۋ ۋاقىتىنىڭ ۇزاقتىعى كليەنتتەردى قايتادان ۇيرەنشىكتى سەرۆيسكە ورالۋعا ماجبۇرلەۋى مۇمكىن.
- تەحنولوگيالىق ينفراقۇرىلىم: كارتوگرافيا، كەپتەلىستەردى بولجاۋ الگوريتمدەرى، سۇرانىسقا قاراي باعانى رەتتەۋ جۇيەسى جىلدار بويى جەتىلدىرىلەدى.
تۇيىندەي ايتقاندا، Qajet Taxi-ءدىڭ پايدا بولۋى — نارىقتاعى باسەكەلەستىككە دەگەن سۇرانىستىڭ ايقىن كورىنىسى. قىسقا مەرزىمدە ول «ياندەكس» پەن ونىڭ جاڭا «ەگىزى» Fasten-ءدى نارىقتان ىعىستىرا المايدى. بىراق تۇراقتى ينۆەستيتسيا تارتىلىپ، تەحنيكالىق اقاۋلار جويىلسا، وتاندىق سەرۆيس كەم دەگەندە وڭىرلەر مەن قازاقتىلدى اۋديتوريا ەسەبىنەن نارىقتىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن يەلەنىپ، ءمونوپوليستىڭ باعا ساياساتىن تەجەۋشى فاكتورعا اينالا الادى.
Abai.kz