Särsenbi, 5 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 94882. Jazılğandar — 67031. Qaytıs bolğandar — 1058
Äleumet 1339 3 pikir 29 Mausım, 2020 sağat 13:19

Tülekterge oy türtki...

Suret: inform.kz

Qwrmetti mektep bitiruşi tülekter, qazir sizder üşin mañızdı kezeñ. WBT nätijesi sizdermen birge ata-analarıñızdı da alañdatuda. Osı orayda, ğalım-wstaz jäne äke retinde sizderge bir auız aqıl-keñesimdi aytıp, psihologiyalıq kömek körsetkim keledi. Kez-kelgen tülek mektep bitirerde mına eki swraqqa oy jügirtui kerek:

- Bastısı, men bolaşaqta kim bolamın nemese universitetke tüsudegi maqsatım ne? Eger, bwl turalı bwrın oylanbasañız qazir oylanıñız. Sebebi, bwl swraq bolaşağıñızdıñ bağıt-bağdarı. Aynalañızdağı eşkimge eliktemey, jauabın jüregiñizdiñ qalauımen tabıñız. Kim bolğıñız kelgeni anıqtalsa, kelesi swraqqa köşiñiz.

- Sonday mamandıq iesi boluım üşin mindetti türde joğarı oqu orındarın (JOO) oqu kerek pe? Mümkin kerek, mümkin kerek emes te şığar. Öytkeni qazirgi tehnologiyanıñ damuı, bilim aludı qoljetimdi etti. Eñbekqor, izdengiş bolsañız universitet oqımay-aq, studentter alatın biliminen kem emes bilim aluıñızğa boladı. Bwl bügin qalıptasqan ürdis emes. Eski zaman ğalımdarı men oyşıldarınıñ bäri derlik kitaphanadağı jazbalardıñ negizinde bilim alıp, adamzat balasına ülken eñbekterin qaldırdı. Biz qazir solardı oqıp jürmiz. Qazir kitap dükenderi, kitaphana, internet, audio, video kitaptar men jazbalardıñ sanında şek joq. Sondıqtan, bilimsiz qalamın dep alañ bolmañız. Bastısı - bilim aluğa degen ıstıq ınta men alğan bilimdi tiimdi qoldana bilu.

Adamzat örkenietiniñ ekonomikalıq damu kezeñderine nazar audarğanda, är kezeñniñ özine tän bilim beru jüyesi men erekşelikteri bolğanın bayqaymız. Mäselen:

- Auılşaruaşılıq kezeñinde, materialdıq igilik bastı orında twrdı da,  bilim beru tirşilikti qamtamasız etudi negiz etken qarapayım deñgeyde boldı. Bäsekelestik tömen boldı. 

- Önerkäsiptik kezeñinde, energetikalıq quat mañızdı röl oynadı da, bilim beru ozıq tehnikanı meñgergen, är salada darındı mamandardı tärbieleudi negiz etti. Bäsekelestik damıdı. 

-Bilim ekonomikası nemese 4-önerkäsiptik revalyuciya kezeñinde informaciyalıq tehnologiya ekonomikanı qwrauşı bastı faktorğa aynalu üstinde. Bwl kezdegi bilim berudiñ bağıtı - alğan bilimdi qoldanu. Sebebi, bwl kezeñde bilim alu qol jetimdi boldı. Sol üşin bilim alu bastı problema emes, onı qoldana bilu bastı problema. Bwl kezeñde bäsekeles tek adamdar arasında ğana emes, intelektualdı tehnikalarda da boladı. Soğan dayın bolıñız. Ol üşin bilimdi adam emes, adami kapital boluğa tırısıñız.

Adami kapitaldı aytqanda, adami resurstı birge qosıp aytudıñ mañızı bar. Sırttay qarağanda ekeuinde ayırmaşılıq joq derlik. Är ekeui sapalı, önimdilikti körsetetin ölşemder ispetti. Alayda, adami resurs pen adami kapital arasında mändik ayırmaşılıq bar. Adami resurs - adamnıñ jalpı tabiği qasieti men alğan bilimi jäne täjiribesiniñ jiıntığı. Bir auız sözben aytqanda, boyıñızdağı bar barlıq mümkindikteriñiz ben äleuetiñiz. Al adami kapital sol boydağı bar baylıqtı dwrıs qoldana bilip, önimdilikti jaratu. Bizdiñ zamanımızda jastardıñ adami resurs boluınıñ şart-jağdayı bar. Tek, özi talpınsa, onday mümkindikter jeteqabıl. Äñgime sol adami resurstan adami kapitalğa aynala bilude jatır. Onıñ eñ tura jolı bilgenge talpınu jäne bilgendi wtımdı qoldanu sodan qwndılıq jaratu. Sebebi, kapital - qwndılıq jarata alatın qwndılıq. 

Jas dostar!

Ballım tömen boldı, universitet oqi almay qalatın boldım. Armanım adıra qaldı, qoğamda öz ornımdı tappay sendelip qalatın boldım degen san türli süreñsiz oylar men qiyaldardan aulaq bolıñız. Adamnıñ adamşılığı, tabısqa jetui, bir kisilik orınğa ie boluınıñ bastı şartı universitet oqu emes. Student atalıp jürgenderdiñ bäri birdey bilimdi emes. Qolında diplomı bolsa da arba süyrep, dayaşı bolıp, maşina juıp jürgenderi qanşama? Bastısı - armanıñız asqaq bolsın. Ne isteseñiz de, sol salanıñ  mañdayaldısı boluğa tırısıñız. Tarihqa köz jiberseñiz oqımay-aq däuletti, ataqtı, bilimdi bolğandar köp. Oqıp, toqıp, soñında qañğıbas bolıp, it ölimmen ölgender de köp. Sondıqtan torığudıñ mülde qajeti joq. Adam üşin mümkindikter men tabıstıñ esigi jer men ğarışqa deyin keñdikte aşılıp jatır. Tek, izdene biliñiz.

Meniñ "Keleşekte kerek bolmaytın mamandıqtar" dep atalatın maqalam bar. Onı internetten oqi alasızdar. Sonda qanday mamandıqtardı oqu kerek,al  bolaşaqta qwnın joyatındarı qaysıları degen özekti swraqtarğa jauap bergen edim. Men joğarı oqu orındarın oqımañızdar dep otırğan joqpın. Özim universitet wstazı retinde olay dep mülde aytpaymın. JOO oqu kerek, eger oquğa, bilimge ıntıq bolsañız. Bolmasa, bireuge eliktep nemese ata-ananıñ qısımımen oqudıñ qajeti joq. "Süyrep salğan tazı tülki almas" degen bar. Ne oqısañızda, däl qazirgi kezde Qazaqstan qoğamına  kerek, swranısı bar äri öziñizge wnaytın dünieni oqıñız. Käsibi maman, käsibi jwmısşı bolıñız. Ol JOO bitirip jwmıs tappay sendelip jürgen student pen magistrden äldeneşe ese qayırlı.   

Söz soñında jaqında jarıq körgen "Eşqaşan joq deme, tabıs - öz älemiñiz işinde" attı kitabımnan bir üzindi keltireyin: "Adamnıñ jeke dara ömir filosofiyası onıñ tağdırın şeşedi. Tağdır aspannan tüspeydi, Ol - adamdardıñ qalauımen ömir jolında kezdesetin külli jeñis-jeñilisiniñ, quanış-qayğısınıñ jiıntığı. Jaratuşı onı mañdayğa zorlap tañbaydı, tek, mümkindigin beredi, taldau öz qolıñda". Qalay bolmasın tabıstı boluğa tırısıñız, barşañızğa sättilik tileymin.

Qaster Sarqıtqan,

ğalım-wstaz, jazuşı, QR jurnalister odağı müşesi.

Abai.kz

3 pikir