Sәrsenbi, 30 Qyrkýyek 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Júqtyrghandar — 107833. Jazylghandar — 102805. Qaytys bolghandar — 1725
Talqy 2815 48 pikir 4 Tamyz, 2020 saghat 16:46

«Kredittik amnistiya» qajettilik pe, әlde populizm be?

Belgili sayasatshy, demokratiyalyq partiya qúru boyynsha bastamashy top jetekshisi Janbolat Mamay birazdan beri bir rettik «kredittik amnistiya» turaly sóz qozghap jýrgeni belgili. Onyn búl bastamasyn 100 myngha juyq adam qoldapty.

Qogham belsendisi birneshe kýn búryn 4 tamyzda sol 100 myn adamnyn qoly qoyylghan talap-aryzdy tapsyru ýshin Aqordagha baratynyn habarlaghan. Al býgin Aqorda aldynda jiyn ótkizgen Janbolat Mamay men onyn jaqtastaryn polisiya ústap alyp ketkeni BAQ-ta belgili boldy. Polisiya qyzmetkerleri karantin bolghandyqtan Aqordagha kiruge bolmaytynyn aytyp, qújattardy sol jerde tapsyruyn, al ózderinin ýylerine tarauyn súraghan. Alayda Janbolat Mamay qújattardy jeke ózi Aqordagha kirip tapsyratynyn aytqan. Osydan son, polisiya olardy qarsylyq tanytty dep ústap әketken.

Qazir Janbolat Mamaydyn «kredittik amnistiya» turaly búl bastamasyna qatysty jeli qoldanushylarynyn pikiri ekige jarylghan. Qogham ókilderinin bir bóligi: «Mamaydyn búl bastamasy – «populizm» dese, ekinshileri: «Bankter halyqtyn salyq aqshasynan bayyp otyr. Sondyqtan bir ret keshirilui kerek», - deydi.

Jeli qoldanushylarynyn atalghan mәselege qatysty pikirlerine sholu jasaghan edik. Mine qaranyz:

Múhtar Tayjan:

«2000 jyldary bankter jasyrghan eki qabat prosentpen halyqty aldady. Endi barshanyn nesiyelerin qayta sanap, adamdargha olardyn aqshalaryn qaytaru kerek.

Janbolat Mamaydyn halyqtyn nesiyesin keshiru mәselesimen Astanagha ketkenin estip otyrmyn. Men búl talapty qoldaymyn. Eger memleket (yaghniy salyq tóleushiler) kóp mәrte bankterge milliardtaghan dollar bólip kómektesse, memleket nege bir ret bolsa da óz halqyna kómektespeydi? Búl mәsele әriyne, birinshi ret kóterilip otyrghan joq, múny biz 1,5 jyl búryn aytqanbyz.

Biraq búl mәsele qazir koronakrizis jaghdayynda qaytadan ózekti bolyp otyr. Sarapshylardyn baghalauynsha Qazaqstanda aldaghy 6 ay ishinde ózinin nesiyelik mindettemelerin orynday almaytyndar sany 900 mynnan 2,8 million adamgha (!) ósedi. Osyghan baylanysty әli kýnge zandastyrylmaghan jeke túlghalardy bankrot dep jariyalau instituty óte manyzdy bolyp otyr.

Sonymen birge taghy bir mәsele bar. Ol – JAPPAY MASShTABTAGhY BANK ALAYaQTYGhY, YaGhNIY JASYRYN EKI ESELENGEN PAYYZDAR MÁSELESI. Eger bank kreditteri boyynsha payyzdardy adal jolmen qayta eseptep shyqsa, halyq bankterge emes, kerisinshe bankter halyqqa qaryz bolyp qalady! Iә dәl solay!

Men búghan búryn qatty mәn bermeppin, biraq Ermek Narymbaydyn arqasynda kóp nәrseni týsindim. Kezinde ol sotta bankterdin eki eselengen payyzdaryn dәleldegeni ýshin onyn kóligin órtep jibergen edi. Men tipti, ony elden quyp shyqqan da osy bank lobbiyinin yqpaly dep oylaymyn.

Alypsatar-bankirlerdin sheksiz alayaqtyghy Qazaqstanda úzaq jyl jalghasty. Adamdar kredit alyp, tólep jýrdi. Al, qaryzy sonda da óse berdi. Qalaysha? Qanshama taghdyrlar búzyldy, adamdar ózderine qol saldy, qanshama otbasy kredittin kesirinen ajyrasty!

Bir qap kartop nemese bir jәshik koniyak úrlaghandar bizde 5 jylgha qamalady. Al milliondaghan adamdy eki eselengen payyzdyq bank shemalary kómegimen tonaghandargha esh jaza qoldanylmaydy. Kerisinshe, osynday «tabysty» alyp-satarlarmen bireuler maqtanyp jýr.

Búl mәseleni kóteretin uaqyt keldi. 2001-2011 jyldar aralyghyndaghy barlyq kreditter boyynsha payyzdardy qayta sanap shyghu kerek jәne bankirlerge óz qaltalarynan bolsa da aldanghan halyqqa aqshasyn qaytartu qajet», - dep jazypty.

 

Beysenghaliy Kókey:

«J.M-dyn «kreditti jauyp ber degen úsynysyn», biylik oryndaytyn bolsa... Onda biylik, memleket byudjetimen (halyqtyn salyghynan jinalghan qarjymen ) olardyn, Bank aldyndaghy qaryzyn jauyp beruge tiyis qoy... Sonda útysqa shyghatyn kim, Bank pa? Aldanatyn kim? Kelisilgen júmys emes pe?», - dep jazghan.

 

Aqan Jahanúly:

«Dúrys aytasyz. Jappay krediytin jabu degen dúrys emes. Men ómir boyy kredit alyp, uaqytynda jauyp kelemin. Al, bireuler bar, ózinin kreditti alyp jatqanda bankke qaytaryp beremin degen oyy bolmaytyn (alayaqtar), shamasyna qaramay... Áyteuir birdene qylyp qaytararmyn, deytin jauapkershiligi joq adamdar bar. Olardyn krediytin qúrdan qúr jauyp bere salatyn bolsa múnyn nesi әdilettilik?», - dep pikir bildiripti.

Syrbay Qonaqbaev:

«Nesiyeni keshiru basqa elderle de bolghan tәjiriybe. Keshirip jatsa, nesi jaman?..», - dep pikir qaldyrypty.

Bolat Jýginis:

«Halderi nasharlardyn tizimin jasap, alghan nesiyelerine amnistiya jasasa, nesi dúrys emes? Kóreyik te ne bolatynyn, aldyn ala baybalam salyp, Janbolat Mamaydyn ayaghynan shalmay...», - depti.

Haidar Alphy:

«Bizdin oppozisiya aspannan jerge týsse ghoy, aydy súrap әure bolyp jýr. Bos әurelenedi. Mәselenin kókesi bankterdin tym joghary payyzynda. Sony dúrystau kerek», - dep pikir jazypty.

Seyilhan Mústafa:

«Janbolat Mamaygha esh qarsylyghym joq. Partiya qúrsyn, sonynan azamattardy ertsin. Biraq myna populistik qadamy oghan esh abyroy әpermeydi-au dep oylaymyn. Álde, partiya tirkelui ýshin osynday qadamgha baryp otyr ma eken?», - deydi.

Týyin. Biz býgin Janbolat Mamaydyn «kredittik amnistiya» turaly bastamasyna qatysty jeli qoldanushylarynyn әrtýrli pikirlerin jiyp jazdyq. Jogharyda aytqanday, pikirshilerdin bir toby Mamaydyn búl bastamasyna qoldasa, ekinshileri kerisinshe, múny sayasiy jarnamanyn atributy dep tanyghan. Sonymen Janbolat Mamay: «Kredit keshirilsin», - deydi. Búl bastamagha siz ne deysiz, qúrmetti oqyrman?! «Kredittik amnistiya» kerek pe, ony jýzege asyru mýmkin be?

Abai.kz

48 pikir