poema

1

Zanghar eding zamanynda bir tughan,
Kenish eding keudesine núr túnghan!
Erligine,  órligine tanghalam,
Bolmaytyndy bolady dep úmtylghan.

Ayaladyng kóktemderdi qúlpyrghan,
Tazaladyng kónilderdi kir túrghan.
Sheshendiging kósemdiging sekildi,
Ári qaray asqaqtady shyn túlghan!

Taghdyryna tik qaradyng jasqanbay,
Tәlimdering kónermeytin dastanday.
Armanynnyng kenistigi túnghiyq,
Aqiyqqa óris bolghan aspanday!

Elendedin  sәttilikti tosqanday,
Sening qolyng sonyng jolyn ashqanday.
Kesirlini tәubasyna keltirip,
Kesapatqa  moyymadyng eshqanday.

Ashuyndy ayarlyqqa tógip en,
Attyng ony әdiletting oghymen.
Kýresinning qúnyn bilmey ótkender,
Ýlesinning qúr qaldyrdy kóbinen!

2

Ziyaly eding әnin úqqan búlbúldyn,
Túyaghy eding sýrinbeytin dýldýldin.
Auyzdyqqa kónbeytinin qazaqtyn,
Arystannyn  ashuymen bildirdin.

Ýilestirding izgilikting yrghaghyn,
Bir basyna úyalady myng daryn.
Quatyndy  biliminmen  shyndadyn,
Dәuirlerdi danalarsha tyndadyn.

Tauyp eding oy týbinen altyndy,
Saqtap eding ónegeli saltyndy.
Dauyldar da shytynata alghan joq,
Sharbolattay qayyspaghan qalpyndy!

3

Kedergini kesip ótting kýrdeli,
Ghasyrynnan ozyp kettin  ilgeri.
Shabysyna tiygizbedi ziyanyn,
Shәbelenip qandenderding ýrgeni.

Qabileting qanatyndy  jaydyrghan,
Keleshekke zymyrady oy jyldam.
Abay syndy mynmen jalghyz alystyn,
Aqyl kórdim  quanysh pen qayghynnan.

Jauyngerding әkesindey dem berdin,
Tiregi eding imanyna sengennin.
Qaraulardyng zәre-qútyn qashyryp,
Túiyghyna shektelmeding shenberdin.

Aytaryndy abyzdarsha tolghadyn,
Aynymaghan sheshimderdi qoldadyn.
Aqiqaty alasarghan qoghamda,
Biyik bolyp ómir sýru – ol da mún!

4

Janarynnan shashyraghan әr úshqyn,
Jarqyrady oty bolyp namystyn.
Qyryq birde...  Moskvanyng týbinde...
Atoy salyp, ajdahamen  alystyn!

Qolang shashty Reseyding ormanyn,
Saharandy qorghaghanday – qorghadyn!
Sheyitterding eng aqyrghy armanyn,
Jýregine altyn jippen jalghadyn.

Qylyshyndy  sermegende jaulargha,
Qara jylan kire almady baulargha.
Qaharynmen qamaldardy qiratyp,
Iyghyndy tiregensing taulargha.

Alapattyn  jalynyna janbadyn,
Anyzdaghy aqsúnqarday samghadyn.
Janyn – argha sadagha etken, ardaghym,
Syn saghatta tәuekeldi tandadyn!

Arpalystan arylmaghan qiyn kýn,
Dirildetti talshyqtaryn miynnyn.
Ólim kýii – qorqynyshqa toly kýi,
Synbau ýshin bir Allagha siyndyn!

5

Jylap jatty jetim qalghan balalar,
Qúlap jatty jesir qalghan analar.
Mahabbattyng otauyna oq tiydi,
Kýnirendi kýiik shalghan qalalar.

Esil ómir esten tanyp ah úrdy,
Qatygezder qansorpany sapyrdy.
Tankilerding jylan bauyr tabany,
Sәbiylerding oiynshyghyn japyrdy.

Ysyldaydy tirshilikti jútqaly,
Júlyp almaq eng aqyrghy tútqany.
Qúl boludy qalamaghan tirshilik,
Ózderinnen úly aiqasty kýtti әli.

Súm dýnie adastyrdy aqyldy,
Ne myqtylar jansaughalap satyldy.
Kýretamyr ýzilmese eken dep,
Kýrestinder dem qalghansha aqyrghy!

Ataq alsam, orden taqsam demedin,
Saudagerlik «ayyrbasqa» joq edin.
Jauyngerlik mindetindi atqaryp,
Topansudyng arnalaryn bógedin.

Atasyna úqsap tughan asylday,
Shatyrladyng sәuirdegi jasynday.
Kókbórini kie tútqan qalpynda,
Ómir sýrding lauazymgha bas úrmay!..

7

... Býgin bizding qasymyzda  bolar ma en?!
Aynalany aqsúnqarday sholar ma en?!
«Úiqysynan» oyandy ghoy  arystar ,
«Sóilesudin» sәti týsti solarmen!

Úly dala armanymen qauyshty,
Bodan ómir bostandyqqa auysty.
Tony qatqan ýsh jýz jyldyq azapty,
Kók bayraqty  kótergende tauysty.

Adaspaydy kózdegender alysty,
Mengerude mejesi keng jarysty.
Desiniz ben sesinizden qaymyghyp,
Ótkirleytin edi bәri namysty?!

Qayta jandy kónildegi shyraqtar,
Oydaghyday týiindeldi synaqtar.
Búiyrsanyz  «sauyghatyny»  anyq qoy,
Ana tilge «keren» bolghan  qúlaqtar.

Otan jayly jazylady jyr qalay?!
Búl turaly tanymynyz  syrgha bay.
Últynyzdyng kóshin dúrys bastarda,
Ornynyzdyn  ýnireyip túrghany-ay!

8

Órkeniyet  qol búlghady  desek te,
Tiymdar joq telefondaghy  «ósekke».
Obalsynbay ertoqymyn túlpardyn,
Keshe bireu erttep jatyr esekke.

Dәldýrishter ýkileydi jabysyn,
Aylakerler týgendeydi «tabysyn».
Atqa minse oiy sholaq  toghyshar,
Qaltyraydy  qaltasynyng qamy ýshin.

Endi bireu sugha salyp ayaghyn,
Maujyraydy  qalqasynda sayanyn.
Shyrmasa da nesiyening «túzaghy»,
Jiyn-toyda kýmpildeydi  bayaghy ýn.

Moyyn búrsang kókelerge kósheli,
Ózin-ózi mysal etip bósedi.
Ózgelerden by izdegen «bilgishter»,
«Ózimizde myqtylar joq» desedi.

Kelmeytindey kemeldikting kezegi,
Aqiqatshyl  bәsekeden  bezedi.
Uyzdyqqa jaryghandar kóbeyip,
Últymyzdyng agharsa eken ózegi!

Elemese eskertkendi aqyryn,
Estilmey me kýrkiregen batyl ýn?!
Búiryghyndy oryndatar edin-au,
Asaulardy baghyndyrghan, Batyrym!

9

Momyshúlyn úlyqtasa jastarym:
Úghar edi  Dala deytin dastanyn.
Tiyar edi kórseqyzar qylyqty,
Qansyghyna tansyq bolghan basqanyn.

Biler edi  adaldyghyn  asynyn,
Tiler edi biriguin basynyn.
Qyrdyng qyzyl gýlderining ishinen,
Izder edi Qyz Jibektey ghashyghyn.

Tolghar edi taghylymnyng myng týrin,
Jalghar edi jaqsylyghyn ghúrpynyn.
Adaldyqtyng aq jolyna úiytyp,
Túrar edi túghyry bop últynyn.

Ashar edi qorjyndaryn oy tolghan,
Qashar edi qaraniyet saytannan.
Naghyz jigit – aqiqattyng saqshysy,
Joghalghandy iyesine qaytarghan!

Órenderim  baghyndyrsa  qiyany,
Ózenderim múhittargha qúyady.
Terezeni tenestiru ýshin de,
Úrpaq  qajet Bauyrjanday ziyaly!

Abyroyyn asyratyn baghymnyn,
Jaqynyna ainalatyn janymnyn;
Tazalyghyn  qadirleytin qanymnyn,
Tynyshtyghyn  kýzetetin tanymnyng –
Sizdey batyr tuar ma eken qaytadan?!
Momyshúly Bauyrjandy saghyndym!
Momyshúlyn saghyndym!

Batyq Mәjiytúly

Abai.kz