Sәrsenbi, 14 Qantar 2026
Janalyqtar 117 0 pikir 14 Qantar, 2026 saghat 14:12

Avtokólikterding derekterin Qazaqstanda saqtau jәne baqylau qajet

Suret: aikyn.kz saytynan alyndy.

Býgin Mәjilis Euraziyalyq ekonomikalyq odaqtyng tehnikalyq reglamentteri talaptarynyng saqtaluyna memlekettik baqylaudy jýzege asyrudyng qaghidattary men tәsilderi turaly kelisimge ózgerister engizetin hattamany ratifikasiyalady.

2024 jylghy 8 mamyrda Mәskeude qol qoyylghan Hattama EAEO qúqyghy men odaqqa mýshe memleketterding últtyq zannamasy arasyndaghy qayshylyqtardy joygha, sonday-aq kәsipkerler ýshin bedeldik syn-qaterlerding yqtimaldyghyn azaytugha baghyttalghan. Qújat Kelisimning tújyrymdamalaryn naqtylaydy. Atap aitqanda, býkil mәtindegi «qauipti ónim turaly» degen sóz «Odaqtyng tehnikalyq reglamentterining talaptaryna sәikes kelmeytin ónim turaly» degen sózben almastyrylady.

Osyghan baylanysty «AMANAT» partiyasy fraksiyasynyng mýshesi Ábutәlip Mýtәli Premier-Ministrding orynbasary – Jasandy intellekt jәne sifrlyq damu ministri Jaslan Mәdiyevke elektrondy qúrylghylardy paydalanudy qúqyqtyq túrghydan retteu turaly deputattyq saual joldady.

Ábýtәlip MUTÁLI:

DEPUTATTYQ SAUAL

Qúrmetti Jaslan Hasenúly!

Býginde elimizde tehnikalyq qúrylghylar naryghy is jýzinde rettelmegen jәne baqylausyz qalyptasqan. GPS trekerleri, GSM mayaktary, miniy-kameralar, dauys jazghyshtar jәne onlayn platformalar arqyly liysenziyasyz nemese sertifikatsyz satylatyn elektrondyq qúrylghylar naryqta qoljetimdi.

Osy qúrylghylar arqyly el azamattaryn zansyz baqylaugha alu mýmkindigi bar. Búl azamattardyng jeke ómiri men otbasylyq qúpiyasyn qorghau qúqyghyna qauip tóndirip qana qoymay, jeke derekterdi zansyz jinau, bopsalau, qysym kórsetu jәne korporativtik tynshylyq siyaqty tәuekelderdi arttyrady.

Qazir banktik karta jәne internetke qoljetimdiligi bar kez kelgen adam aqparatty jasyryn alu ýshin tehnikalyq qúraldy satyp ala alady. Qazaqstan Respublikasynyng Qylmystyq kodeksining 399-baby múnday qúrylghyny óndiruge, satyp alugha, satugha jәne paydalanugha tyiym salghanymen, olardyng jappay ainalymy keshendi qúqyqtyq retteuden tys qalyp otyr.

Qúqyq qorghau organdary reydtik júmystar barasynda dauys jazghyshy bar qalamdar, túrmystyq zatqa jasyrylghan beynekameralar, kózildirik jәne fleshka siyaqty qúrylghylardyng satyluyn anyqtady. Almaty, Temirtau jәne basqa da aimaqtarda miniy-kameralar men GSM jýieleri tәrkilendi, keybir satushylar qylmystyq jauapkershilikke tartyldy. Alayda búl sharalar jýieli emes, tek jeke jaghdaygha qatysty. Naryq esh kedergisiz júmysyn jalghastyryp, auqymyn keneytude.

Erekshe alandaushylyq tudyratyn jayt – syrttan qaraghanda zandy, keng taralghan әri sәnge ainalghan jana buyn qúrylghynyng aqparatty jasyryn tirkeu mýmkindigine ie boluy.

Búl qúrylghylardyng qauipin tek syrtqy belgisine qarap baghalau qate bolyp tabylady. Sheshushi ról qúrylghynyng pishini emes, baghdarlamalyq qamtamasyz etilui men qoldanylu tәsilimen anyqtalady.

Sonymen qatar jana buyndaghy avtomobilider, sonyng ishinde asa ýlken súranysqa ie Qytay avtomobilideri, sheteldik serverler men paydalanushy akkaunttary arqyly júmys isteydi. Búl elimizding azamattaryna qatysty derekterdin, sonyng ishinde qozghalys marshruttary men paydalanushylyq aqparattyn, sheteldik yurisdiksiyalarda óndeluine әkeledi. Qarapayym tilmen aitqanda, sheteldik kompaniyalar bizding azamattarymyzdyng barlyq qozghalystary men basqa da әreketterin baqylap, talday alady.

Múnday avtomobiliderding funksiyalarynyng qashyqtyqtan shektelui nemese ajyratyluy faktileri bar.

Halyqaralyq tәjiriybede múnday elektronika «qatang baqylaugha alynghan» sanatqa jatady. Oghan mindetti sertifikattau men liysenziyalau talaby qoyylyp, azamattyq maqsattaghy qúrylghylar men arnayy tehnikanyng ara-jigi naqty ajyratylady. Búl tәsil azamattardyng jeke ómirine jasyryn qol súghyluynan qorghaydy jәne teris maqsatta paydalanudyng aldyn alady.

Qalyptasqan ahual alandatpay qoymaydy. Óitkeni kez kelgen azamat jasyryn baqylaugha alynuy mýmkin. Alayda azamattardy múnday jaghdayda qorghau mehanizmderi әli tolyq jetilmegen.

Sondyqtan, Qazaqstan Respublikasy Ýkimetinen:

  1. Azamattardyng jeke ómiri men jeke jәne otbasylyq qúpiyagha konstitusiyalyq qúqyghyn qorghaudy qamtamasyz etu;
  2. Jasyryn baqylaugha arnalghan qúrylghylardy satudy sertifikattau jәne liysenziyalaudy mindetteu;
  3. Ishki ister ministrligi, Jasandy intellekt jәne sifrlyq damu ministrligi, Bas prokuraturanyng qatysuymen qúrylghylar ainalymyn baqylau sharasyn belgileu;
  4. Elimizding aumaghynda satylatyn jәne paydalanylatyn jana buyndaghy avtomobilider boyynsha paydalanushy akkaunttary men derekterdi óndeu serverlerin Qazaqstan Respublikasynyng aumaghynda ornalastyrudy jәne olardyng Qazaqstan Respublikasynyng qoldanystaghy zannamasyna sәikes júmys isteuin qamtamasyz etu mәselesin qarastyrudy;
  5. Osy qúrylghylardyng ainalymyn retteu ýshin keshendi qúqyqtyq jәne baqylau tetigin әzirlep, shúghyl týrde shara qabyldaudy súraymyn.

Abai.kz

0 pikir