Býginde elimizde 2026-2030 jyldargha arnalghan «Qazaqstan balalary» tújyrymdamasy jýieli týrde iske asyryluda. Búl qújat balalardyng qauipsizdigin kýsheytuge, yqtimal qauipterding aldyn alugha jәne balalargha jan-jaqty qoldau kórsetu jýiesin jetildiruge baghyttalghan. Tújyrymdama ayasynda jana jýielik tәsilder engizilip, sifrlyq qúraldar keninen qoldanylyp, balalardy qorghau men qoldau tetikteri jetildiriledi.

Respublikada 6,2 mln otbasy bar, onyng shamamen 3 milliony - balaly otbasylar. Otbasylargha keshendi qoldau kórsetu maqsatynda el boyynsha 131 otbasyny qoldau ortalyghy júmys isteydi. Búl baghyttaghy sharalar otbasy institutyn nyghaytugha yqpal etude.

Tújyrymdama ayasynda otbasyny qoldaudyng jana baghyttary da qarastyrylghan. Atap aitqanda, nekege deyingi kenes beru, ata.ana.kz platformasynda jauapty ata-ana bolu mәdeniyetine arnalghan interaktivti kurstar, «Ata-analar akademiyasy» jobasyn keneytu, ata-analardyng balanyng mektep ómirine qatysuyn zannamalyq túrghyda bekitu, sonday-aq aliymenttik qatynastardy jetildiru jәne tuystardyng uaqytsha qamqorlyghyn retteu josparlanghan.

Songhy jyldary elimizde balalardy qorghau salasynda aitarlyqtay ong ózgerister bayqalady. Mәselen, 10 jyl ishinde jetim balalar úiymdaryndaghy tәrbiyelenushiler sany 54%-gha azayyp, internat úiymdarynyng jelisi 24%-gha qysqardy. 2025 jyldyng qorytyndysy boyynsha shamamen 3 myng jetim bala otbasylargha ornalastyryldy.

Balalardyng qauipsizdigin kýsheytu maqsatynda birqatar jana bastamalar qolgha alynuda. Sonyng biri - bilim beru úiymdarynda qauipsizdikti baqylau ýshin jasandy intellekt tehnologiyalaryn engizu. Búl jýie agressiya, janjal nemese bulling siyaqty qauip tudyruy mýmkin jaghdaylardy erte anyqtaugha mýmkindik beretin qosymsha qúral retinde qarastyrylady.

Qazirgi uaqytta birqatar ónirde jasandy intellekt negizindegi beyneanalitikalyq jýieni engizu boyynsha pilottyq joba iske asyryluda. Atap aitqanda, 2025-2026 oqu jylynda Astana qalasyndaghy №107 mektepte jasandy intellekt elementteri bar pilottyq kameralar ornatyldy. Býginde múnday jýieler 46 mektep pen 8 balabaqshada qoldanylady.

Sonymen qatar zorlyq-zombylyqtan zardap shekken balalardy qorghau mәselesine erekshe nazar audaryluda. Osy maqsatta elding barlyq ónirinde balalargha arnalghan mamandandyrylghan kómek kabiynetterin kezen-kezenimen ashu josparlanghan. Búl kabiynetterde qyzmet «bir tereze» qaghidaty boyynsha kórsetiledi.

Balagha qolayly ortada alghashqy psihologiyalyq kómekten bastap sot-medisinalyq saraptamadan ótuge jәne beyindi mamandardyng qatysuymen saualnama alugha deyingi barlyq qajetti qyzmetter bir jerde úsynylady. Búl balalardyng týrli mekemelerge qayta-qayta jýginu qajettiligin azaytyp, olardyng psihologiyalyq túrghydan qayta jaraqat aluyna jol bermeydi. Jyl sonyna deyin әr ónirde keminde bir osynday kabiynet ashu josparlanyp otyr.

Búdan bólek, mektepterde erekshe nazardy qajet etetin balalardy pedagogikalyq sýiemeldeu jýiesi engiziledi. Árbir bala ýshin pedagogter, mektep psihologtary jәne ata-analardyng qatysuymen jeke profilaktikalyq júmys jospary әzirlenedi. Búl shara tәuekel tobyna jatatyn oqushylardy erte anyqtap, olargha uaqtyly psihologiyalyq-pedagogikalyq qoldau kórsetuge baghyttalghan.

Sonymen qatar balalar jaraqatynyng aldyn alu maqsatynda «Balalar qauipsizdigi terezesi» atty respublikalyq aqparattyq aksiya ótkiziledi. Aksiya balalardyng terezeden qúlap ketu jaghdaylarynyng aldyn alugha jәne ata-analardyng túrmysta balalardyng qauipsizdigin qamtamasyz etuge degen jauapkershiligin arttyrugha baghyttalghan.

Aldaghy uaqytta memlekettik qoldau sharalaryn sifrlandyru ayasynda mGov platformasynda «Balanyng joly» atty sifrlyq jýieni iske qosu josparlanuda. Búl jýie balalargha kórsetiletin memlekettik qoldau sharalaryn bir jýiege biriktirip, týrli memlekettik organdardyng ýilesimdi júmysyn qamtamasyz etedi.

Eske sala keteyik, 2026-2030 jyldargha arnalghan «Qazaqstan balalary» tújyrymdamasy biyl qantar aiynda Ýkimetting sheshimimen bekitildi. Atalghan tújyrymdama balalardyng qúqyqtaryn qorghaugha, qauipsizdigin qamtamasyz etuge jәne olardyng jan-jaqty damuyna baghyttalghan alghashqy birynghay strategiyalyq qújat bolyp tabylady. Onda 158 is-shara men 10 negizgi indikator kózdelgen.

Abai.kz