2026 jyldyn mamyrynda jahandyq internet-mәdeniyettin baghyty kýtpegen jerden ózgerdi. X (Twitter) platformasyndaghy @ciscaucasian qoldanushysynyn bir ghana jazbasy siyrekkezdesetin әserge iye boldy: ol Qazaqstannyndala estetikasyn batys auditoriyasy ýshin jappay qyzyghushylyq nysanyna aynaldyrdy. «Nerdter Japoniyany jaqsy kóru endi nishalyq emes ekenin týsindi, sondyqtan olar Qazaqstangha auysty» degen oy birneshe saghat ishinde milliondaghan qaralym jinap, memder, estetikalyq toptamalar jәne «aziattyq» bolashaq turaly pikirtalastar tolqynyn bastady.

Jana trendtin negizgi úghymy «Kazakh-boo» (qazaqbu) termiyni boldy — búl japon pop-mәdeniyetinin fanattaryn bildiretin weeaboosózinen shyqqan. Alayda Japoniya әldeqashanjahandyq meynstrimge aynalsa, Qazaqstan batysinterneti ýshin «jana Japoniya» retindeqabyldanuda — az zerttelgen, qataldau jәne solsebepti erekshe tartymdy. Búl qozghalystynsimvolyna ózin «Ken-myrza» dep ataytynamerikalyqtyn virusqa aynalghan maniyfesiaynaldy. Ol óz aulasynda kiyiz ýi tigip, Alpamysbatyr men Qyz Jibek turaly epostardy ýirenip, sadaq atu jattyghularyn jasap, Astanagha kóshipbaryp avangard sәuletshi boludy armandaytynynjazady.

Paydalanushylar Qazaqstannan bayqaghan«Wasian» estetikasy (West + Asian) da ereksheqyzyghushylyq tudyrdy. Astananyn futuristikghimarattarynyn sheksiz dala fonymen kontrast jasauy «kóshpeli kiyberpank» obrazynqalyptastyrdy. Tabighat pen tehnologiyanynosynday ýilesimi batys auditoriyasy ýshin tynәri әserli kórindi. Muzyka da trendtin birbóligine aynaldy: dombyra, kýi jәne kómeymenaytu elementteri elektrondy muzykamenaralasyp, dәstýrli aziyalyq pop-mәdeniyetkebalama retinde qabyldana bastady. Postkenestikbrutalizm men últtyq oi-órnekterdin ýilesimivizualdy stili retinde «jana» әri siyrekkezdesetin baghytqa aynaldy.

Qazaqstangha degen qyzyghushylyqtyn artuyonyn úzaq uaqyt boyy batys nazarynan tysqalghanymen baylanysty. Japoniya, OntýstikKoreya jәne Qytay mәdeniyetteri úzaq jyldarboyy ýstemdik etkennen keyin internet-auditoriya jana mәdeniy baghyt izdey bastady. Qazaqstan olargha «jana lor» úsyndy — batyrlar epostary, dala kenistigi jәnebelgisizdik sezimi. Sonymen qatar, búl antiy-meynstrimnin bir týrine aynaldy: Qazaqstanghaqyzyghu arqyly paydalanushylar ózderinin«erekshe talghamyn» kórsetkisi keledi.

Qazaqstannyn óz ishinde búl trendke degenreaksiya ekiúshty boldy. Bir jaghynan, búl el mәdeniyetine degen qyzyghushylyqtyn artqanyjәne eski stereotipterdin әlsiregeni retindeqabyldanady. Ekinshi jaghynan, belgili birdengeyde fetishizasiya sezimi bayqalady — yaghniykýndelikti ómir syrt kózge estetikalyq obrazghaaynalyp ketkendey әser qaldyrady. Kópshilikmúny ironiyamen qabyldap, shynayylyq pen internettegi beynenin arasyndaghyayyrmashylyqty atap ótude.

Qazaqstannyn internettegi tanymaldyghyjasandy týrde emes, tabighiy týrde qalyptasty — onyn mәdeniy jәne vizualdy erekshelikterininarqasynda. Álemdik mәdeniyet jiyi qaytalanatynjәne boljamdy bolyp kórinetin kezende «dala vayby» jana әri tartymdy qúbylys retindeqabyldandy. Ol arhaikalyq pen futuristikelementterdin erekshe ýilesimin úsynyp, jahandyq auditoriyanyn nazaryn ózine audardy.

Abai.kz