2026 jylghy 2–3 mausym aralyghynda «Qazaqstannyng qoljazba múrasy: saqtau, zertteu jәne sifrlyq gumanitaristika» atty halyqaralyq konferensiya ótedi. Auqymdy ghylymy is-shara Qazaqstandaghy qoljazba qorlaryn saqtau, olardy ghylymy ainalymgha engizu, sifrlyq formatqa kóshiru jәne osy saladaghy halyqaralyq yntymaqtastyqty nyghaytugha baghyttalghan manyzdy akademiyalyq bastama.

Konferensiya baghdarlamasyna Qazaqstan, Týrkiya, AQSh, Úlybritaniya, Ózbekstan, Resey, Kuba jәne Ázerbayjan syndy segiz memleketten 50-den astam ghalymdar men salalyq sarapshy-mamandar bayandama jasaydy. Konferensiyagha Harvard uniyversiyteti, Oksford uniyversiyteti, Indiana uniyversiyteti, Týrkiya qoljazbalar basqarmasy, Islam tarihy, óneri jәne mәdeniyetin zertteu ortalyghy (IRCICA), Ózbekstan Ghylym akademiyasynyng ghylymy instituttary, әl-Faraby atyndaghy Qazaq últtyq uniyversiyteti, Abay atyndaghy Qazaq últtyq pedagogikalyq uniyversiyteti, Astana IT University, «Ghylym ordasy» jәne Qazaqstannyng últtyq kitaphanalary men ortalyq arhivteri qatysady.

Konferensiyada Qazaqstan men Ortalyq Aziyadaghy qoljazbalar múrasyn kópqyrly túrghydan qarastyrugha basymdyq beriledi. Baghdarlamada ortaghasyrlyq músylman enbekterin ghylymy ainalymgha engizu, qazaq dalasyna qatysty arab, parsy jәne týrki derekterin taldau, Qazaqstandaghy arab jazuyndaghy qoljazbalardyng taqyryptyq jәne tarihy erekshelikterin ashu siyaqty mәseleler qamtylghan.

Búghan qosa, konferensiyanyng bólek bir ýlken baghyty retinde sifrlyq gumanitaristika men jasandy intellekt tehnologiyalaryn qoldanu qarastyrylady. Astana IT University zertteushileri shaghatay tilindegi mәtinderdi tanugha arnalghan OCR jýieleri men tildik modelider jasau boyynsha bayandamalar úsynady, sheteldik mamandar metrika kitaptar men tarihy qújattar korpusy negizinde optikalyq mәtin tanu modeliderin oqytudyng ghylymiy‑praktikalyq qyrlaryn týsindiredi. AQSh pen Europa ghalymdary AQSh kitaphanalaryndaghy islam qoljazbalary qorymen júmys isteu, Jibek joly boyyndaghy jazba múralardy sifrlandyru, elektrondy katalogtar qúru tәjiriybesimen bólisedi. Búl baghyttar dәstýrli qoljazbatanudy derekter ghylymy jәne sifrlyq gumanitaristikamen úshtastyrugha jaghday jasaydy.

Konferensiyamen qosa 4-10 mausymda «Qoljazbatanu jәne sifrlyq gumanitaristika» halyqaralyq jazghy mektebi úiymdastyrylady.  Jazghy mektepke Qazaqstan, Týrkiya, AQSh jәne Japoniyadan kelgen keminde 14 jetekshi maman men oqytushy qatysady. Olardyng qatarynda Tokio shet tilderi uniyversiytetinin, Harvard uniyversiytetinin, Týrkiya qoljazbalar basqarmasynyn, IRCICA ortalyghynyn, Indiana uniyversiytetinin, әl-Faraby atyndaghy Qazaq últtyq uniyversiytetinin, Q.A. Yasauy atyndaghy Halyqaralyq qazaq-týrik-uniyversiytetinin, últtyq kitaphanalar men «Ghylym ordasy» restavrasiya ortalyqtarynyng sarapshylary bar.

Jazghy mektep baghdarlamasy birneshe negizgi moduliden túrady. Birinshi moduli shaghatay tilin oqytu әdistemesine jәne shaghatay tilindegi mәtinder korpusyn qazaq zertteulerimen baylanystyrugha arnalsa, ekinshi modulide týrki jәne islam qoljazbalaryna qatysty konservasiya, restavrasiya jәne passivti saqtau tәjiriybeleri ýiretiledi. Ýshinshi modulide AQSh pen Týrkiya kitaphanalary men ghylymy ortalyqtarynyng islam derekkózderimen júmys isteu mәdeniyeti, qoljazbalar men siyrek kitaptardy katalogtau, halyqaralyq standarttargha say sipattau tәjiriybesi kórsetiledi.

Atalghan eki is-shara QR Ghylym jәne joghary bilim ministrligining VR28712621 «Qazaqstannyng qoljazba múrasy: tirkeu, restavrasiyalau, ghylymy katalogtau, sifrlandyru jәne keshendi kodikologiyalyq zertteuler» atty  baghdarlamany iske asyru ayasynda ótkizilip jatyr.

Konferensiya men jazghy mektepting mekenjayy: Almaty q., Shevchenko kóshesi, 28

«Ghylym ordasy» RMK, Ýlken konferensiya zaly men Ortalyq ghylymy kitaphananyng Halyqaralyq zaly

Úiymdastyru komiyteti

Abai.kz