«Futbol – halyqtyng oiyny» deydi.

Biraq býgingi futbol shynymen halyqqa tiyesili me?

Álemdegi eng tanymal sport týri әldeqashan milliardtaghan dollar ainalatyn alyp industriyagha ainaldy. Telehabar taratu qúqyqtary, jarnama kelisimderi, bukmekerlik biznes, transferler, agentter, demeushiler – múnyng bәri futboldy ekonomika men sayasattyng manyzdy qúralyna ainaldyrdy.

Al aqsha shekten tys kóbeygen jerde kólenkeli mýddelerding payda boluy – zandylyq.

Býginde AQSh-tyng Federaldyq tergeu burosy (FBI) men Ádilet ministrligi Argentina futbol qauymdastyghynyng (AFA) halyqaralyq qarjylyq operasiyalaryn tekserip jatyr.

Ázirge eshkimge aiyp taghylghan joq.

Biraq tergeuding ózi futbol әlemine berilgen kezekti eskertu.

Búl jaghday kópshilikke 2015 jylghy FIFA janjalyn eske salady. Sol kezde de bәri «jay ghana tekseruden» bastalghan edi.

Keyin AQSh tergeui ondaghan joghary lauazymdy futbol sheneunikterin jauapqa tartyp, FIFA basshylyghyn týbegeyli ózgertti. Álem futbolynyng «qol súghylmaytyn túlghalary» bir kýnde sottalushygha ainaldy.

Býgingi tergeuding ózeginde jýzdegen million dollar jatyr. Tergeushiler AQSh bankteri arqyly ótken qarjynyng zandy maqsatta paydalanylghanyn nemese paydalanylmaghanyn anyqtaugha tyrysuda.

Eger aqsha jylystatu, jalghan kelisimder nemese banktik alayaqtyq dәleldense, búl tek Argentinagha ghana emes, halyqaralyq futbol jýiesine auyr soqqy boluy mýmkin.

Eng qyzyghy – AQSh futboldy emes, aqshany tekserip otyr.

Amerika ýshin manyzdysy – AQSh qarjy jýiesining zansyz operasiyalargha paydalanylmauy. Sondyqtan qarajat Niu-York nemese Mayamy bankteri arqyly ótken sәtten bastap, búl halyqaralyq mәsele emes, AQSh-tyng últtyq qauipsizdigi men qarjylyq zandarynyng mәselesine ainalady.

Búl jerde taghy bir manyzdy súraq tuyndaydy.

Futboldy preziydentter basqara ma, әlde milliardtaghan dollardy baqylaytyn #qarjygerler basqara ma?

Qazirgi futbolda keybir klubtardyng budjeti kóptegen memleketterding jyldyq budjetinen asyp týsedi. Bir oiynshynyng transferi jýz million dollardan asady. Teletranslyasiya qúqyghy milliardtaghan tabys әkeledi. Osynday qarjy ainalymynda kólenkeli shemalardyng payda bolu qaupi әrqashan joghary.

Sondyqtan býgingi mәsele tek AFA-da emes.

Erteng dәl osynday súraq basqa últtyq federasiyalargha, klubtargha nemese halyqaralyq úiymdargha qoyyluy mýmkin.

Eger AQSh tergeui naqty zang búzushylyqtardy anyqtasa, jana halyqaralyq jemqorlyq dauynyng bastalu yqtimaldyghy joqqa shygharylmaydy. Al eger eshtene dәleldenbese, búl da manyzdy nәtiyje bolady. Óitkeni qúqyqtyq memlekette aiypty sot qana anyqtaydy.

Biraq qanday qorytyndy shyqsa da, bir aqiqat ózgermeydi.

XXI ghasyrdaghy futbol búrynghyday tek sport emes. Ol – sayasat, yqpal, geosayasat jәne orasan zor kapitaldyng toghysqan nýktesi.

Sondyqtan býgingi basty súraq:

Futboldy jankýierler basqara ma, әlde aqsha ma?

Búl súraqqa jauapty tek AQSh-taghy tergeu emes, aldaghy jyldary әlemdik futboldyng ózi beredi.

Ómir Shynybekúly

Abai.kz