Almaty qalasyndaghy Á. Qasteev atyndaghy Memlekettik óner muzeyi qazaqstandyq suretshi, Qazaqstandaghy últtyq gobelen mektebining negizin qalaushy Batima Zaurbekovanyng tughanyna 80 jyl toluyna arnalghan «Múra jipteri» atty kórmening ashylatynyn habarlaydy. Kórme 2026 jylghy 25 qyrkýiek pen 8 qarasha aralyghynda ótedi. Ekspozisiyada muzey qorynan jәne suretshining otbasylyq múraghatynan alynghan 80-nen astam tuyndy – gobelender, keskindeme jәne grafika júmystary úsynylady.

Gobelen – beyne qylqalammen emes, toqyma stanogynda jip arqyly toqylyp jasalatyn kórkem kilem. Qazaqstanda búl óner týri XX ghasyrdyng ekinshi jartysynda erekshe qarqynmen damyp, suretshiler dәstýrli kilem toqu men kiyiz oiy-órnegin beyneleu ónerining jana baghyty retinde janasha payymday bastady. Osylaysha halyqtyq órnek, últtyq naqysh jәne zamanauy keskindeme tilin úshtastyrghan qazaqstandyq gobelen mektebi qalyptasty. Sol mektepting bastauynda túrghan kórnekti túlghalardyng biri – Batima Zaurbekova.

Batima Zaurbekova – Qazaqstannyng enbek sinirgen óner qayratkeri, Qazaq KSR Memlekettik syilyghynyng laureaty. Onyng jarty ghasyrdan astam uaqytqa sozylghan shygharmashylyghy qazaqstandyq gobelen ónerining damuyna airyqsha yqpal etip, últtyq dәstýr men zamanauy kórkemdik tildi tabighy ýilestire bildi.

Kórme Batima Zaurbekovanyng shygharmashylyghyn әlemdik mәdeniyet kenistigi ayasynda tanystyryp, onyng negizgi iydeyalary men kórkemdik izdenisterin halyqtyq óner jәne modernizm baghytyndaghy keskindememen sabaqtastyqta ashady.

«Múra jipteri» kórmesining ekspozisiyasy ýsh zal arqyly ótetin kórkem sayahat retinde úiymdastyrylghan.

Kórme baghyty muzeyding túraqty ekspozisiyasynan bastalady. Múnda sәndik-qoldanbaly ónerding tandauly ýlgileri Batima Zaurbekova shygharmashylyghynyng últtyq kórkemdik dәstýrmen sabaqtastyghyn aiqynday týsedi. Pavilionnyng qalyng qabyrghalary suretshi tuyndylarynda jii kórinis tabatyn Qoja Ahmet Yasauy kesenesin eske salady. Sonymen qatar búl kenistik ýidin, pananyng jәne qasiyetti mekenning simvolyna ainalyp, Zaurbekova shygharmashylyghyndaghy adam men tabighattyng tútastyghy, material men qolónerding kiyeliligi siyaqty basty taqyryptardy ashady.

Ekinshi zalda stilidik túrghydan jaqyn tuyndylar birneshe taqyryptyq aimaqqa toptastyrylghan. Árbir aimaq suretshining shygharmashylyq әlemindegi belgili bir baghytty beyneleydi. Kenistikting ashyq qúrylymy kelushilerge óz baghytyn erkin tandaugha mýmkindik beredi: shygharmalar әrtýrli qyrynan kórinip, jana ýilesimderde qabyldanady, al muzykalyq sýiemeldeu olardy týsinuding qosymsha mәdeny kiltine ainalady.

Kórmening songhy bóliginde әiel beynesining kópqyrlylyghy kórinis tabady. Kompozisiyanyng ózeginde tóbeden ilingen shanyraq ornalasqan, onyng ainalasyna últtyq kiyimdegi qazaq arularynyng portretteri qoyylghan. Búl kórkem sheshim әiel bastauyn ómir sabaqtastyghy men úrpaqtar jalghastyghy iydeyasymen baylanystyra kórsetedi.

Osy bólimde kelushiler suretshi turaly derekti filimdi tamashalap, múraghattyq fotosurettermen tanysa alady. Sonday-aq arnayy oqu toqyma stanogynda júmys istep kórip, gobelen toqu ýderisining qyr-syrymen jaqynyraq tanysu mýmkindigine ie bolady.

«Múra jipteri» kórmesi dәstýrli retrospektivalyq kórme shenberinen shyghyp, gobelendi býgingi kýnmen ýndese alatyn, kórermenmen óner tili arqyly súhbat qúratyn zamanauy әri ómirsheng kórkemdik medium retinde tanystyrudy maqsat etedi.

Kórme keng auditoriyagha arnalghan: ónertanushylargha, dizaynerlerge, sәuletshilerge, sonday-aq dәstýrden tek tarihy múra emes, qazirgi zamangha say kórkemdik til izdeytin shygharmashylyq qauymdastyq ókilderine qyzyqty bolmaq.

Ondaghan jyldar ótse de Batima Zaurbekovanyng gobelenderi kórermenmen ýi, jady jәne úrpaqtar sabaqtastyghy turaly syr shertudi jalghastyryp keledi. «Múra jipteri» kórmesi – býgingi kýnde de ómir sýruin toqtatpaghan ótkenmen qauyshugha mýmkindik beretin erekshe mәdeny oqigha.

Abai.kz