Qazirgi qoghamnyng aldynda túrghan eng manyzdy mindetterding biri – azamattyq jauapkershiligi joghary, sanaly úrpaq tәrbiyeleu. Búl – tek memleketting nemese bilim beru úiymdarynyng ghana emes, eng aldymen otbasynyng jauapkershiligi. Osy túrghydan alghanda, «Senimen Bolashaq» respublikalyq qoghamdyq birlestigining missiyasy, qoghamda azamattyq jauapkershilik pen azamattyq sanany qalyptastyru. Al búl maqsatqa jetuding negizgi qúraly – sanaly ata-ana mәdeniyetin qalyptastyru – qazaqtyng úly oishyly Abay Qúnanbayúlynyng tәrbiyelik kózqarastarymen tereng ýndesedi.

Abay adam tәrbiyesining negizin eng aldymen otbasydan izdeydi. Ol adamdy bilimge, enbekke, ar-úyatqa, әdildikke, meyirimge baulu arqyly ghana qoghamnyng damitynyn aitty. Onyng qara sózderinde adam óz minezin ózi tәrbiyeleuimen qatar, balanyng tәrbiyesine otbasynyng yqpaly erekshe ekeni aiqyn kórinedi.

Úly Abaydyn: «Adamnyng adamshylyghy – aqyl, ghylym, jaqsy ata, jaqsy ana, jaqsy qúrby, jaqsy ústazdan bolady» degen tújyrymy býgingi kýnge deyin ózektiligin joghaltqan joq.

Búl sózding astarynda balanyng túlgha bolyp qalyptasuyna eng aldymen ata-ananyng yqpaly zor ekeni jatyr. Demek, qoghamnyng sapasy – otbasyndaghy tәrbiyening sapasyna tikeley baylanysty.

Abay tәrbiyeni tek aqyl ýiretumen shektemeydi. Ol eng aldymen ýlgi kórsetudi manyzdy dep sanaydy. Balanyng boyyndaghy adaldyq, jauapkershilik, enbekqorlyq, meyirimdilik siyaqty qasiyetter ata-ananyng kýndelikti ómirinen qalyptasady. Sondyqtan ata-ana balasyna tek sózben emes, isimen tәrbie beredi.

«Senimen Bolashaq» respublikalyq qoghamdyq birlestigining ata-anany qoghamdy ózgertetin negizgi qúral retinde qarastyruy da osy Abay ústanymynan bastau alady. Sebebi sanaly ata-ana tәrbiyelegen bala erteng óz Otanyna adal qyzmet etetin, zandy qúrmetteytin, qogham iygiligi ýshin enbek etetin azamat bolyp qalyptasady. Búl – azamattyq jauapkershilikting negizi.

Abaydyng «Tolyq adam» ilimi de osy iydeyamen sabaqtas. Tolyq adam – tek bilimdi emes, jýregi izgilikke toly, ar-ojdany taza, ózine de, qoghamgha da jauapkershilikpen qaraytyn túlgha. Múnday adam kezdeysoq qalyptaspaydy. Onyng negizi otbasy tәrbiyesinde qalanady.

Býgingi tanda tehnologiya damyp, aqparat aghyny kýsheygen zamanda ata-ananyng róli búrynghydan da manyzdy. Balanyng boyyna últtyq qúndylyqtardy, adamgershilikti, elge degen sýiispenshilikti, jauapkershilikti siniru – sanaly ata-ananyng basty mindeti. Abay aitqan ghylym men tәrbiyeni, aqyl men ardy qatar ústanghan otbasy ghana qoghamnyng berik irgetasyn qalaydy.

Úly oishyldyng múrasy bizge bir ghana aqiqatty úqtyrady: qoghamdy ózgertuding joly – adamdy tәrbiyeleu, al adam tәrbiyesining bastauy – otbasy. Sondyqtan azamattyq jauapkershilik pen azamattyq sanany qalyptastyru jolyndaghy eng tiyimdi investisiya – sanaly ata-ana mәdeniyetin damytu.

Abaydyng tәrbiyelik filosofiyasy men «Senimen Bolashaq» respublikalyq qoghamdyq birlestigining missiyasyn toghystyratyn negizgi iydeya – qoghamdy ózgertuding eng senimdi joly ata-anany qoldau jәne otbasy tәrbiyesining sapasyn arttyru. Sanaly ata-ana – sanaly úrpaqtyn, al sanaly úrpaq – jauapty qoghamnyng kepili.

Sveta Sәtbayqyzy

Abai.kz