Qazirgi әlemde tehnologiyanyng damuy men shekaralardyng ashyqtyghy elderge ekonomikalyq serpin bergenimen, jahandyq qauipsizdikke ýlken synaqtar tuyndatyp otyrghan jayy bar.

Jaqynda qogham qayratkeri Múrat Ábenov kótergen problema elimizding qarqyndy damyp kele jatqan sifrlyq infraqúrylymy men qonaqjaylyghy qylmystyq toptardyng «oljasyna» ainaluy mýmkin ekenin ashyq kórsetti. Ontýstik Koreya azamattaryn aldap kelgen halyqaralyq skam-sindikattyng Almatydan tabyluy – kezdeysoqtyq emes, týpkirine ene boylap, tereng oilanatyn týiindi mәsele bolyp tabylady.

«IYne» operasiyasy neni kórsetti?

Ontýstik Koreya delegasiyasynyng sapary kezinde qazaq qúqyq qorghau organdarynyng búl el azamattaryn aldaghan úiymdasqan qylmystyq topty joigha ýles qosqany belgili boldy. Biyl shilde aiynda ÚQK men polisiya qyzmetkerleri Almatyda arnayy operasiya jýrgizip, sheteldikterden qúralghan 14 kýdiktini qúryqtady.

Búl toptyng әreketi asa qatygezdikpen jәne ailakerlikpen qúrylghan edi. Olar Koreyadaghy azamattargha habarlasyp, prokuror nemese qarjylyq baqylau qyzmetkeri retinde tanysady. Psihologiyalyq qysym kórsetip, jәbirlenushilerdi «ózdik túiyqtalugha» týsirgen – tuystarymen baylanysty ýzip, qonaqýige jasyrynugha mәjbýrlegen jәne bar jighan-tergenin alayaqtardyng shotyna audartqan.

Nelikten Qazaqstan?

Ontýstik-Shyghys Aziyadaghy (Kambodja, Miyanma, Laos, Vietnam) polisiyanyng qatang qadaghalauynan qashqan halyqaralyq sindikattar jana «júmys aimaghy» retinde Qazaqstandy beker tandaghan joq. Múnyng basty sebepteri tómendegidey:

Ozyq IT-infrastruktura: Elimizdegi joghary jyldamdyqty internet pen qoljetimdi baylanys jýieleri qylmyskerlerge IP-telefoniya arqyly óz nómirlerin jasyryp, shetelge jappay qonyrau shaghugha mýmkindik berdi.

Baqylaudyng әlsizdigi: Kelushilerdi tirkeu zannamasynyng tolyq oryndalmauy, pәter jaldau naryghynyng kólenkede qaluy sheteldikterding iz-týzsiz jýrip, qala ortalyghynda jasyryn koll-sentrler ashuyna jol ashty.

Ynghayly logistika: TMD jәne kórshiles memlekettermen shekaralardyng ashyqtyghy qauip tóngen jaghdayda tez qashyp ketuge jaghday jasaydy.

Qazaqstan búl jaghdayda halyqaralyq qylmyskerler ýshin tek «tranzittik dәliz» nemese tehnikalyq baza qyzmetin atqardy.

Qauipsizdik pen ashyqtyq arasyndaghy balans

Qúqyq qorghau organdarymyzdyng búl isti ashyp, әriptesterine kómekteskeni maqtaugha túrarlyq. Alayda búl jaghday bizge ýlken sabaq bolugha tiyis. «Ashyq esik» sayasaty men turizmdi damytu úrany últtyq qauipsizdikke núqsan keltirmeui kerek.

Múrat Ábenov oryndy kótergendey, sheteldikterding keluin baqylaudy kýsheytip, sifrlyq orta men baylanys operatorlarynyng júmysyna qatang monitoring ornatu qajet. Árbir abonentting baqylauda boluy, kóshi-qon aghynyn sifrlyq jýiemen tolyq qadaghalau – zaman talaby. Qazaqstan adal investorlar men turister ýshin әrqashan qonaqjay, al transúlttyq qylmystyq sindikattar ýshin qatang bóget bolatyn qúqyqtyq jýiesi myqty memleketke ainaluy tiyis.

Abai.kz