قازىرگى الەمدە تەحنولوگيانىڭ دامۋى مەن شەكارالاردىڭ اشىقتىعى ەلدەرگە ەكونوميكالىق سەرپىن بەرگەنىمەن، جاھاندىق قاۋىپسىزدىككە ۇلكەن سىناقتار تۋىنداتىپ وتىرعان جايى بار.

جاقىندا قوعام قايراتكەرى مۇرات ابەنوۆ كوتەرگەن پروبلەما ەلىمىزدىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمى مەن قوناقجايلىعى قىلمىستىق توپتاردىڭ «ولجاسىنا» اينالۋى مۇمكىن ەكەنىن اشىق كورسەتتى. وڭتۇستىك كورەيا ازاماتتارىن الداپ كەلگەن حالىقارالىق سكام-سينديكاتتىڭ الماتىدان تابىلۋى – كەزدەيسوقتىق ەمەس، تۇپكىرىنە ەنە بويلاپ، تەرەڭ ويلاناتىن ءتۇيىندى ماسەلە بولىپ تابىلادى.

«ينە» وپەراتسياسى نەنى كورسەتتى؟

وڭتۇستىك كورەيا دەلەگاتسياسىنىڭ ساپارى كەزىندە قازاق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ بۇل ەل ازاماتتارىن الداعان ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتى جويۋعا ۇلەس قوسقانى بەلگىلى بولدى. بيىل شىلدە ايىندا ۇقك مەن پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى الماتىدا ارنايى وپەراتسيا جۇرگىزىپ، شەتەلدىكتەردەن قۇرالعان 14 كۇدىكتىنى قۇرىقتادى.

بۇل توپتىڭ ارەكەتى اسا قاتىگەزدىكپەن جانە ايلاكەرلىكپەن قۇرىلعان ەدى. ولار كورەياداعى ازاماتتارعا حابارلاسىپ، پروكۋرور نەمەسە قارجىلىق باقىلاۋ قىزمەتكەرى رەتىندە تانىسادى. پسيحولوگيالىق قىسىم كورسەتىپ، جابىرلەنۋشىلەردى «وزدىك تۇيىقتالۋعا» تۇسىرگەن – تۋىستارىمەن بايلانىستى ءۇزىپ، قوناقۇيگە جاسىرىنۋعا ماجبۇرلەگەن جانە بار جيعان-تەرگەنىن الاياقتاردىڭ شوتىنا اۋدارتقان.

نەلىكتەن قازاقستان؟

وڭتۇستىك-شىعىس ازياداعى (كامبودجا، ميانما، لاوس، ۆەتنام) پوليتسيانىڭ قاتاڭ قاداعالاۋىنان قاشقان حالىقارالىق سينديكاتتار جاڭا «جۇمىس ايماعى» رەتىندە قازاقستاندى بەكەر تاڭداعان جوق. مۇنىڭ باستى سەبەپتەرى تومەندەگىدەي:

وزىق IT-ينفراسترۋكتۋرا: ەلىمىزدەگى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت پەن قولجەتىمدى بايلانىس جۇيەلەرى قىلمىسكەرلەرگە IP-تەلەفونيا ارقىلى ءوز نومىرلەرىن جاسىرىپ، شەتەلگە جاپپاي قوڭىراۋ شاعۋعا مۇمكىندىك بەردى.

باقىلاۋدىڭ السىزدىگى: كەلۋشىلەردى تىركەۋ زاڭناماسىنىڭ تولىق ورىندالماۋى، پاتەر جالداۋ نارىعىنىڭ كولەڭكەدە قالۋى شەتەلدىكتەردىڭ ءىز-ءتۇزسىز ءجۇرىپ، قالا ورتالىعىندا جاسىرىن كولل-تسەنترلەر اشۋىنا جول اشتى.

ىڭعايلى لوگيستيكا: تمد جانە كورشىلەس مەملەكەتتەرمەن شەكارالاردىڭ اشىقتىعى قاۋىپ تونگەن جاعدايدا تەز قاشىپ كەتۋگە جاعداي جاسايدى.

قازاقستان بۇل جاعدايدا حالىقارالىق قىلمىسكەرلەر ءۇشىن تەك «ترانزيتتىك ءدالىز» نەمەسە تەحنيكالىق بازا قىزمەتىن اتقاردى.

قاۋىپسىزدىك پەن اشىقتىق اراسىنداعى بالانس

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمىزدىڭ بۇل ءىستى اشىپ، ارىپتەستەرىنە كومەكتەسكەنى ماقتاۋعا تۇرارلىق. الايدا بۇل جاعداي بىزگە ۇلكەن ساباق بولۋعا ءتيىس. «اشىق ەسىك» ساياساتى مەن ءتۋريزمدى دامىتۋ ۇرانى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە نۇقسان كەلتىرمەۋى كەرەك.

مۇرات ابەنوۆ ورىندى كوتەرگەندەي، شەتەلدىكتەردىڭ كەلۋىن باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، تسيفرلىق ورتا مەن بايلانىس وپەراتورلارىنىڭ جۇمىسىنا قاتاڭ مونيتورينگ ورناتۋ قاجەت. ءاربىر ابونەنتتىڭ باقىلاۋدا بولۋى، كوشى-قون اعىنىن تسيفرلىق جۇيەمەن تولىق قاداعالاۋ – زامان تالابى. قازاقستان ادال ينۆەستورلار مەن تۋريستەر ءۇشىن ارقاشان قوناقجاي، ال ترانسۇلتتىق قىلمىستىق سينديكاتتار ءۇشىن قاتاڭ بوگەت بولاتىن قۇقىقتىق جۇيەسى مىقتى مەملەكەتكە اينالۋى ءتيىس.

Abai.kz