Býgin әleumettik jelide qara shanyraq – QazÚU aumaghynda ornalasqan Ó.A.Joldasbekov atyndaghy «Studentter sarayynyn» shatyry opyrylyp týskeni jayly beyne jazba jariya boldy. Osydan song әleumettik jeli qoldanushylary: «Qosh bol, studentter sarayy», «QazÚU újymy tarihy ghimaratty qiratyp tyndy»,  degen mazmúnda pikirler jaza bastady.

Shyn mәninde búl ghimarat – qalyng qazaqqqa keninen tanys әl-Faraby atyndaghy qazaq últtyq uniyversiytet keshenine kiretin konsert zaly edi. Búl saray 1985-1998 jyldary salynyp, resmy týrde 1998 jyly qantarda ashylghan.

Búl tek – QazÚU jastaryna arnalghan mәdeniy-sauyqtyq baghyttaghy nysandardyng biri emes. Almatydaghy Respublika sarayynan keyin ekinshi orynda túrghan konserttik zaldardyng biri edi.

QazÚU mәlimetinshe, ghimarat shamamen 30 jylgha juyq uaqyt qoldanysta bolghanymen, osy uaqytqa deyin kýrdeli jóndeu de, rekonstruksiya da jýrgizilmegen. QazÚU baspasóz qyzmetining habarlauynsha, 2023 jyly akkredittelgen úiym ghimarattyng tehnikalyq jay-kýiine saraptamalyq tekseru jýrgizgen. Onyng qorytyndysy boyynsha birqatar eleuli aqaular men zaqymdar anyqtalghan.

Al býgingi oqighagha qatysty QazÚU resmy mәlimdeme jasap, bylay dedi:

«Ál-Faraby atyndaghy QazÚU-dyng Baspasóz qyzmeti Ó.A.Joldasbekov atyndaghy Studentter sarayyn rekonstruksiyalaugha qatysty kelesini habarlaydy: 2026 jyldyng 23 qyrkýiegine qaraghan týni Ó.A.Joldasbekov atyndaghy Studentter sarayynyng shatyryn josparly bólshekteu (demontajdau) júmystary jýrgizildi. Qauipsizdikti qamtamasyz etu jәne oqu prosesine kedergi keltirmeu maqsatynda barlyq júmys týngi uaqytta oryndaldy. Merdigerler tarapynan qauipsizdik sharalary tolyq saqtaldy. Zardap shekkender joq», - dedi.

RESMY MÁLIMDEME

Ál-Faraby atyndaghy QazÚU-dyng baspasóz qyzmeti Ó.A.Joldasbekov atyndaghy Studentter sarayyn rekonstruksiyalaugha qatysty kelesini habarlaydy:

Ó.A. Joldasbekov atyndaghy Studentter sarayynyng qúrylysy 1985 jyly bastalyp, 1998 jyly ayaqtaldy. Búl nysan úzaqqa sozylghan qúrylys qataryna jatady, al qúrylys júmystarynyng songhy kezeni sharuashylyq tәsilmen atqaryldy.

Shamamen 30 jylgha juyq uaqyt boyy qoldanysta bolghan ghimaratqa kýrdeli jóndeu de, rekonstruksiya da jýrgizilmegen. Búl óz kezeginde qúrylys konstruksiyalary men injenerlik jýielerding tabighy әri aiqyn tozuyna әkep soqtyrdy.Osyghan baylanysty tireuish jәne qorshau konstruksiyalaryna keshendi tehnikalyq zertteu jýrgizu qajettigi tuyndady.

2023 jyly akkredittelgen úiym ghimarattyng tehnikalyq jay-kýiine saraptamalyq tekseru jasady. Onyng nәtiyjeleri boyynsha tómendegidey aitarlyqtay aqaular men zaqymdar anyqtaldy:

1. Temirbeton riygeliderining bir bóligining joqtyghy jәne konstruksiyalardyng ashyq qalghan uchaskelerining boluy;

2. Jertóle qabatynda temirbeton qabyrghalardyng bolmauy;

3. Týiisken jerlerindegi baghandardyng korroziyagha úshyrauy jәne ishinara búzyluy;

4. Qúrama temirbeton baghandardyng týiisken jerlerinde qisaiy;

5. Birinshi qabattan shyghatyn tústarda ekinshi qabatta temirbeton baghandardyng bolmauy;

6. Riygeliderding baghandarmen jalghanatyn týiinderining búzyluy, sonyng saldarynan riygelider bir-birimen tirek elementterinsiz jalghanghan;

7. Ghimarattyng birinshi qabatynyng ontýstik jәne soltýstik bólikterinde temirbeton riygeliderining iyilip qaluy;

8. Kenistigi topyraqpen toltyrylghan jertóle bólmesinde temirbeton qabyrghalardyng bolmauy;

9. Qasbetting (fasadtyn) jylu oqshaulau qabatynyng tolyq búzyluy jәne «suyq kópirlerinin» payda boluy, búl ghimarattyng jylu saqtau qasiyetining joghaluyna әkep soqtyrdy;

10. Shatyrdyng metall konstruksiyalarynyn, sonyng ishinde ghimarattyng qasbet bóligi astyndaghy elementterding korroziyagha úshyrauy jәne jergilikti deformasiyalar.

Jogharydaghy derekter Studentter sarayynyng basynan qúrylys normalary men erejeleri talaptaryn óreskel búza otyryp paydalanugha berilgenin kórsetip otyr. Eng bastysy, ishki әrleu júmystaryn bólshektemeyinshe, múnday kýrdeli aqaulardy kózben kórip anyqtau mýmkin emes.

Qoldanystaghy qúrylys normalaryna sәikes, ghimarattargha aghymdaghy jóndeu әr 3-5 jyl sayyn, al kýrdeli jóndeu 20-25 jylda keminde bir ret jýrgizilui tiyis.

Búdan bólek, 2024 jyldyng qantar aiynda Almaty men oghan irgeles aimaqta әrtýrli qarqyndylyqtaghy birneshe jer silkinisi tirkeldi. Seysmikalyq belsendilik úzaq uaqyt boyy paydalanylghan jәne zaqymdary anyqtalghan ghimarattardyng konstruksiyalaryna qosymsha әser etui mýmkin. Búl jaghday Studentter sarayynyng seysmikalyq tózimdiligi men qauipsizdigin qamtamasyz etu ýshin keshendi rekonstruksiya jýrgizu qajettiligin odan әri kýsheyte týsedi.

Uniyversiytet Studentter sarayynyng tarihiy-mәdeny qúndylyghyn, onyng qoghamdyq ortalyq jәne mәdeniy-kópshilik sharalardy ótkizetin alang retindegi manyzdylyghyn tereng týsine otyryp, búl nysandy saqtap qalu jәne qalpyna keltiru turaly sheshim qabyldady.

Rekonstruksiya barysyndaghy basty basymdyq retinde ghimarattyng konstruktiivtik senimdiligin, sonday-aq studentter, qyzmetkerler men kelushilerding qauipsizdigin qamtamasyz etilui belgilendi.

Ál-Faraby atyndaghy Qazaq últtyq uniyversiyteti nysannyng qauipsizdigin qamtamasyz etu ýshin barlyq qajetti sharalardy qabyldaudy jalghastyrady jәne tiyisti zertteu nәtiyjeleri men aldaghy sheshimder turaly aqparat berip otyrady.

Abai.kz