بۇگىن الەۋمەتتىك جەلىدە قارا شاڭىراق – قازۇۋ اۋماعىندا ورنالاسقان ءو.ا.جولداسبەكوۆ اتىنداعى «ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ» شاتىرى وپىرىلىپ تۇسكەنى جايلى بەينە جازبا جاريا بولدى. وسىدان سوڭ الەۋمەتتىك جەلى قولدانۋشىلارى: «قوش بول، ستۋدەنتتەر سارايى»، «قازۇۋ ۇجىمى تاريحي عيماراتتى قيراتىپ تىندى»،  دەگەن مازمۇندا پىكىرلەر جازا باستادى.

شىن مانىندە بۇل عيمارات – قالىڭ قازاقققا كەڭىنەن تانىس ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت كەشەنىنە كىرەتىن كونتسەرت زالى ەدى. بۇل ساراي 1985-1998 جىلدارى سالىنىپ، رەسمي تۇردە 1998 جىلى قاڭتاردا اشىلعان.

بۇل تەك – قازۇۋ جاستارىنا ارنالعان مادەني-ساۋىقتىق باعىتتاعى نىسانداردىڭ ءبىرى ەمەس. الماتىداعى رەسپۋبليكا سارايىنان كەيىن ەكىنشى ورىندا تۇرعان كونتسەرتتىك زالداردىڭ ءبىرى ەدى.

قازۇۋ مالىمەتىنشە، عيمارات شامامەن 30 جىلعا جۋىق ۋاقىت قولدانىستا بولعانىمەن، وسى ۋاقىتقا دەيىن كۇردەلى جوندەۋ دە، رەكونسترۋكتسيا دا جۇرگىزىلمەگەن. قازۇۋ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، 2023 جىلى اككرەديتتەلگەن ۇيىم عيماراتتىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيىنە ساراپتامالىق تەكسەرۋ جۇرگىزگەن. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بىرقاتار ەلەۋلى اقاۋلار مەن زاقىمدار انىقتالعان.

ال بۇگىنگى وقيعاعا قاتىستى قازۇۋ رەسمي مالىمدەمە جاساپ، بىلاي دەدى:

«ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءو.ا.جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايىن رەكونسترۋكتسيالاۋعا قاتىستى كەلەسىنى حابارلايدى: 2026 جىلدىڭ 23 قىركۇيەگىنە قاراعان ءتۇنى ءو.ا.جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ شاتىرىن جوسپارلى بولشەكتەۋ (دەمونتاجداۋ) جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە وقۋ پروتسەسىنە كەدەرگى كەلتىرمەۋ ماقساتىندا بارلىق جۇمىس تۇنگى ۋاقىتتا ورىندالدى. مەردىگەرلەر تاراپىنان قاۋىپسىزدىك شارالارى تولىق ساقتالدى. زارداپ شەككەندەر جوق»، - دەدى.

رەسمي مالىمدەمە

ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى ءو.ا.جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايىن رەكونسترۋكتسيالاۋعا قاتىستى كەلەسىنى حابارلايدى:

ءو.ا. جولداسبەكوۆ اتىنداعى ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ قۇرىلىسى 1985 جىلى باستالىپ، 1998 جىلى اياقتالدى. بۇل نىسان ۇزاققا سوزىلعان قۇرىلىس قاتارىنا جاتادى، ال قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ سوڭعى كەزەڭى شارۋاشىلىق تاسىلمەن اتقارىلدى.

شامامەن 30 جىلعا جۋىق ۋاقىت بويى قولدانىستا بولعان عيماراتقا كۇردەلى جوندەۋ دە، رەكونسترۋكتسيا دا جۇرگىزىلمەگەن. بۇل ءوز كەزەگىندە قۇرىلىس كونسترۋكتسيالارى مەن ينجەنەرلىك جۇيەلەردىڭ تابيعي ءارى ايقىن توزۋىنا اكەپ سوقتىردى.وسىعان بايلانىستى تىرەۋىش جانە قورشاۋ كونسترۋكتسيالارىنا كەشەندى تەحنيكالىق زەرتتەۋ جۇرگىزۋ قاجەتتىگى تۋىندادى.

2023 جىلى اككرەديتتەلگەن ۇيىم عيماراتتىڭ تەحنيكالىق جاي-كۇيىنە ساراپتامالىق تەكسەرۋ جاسادى. ونىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا تومەندەگىدەي ايتارلىقتاي اقاۋلار مەن زاقىمدار انىقتالدى:

1. تەمىربەتون ريگەلدەرىنىڭ ءبىر بولىگىنىڭ جوقتىعى جانە كونسترۋكتسيالاردىڭ اشىق قالعان ۋچاسكەلەرىنىڭ بولۋى;

2. جەرتولە قاباتىندا تەمىربەتون قابىرعالاردىڭ بولماۋى;

3. تۇيىسكەن جەرلەرىندەگى باعانداردىڭ كورروزياعا ۇشىراۋى جانە ءىشىنارا بۇزىلۋى;

4. قۇراما تەمىربەتون باعانداردىڭ تۇيىسكەن جەرلەرىندە قيسايۋى;

5. ءبىرىنشى قاباتتان شىعاتىن تۇستاردا ەكىنشى قاباتتا تەمىربەتون باعانداردىڭ بولماۋى;

6. ريگەلدەردىڭ باعاندارمەن جالعاناتىن تۇيىندەرىنىڭ بۇزىلۋى، سونىڭ سالدارىنان ريگەلدەر ءبىر-بىرىمەن تىرەك ەلەمەنتتەرىنسىز جالعانعان;

7. عيماراتتىڭ ءبىرىنشى قاباتىنىڭ وڭتۇستىك جانە سولتۇستىك بولىكتەرىندە تەمىربەتون ريگەلدەرىنىڭ ءيىلىپ قالۋى;

8. كەڭىستىگى توپىراقپەن تولتىرىلعان جەرتولە بولمەسىندە تەمىربەتون قابىرعالاردىڭ بولماۋى;

9. قاسبەتتىڭ (فاسادتىڭ) جىلۋ وقشاۋلاۋ قاباتىنىڭ تولىق بۇزىلۋى جانە «سۋىق كوپىرلەرىنىڭ» پايدا بولۋى، بۇل عيماراتتىڭ جىلۋ ساقتاۋ قاسيەتىنىڭ جوعالۋىنا اكەپ سوقتىردى;

10. شاتىردىڭ مەتالل كونسترۋكتسيالارىنىڭ، سونىڭ ىشىندە عيماراتتىڭ قاسبەت بولىگى استىنداعى ەلەمەنتتەردىڭ كورروزياعا ۇشىراۋى جانە جەرگىلىكتى دەفورماتسيالار.

جوعارىداعى دەرەكتەر ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ باسىنان قۇرىلىس نورمالارى مەن ەرەجەلەرى تالاپتارىن ورەسكەل بۇزا وتىرىپ پايدالانۋعا بەرىلگەنىن كورسەتىپ وتىر. ەڭ باستىسى، ىشكى ارلەۋ جۇمىستارىن بولشەكتەمەيىنشە، مۇنداي كۇردەلى اقاۋلاردى كوزبەن كورىپ انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس.

قولدانىستاعى قۇرىلىس نورمالارىنا سايكەس، عيماراتتارعا اعىمداعى جوندەۋ ءار 3-5 جىل سايىن، ال كۇردەلى جوندەۋ 20-25 جىلدا كەمىندە ءبىر رەت جۇرگىزىلۋى ءتيىس.

بۇدان بولەك، 2024 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا الماتى مەن وعان ىرگەلەس ايماقتا ءارتۇرلى قارقىندىلىقتاعى بىرنەشە جەر سىلكىنىسى تىركەلدى. سەيسميكالىق بەلسەندىلىك ۇزاق ۋاقىت بويى پايدالانىلعان جانە زاقىمدارى انىقتالعان عيماراتتاردىڭ كونسترۋكتسيالارىنا قوسىمشا اسەر ەتۋى مۇمكىن. بۇل جاعداي ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ سەيسميكالىق توزىمدىلىگى مەن قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كەشەندى رەكونسترۋكتسيا جۇرگىزۋ قاجەتتىلىگىن ودان ءارى كۇشەيتە تۇسەدى.

ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ تاريحي-مادەني قۇندىلىعىن، ونىڭ قوعامدىق ورتالىق جانە مادەني-كوپشىلىك شارالاردى وتكىزەتىن الاڭ رەتىندەگى ماڭىزدىلىعىن تەرەڭ تۇسىنە وتىرىپ، بۇل نىساندى ساقتاپ قالۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.

رەكونسترۋكتسيا بارىسىنداعى باستى باسىمدىق رەتىندە عيماراتتىڭ كونسترۋكتيۆتىك سەنىمدىلىگىن، سونداي-اق ستۋدەنتتەر، قىزمەتكەرلەر مەن كەلۋشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتىلۋى بەلگىلەندى.

ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى نىساننىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارالاردى قابىلداۋدى جالعاستىرادى جانە ءتيىستى زەرتتەۋ ناتيجەلەرى مەن الداعى شەشىمدەر تۋرالى اقپارات بەرىپ وتىرادى.

Abai.kz