Qúryltay deputaty Abbat Órisbaev QR Premier-Ministri Oljas Bektenovke arnalghan «Ádilet» partiyasy Fraksiyasynyng saualyn joldady.

Deputat saualy әskery jәne azamattyq qorghanys, tótenshe jaghdaylar boyynsha oqu-jattyghular kezinde birynghay sifrlyq qauipsizdik jýiesin engizu turaly boldy.

DEPUTATTYQ SAUAL

Qúrmetti Oljas Abayúly!

26 qyrkýiekte әskery oqu-jattyghu kezinde qaza bolghan sarbazdardyng tughan-tuysyna kónil aityp, janaza rәsimine qatysu ýshin әriptes deputattarmen birge Manghystau, Týrkistan jәne Batys Qazaqstan oblysyna arnayy bardyq. Qúryltay deputattarynyng atynan kónil aityp, qayghygha ortaqtastyq.

Memleket basshysy bolghan oqighagha qatang bagha berdi. Preziydentting tapsyrmasymen Qorghanys ministrligindegi jaghdaydy jan-jaqty tekseru jónindegi komissiya qúryldy.

Sonymen qatar qayghyly oqighanyng sebepterin anyqtap, qaza bolghan sarbazdardyng otbasysyna kómek kórsetu maqsatynda Ýkimettik komissiya júmys istep jatyr.

Aydos Myrzahmetov Qorghanys ministri bolyp taghayyndaldy. Oghan qorghanys salasynda jýieli ózgerister jýrgizip, әskery reformanyng josparyn әzirleu tapsyryldy.

Biz búl sheshimderdi qoldaymyz. Sonymen birge әskery reformanyng manyzdy baghytynyng biri qauipsizdik talaptaryn kýsheytu kerek dep sanaymyz.

Ásirese әskeri, arnayy jәne avariyalyq-qútqaru
oqu-jattyghuy kezinde qauipsizdik talaby qatang saqtaluy qajet. Óitkeni múnday jattyghulardyng ózinde tәuekel joghary.

Osyghan baylanysty Ýkimetten:

1. Oqu-jattyghu aumaghyn drondar arqyly ýzdiksiz baqylaugha alu qajet. Ár qatysushyda jeke elektrondy belgi bolghany jón. Búl onyng ornalasqan jerin kez kelgen uaqytta anyqtaugha mýmkindik beredi.

2. Qatysushynyng geolokasiyasyn kórsetetin arnayy qúrylghy berilui tiyis. Qúrylghy adamnyng naqty ornyn anyqtap qana qoymay, qauip tóngen jaghdayda SOS belgisin jiberui kerek. Adam qúlap qalsa, úzaq uaqyt qozghalyssyz jatsa nemese sugha týsse, jýie avtomatty týrde dabyl beruge tiyis.

3. Adamnyng fiziologiyalyq jaghdayyn baqylaytyn qúrylghy engizu qajet. Olar jýrek soghysy siyaqty negizgi kórsetkishti baqylaugha mýmkindik beredi. Sonymen qatar aua rayy, jelding jyldamdyghy, kórinu qashyqtyghy jәne tenizdegi tolqyn turaly aqparat bir ortalyqqa ýzdiksiz týsip túruy kerek. Qauip dengeyi artqan jaghdayda oqu-jattyghudyng qauipti bóligi dereu toqtatyluy tiyis.

4. Ár oqu-jattyghugha birynghay qauipsizdik pasporty әzirlenui manyzdy. Onda qatysushylardyng medisinalyq tekseruden ótkeni, qauip-qater kartasy, evakuasiya baghyty, qútqaru tobynyng qúramy jәne aua rayyna baylanysty shekteuler kórsetilui tiyis. Oqu-jattyghu ótetin aumaq ta aldyn ala múqiyat tekserilui kerek.

Ýkimetten osy baghytta barlyq memlekettik organdardyng júmysyn qayta qarap, qauipsizdik talabynyng oryndaluyn tekserudi súraymyz. Ýsh ay ishinde oqu-jattyghular kezindegi qauipsizdikting birynghay standartyn әzirlep, ony aldymen birneshe ónirde synaqtan ótkizgen jón. Nәtiyjesi ong bolghan jaghdayda standartty barlyq ónirge engizu qajet.

Búl jerde eng basty mәsele – adam ómiri jәne qauipsizdigi.

Áskery qyzmetshi de, qútqarushy da oqu-jattyghu kezinde
óz qauipsizdigine senimdi boluy kerek. Qanday jaghday bolmasyn, tótenshe jaghdaygha alghashqy minuttarda әreket etuge mýmkindik beretin jýie júmys isteui tiyis.

Oqu-jattyghu adam ómirine qauip tóndiretin synaqqa ainalmauy kerek.

Onyng basty maqsaty – tótenshe jaghdayda adamdy aman alyp qalugha ýiretu.

Sondyqtan qauipsizdik kez kelgen oqu mindetinen joghary túruy tiyis.

Qazaqstan Respublikasy Qúryltayyndaghy «Ádilet» partiyasy Fraksiyasynyng deputattary.

Abai.kz