Kolumbiyalyq әnshi Shakira 18 qazanda Bishkektegi «Bishkek Arena» stadionynda óner kórsetedi. Búl onyng Ortalyq Aziyadaghy alghashqy konserti.

«Tur Las Mujeres Ya No Lloran World Tour» dep atalady, oghan Bishkek әlemdik kartanyng tikeley ayaldamasy retinde endi. Konsertting ótetinin Qyrghyzstan preziydentining is basqarushysy Qanybek Tumanbaev jariyalady. Biylet satylymy 1 qazanda bastalady, negizgi sanattardyng baghasy 12 mynnan 40 myng somgha deyin baghalanyp otyr.

Eski modeli

Úzaq uaqyt boyy aimaqtaghy iri konsert naryghy «Mәskeu arqyly» júmys istedi: gastrolidik marshrut Reseyden bastaldy, repertuardy orys tildi teledidar men radio aiqyndady, produserlik infraqúrylym Resey kompaniyalarynyng qolynda boldy. Orys estradasy tandau emes, әdepki núsqa bolyp sanaldy.

Modelidi ózgertip jatqan ýsh faktor

Platformalar. Jastardyng talghamyn endi teledidar emes, algoritm qalyptastyrady. Spotify aimaqqa 2021 jyly keldi, YouTube pen TikTok negizgi arnagha ainaldy. Algoritmde til shekarasy joq: latyn pop, K-pop, týrik pop jәne jergilikti artister qatar túr, al ondaghy orys estradasy bәsekelesterding biri ghana bolyp tabylady.

Sayasy jaghday. 2022 jyldan keyin Resey artisterining aimaqtaghy gastroli búrynghyday onay bola salmady. Búl orayda naqty statistika keltire almaymyz, biraq naqty baghyt aiqyn bayqalady: óitkeni, tәuekeli joghary baghyttan búrynghy múryndaryn kókke shýiirgen basty oiynshylar ketip, bos oryngha basqalar kirip jatyr.

Memleket produser retinde. Konsertti shou-biznes kompaniyasy emes, preziydent basqarmasy úiymdastyryp otyr, biyletter memlekettik GovTicket serviysi arqyly satylady. Demek, búl naryqtyng stihiyaly tandauy emes, sayasy sheshim: biylik jana stadiondy әlemdik júldyzben ashyp, eldi jahandyq kartagha engizudi kózdeydi.

Ne ózgerip jatyr?

Búl arada este ústaytyn bir jayt: joghalyp jatqan orys mәdeniyetining ózi emes, onyng monopoliyalyq mәrtebesi. Orys estradasy aimaqtyng jalghyz «ortaq tili» boludan qalyp, jastar ýshin kópting biri retinde ghana tanylsa, al biylik ýshin bәsekeles oiynshylardyng birine ainalyp barady. Shakira siyaqty pop-brendpen ekrannan tanys auditoriyagha tikeley tәjiriybe úsynady, al búl loyalidikti algoritmnen de myqty qalyptastyrady. Biylet baghasy da signal: bәseke «bәrine arnalghan estrada» dengeyinde emes, premium tәjiriybe naryghynda jýrip jatyr.

Qarsy dәlelder

Bir konsert trendti dәleldemeydi: Shakira bir ret keledi, al orys tildi kontent kýndelikti ómirde jýre beredi, orys tili qalalyq qarym-qatynasta manyzdy kýiinde qalyp otyr. Elder de әrtýrli: Qazaqstanda últtyq poptyn, Ózbekstanda jergilikti shou-biznestin, Kyrgyzstanda qyrghyz tildi kontentting ósui bar, yaghny Resey estradasynyng ornyn kóbine jahandyq alpauyttar emes, jergilikti industriyalar basyp jatyr. Sonymen qatar Shakira orys mәdeniyetining ornyna kelmeydi, onyng qasyna qosylady, sondyqtan «almastyru» degen sózden góri «bәseke» dәlirek.

Týiin: Shakiranyng Bishkektegi konserti orys popkenistigining «ólimin» emes, aimaq mәdeny baghdarynyng kóppolyarly bola bastaghanyn kórsetedi. Ortalyq Aziya dýniyeni Mәskeu arqyly kóruden góri, әlemmen tikeley baylanys ornatugha bet búryp jatyr. Basty saual basqa jerde: jahandyq brend pen búrynghy reseylik yqpaldyng arasynda jergilikti til men últtyq pop óz ornyn qalay tabady? Naghyz qauip orys mәdeniyetining ornyn jahandyq brend basuynda emes, jergilikti dauystyng eki kýshting arasynda ýnderi óship, bútyna jiberip qoyghan balanyng kýnin keship qaluynda da boluy mýmkin.

Qyrghyz, qazaq hәm ózbek muzykasy men shoubiznesi osylardyng arasynan adaspay óz ornyn taba ala ma?!

Ábil-Serik Áliakbar

Abai.kz