Toqaev Nvidia viyse-preziydentimen kezdesti: әlemdik tehnologiya alyby Qazaqstanda qanday jobalardy jýzege asyryp jatyr?

Preziydent Qasym-Jomart Toqaev Nvidia kompaniyasynyng viyse-preziydenti Rev Lebaredyanmen kezdesti. Memleket basshysy Nvidia-nyng әlemdik jasandy intellekt industriyasyndaghy róline toqtalyp, kompaniyamen yntymaqtastyqty odan әri damytugha mýddeli ekenin bildirdi.

Býginde Nvidia – jasandy intellekt salasyndaghy eng yqpaldy tehnologiyalyq kompaniyalardyng biri. Qazaqstanda da onyng tehnologiyalary negizinde birneshe iri joba qolgha alynghan. Olardyng qatarynda superkompiuterler men Ekibastúzda salynatyn «Derekterdi óndeu ortalyqtary alqaby» bar.

Qazaqstan men Nvidia neni talqylady?

Kezdesu 1 qazanda ótti. Qasym-Jomart Toqaev jasandy intellektini Qazaqstan ekonomikasynyng basym salalaryna keninen engizuding manyzyn atap ótti.

Qazirding ózinde Qazaqstanda Nvidia tehnologiyalaryna negizdelgen eki superkompiuterlik klaster júmys isteydi. Kezdesu barysynda taraptar osy baghyttaghy yntymaqtastyqty jalghastyrumen qatar, Ekibastúzdaghy «Derekterdi óndeu ortalyqtary alqaby» jobasyn, mamandar dayarlau jәne tehnologiyalyq ortany damytu mәselelerin talqylady.

Rev Lebaredyan Nvidia-nyng atalghan jobanyng kelesi kezenine qatysu jospary bar ekenin aitty.

Rev Lebaredyan kim?

Rev Lebaredyan Nvidia kompaniyasynda Omniverse platformasy men modelideu tehnologiyalaryna jauap beretin viyse-preziydent qyzmetin atqarady. Ol kompaniyagha 2002 jyly kelgen.

Búghan deyin Warner Brothers Digital jәne Disney Dream Quest Images studiyalarynda júmys istep, keyin jeke kompaniyasyn qúrghan. Kompiuterlik grafika salasynda 30 jyldan astam tәjiriybesi bar.

Qazir Lebaredyan Nvidia-nyng Omniverse platformasyn damytatyn komandalardy basqarady. Búl tehnologiya naqty әlemdegi nysandar men ýderisterding sifrlyq kóshirmesin jasap, sol ortada robottar men jasandy intellekt jýielerin ýiretuge mýmkindik beredi.

Nvidia nesimen tanymal?

Nvidia 1993 jyly AQSh-tyng Kaliforniya shtatynda qúrylghan. Kópshilik ony bastapqyda kompiuterlik oiyndargha arnalghan viydeokartalar óndirushisi dep tanydy.

Alayda keyin kompaniyanyng grafikalyq prosessorlary neyrojelilerdi oqytugha da tiyimdi ekeni belgili boldy. Jasandy intellekt tehnologiyalary qarqyndy damyghan sayyn Nvidia chipterine súranys kýrt ósti. Qazir әlemdegi iri tehnologiyalyq kompaniyalardyng derekterdi óndeu ortalyqtarynda Nvidia prosessorlary keninen qoldanylady.

Fortune deregine sәikes, kompaniyanyng naryqtyq qúny 5 trillion dollardan asady. Al qyzmetkerlerining sany shamamen 42 myng adamdy qúraydy.

Visual Capitalist sarapshylary әlemdegi eng iri kompaniyalardyng әrbir 100 dollar kiristen qansha taza payda tabatynyn salystyrghan. Osy esep boyynsha Nvidia-nyng ýlesine 55,6 dollardan keledi. Búl Fortune Global 500 tizimindegi 30 iri kompaniyanyng arasyndaghy eng joghary kórsetkish.

Kompaniyanyng jyldyq tabysy 65 payyzdan astam ósip, taza paydasy shamamen 120 mlrd dollargha jetken.

Aytalyq, Microsoft әrbir 100 dollar kiristen 36,1 dollar taza payda tabady. Alphabet pen Meta-da búl kórsetkish 30 dollardan asady. Al óndiris pen sauda salasyndaghy kompaniyalarda payda marjasy әldeqayda tómen. Mәselen, Toyota әrbir 100 dollar kiristen 7,6 dollar payda kóredi.

Múnday aiyrmashylyq biznes modeline baylanysty. Sifrlyq ónimderdi keneytuge ketetin shyghyn salystyrmaly týrde az bolsa, óndiris pen sauda salasynda shiykizat, tauar, logistika jәne basqa da shyghyndardyng ýlesi joghary.

Qazaqstandaghy Nvidia tehnologiyalaryna negizdelgen superkompiuterler

Qazaqstanda Nvidia tehnologiyalaryn paydalanatyn eki iri superkompiuterlik klaster iske qosylghan.

Sonyng biri – Alem.Cloud. Ony iske qosu rәsimine Memleket basshysy da qatysqan. Jýie Nvidia H200 ýlgisindegi 512 grafikalyq prosessordan túrady.

Alem.Cloud әlemdegi eng quatty superkompiuterlerding TOP-500 reytingine enip, 86-oryngha túraqtaghan. Onyng esepteu quatyn memlekettik organdar, joghary oqu oryndary, ghylymy úiymdar men jeke kompaniyalar paydalana alady.

Ekinshi klaster – AI-Farabium. Ony «Qazaqtelekom» Digital Bridge 2025 forumy ayasynda Preziydentting qatysuymen iske qosty. Búl esepteu quattary qazaqstandyq KazLLM jәne AlemLLM tildik modeliderin ýiretuge paydalanylyp jatyr.

Ekibastúzda iri data-ortalyqtar alqaby salynady

Qazaqstannyng Nvidia-men yntymaqtastyghyndaghy auqymdy baghyttardyng biri – Ekibastúzdaghy «Derekterdi óndeu ortalyqtary alqaby».

Joba ayasynda bastapqyda quaty shamamen 300 MVt bolatyn esepteu infraqúrylymyn qúru kózdelgen. Keyin onyng quatyn 1 GVt-qa deyin arttyru mýmkindigi qarastyrylyp otyr.

Biyl mausym aiynda Jasandy intellekt jәne sifrlyq damu ministrligi Firebird jәne Nvidia kompaniyalarymen 10 mlrd dollar kólemindegi kelisimderge qol qoydy. Osy kezende Premier-ministr Oljas Bektenov Rev Lebaredyanmen jәne Firebird kompaniyasynyng qúryltayshylarymen kezdesken.

Kelisimge sәikes, Qazaqstan jobagha qajetti aumaqty, energiya men bazalyq infraqúrylymdy qamtamasyz etedi. Al Firebird bolashaq klasterding tehnologiyalyq jabdyqtaluyna jauap beredi. Alghashqy derekterdi óndeu ortalyghyn 2027 jyly salu josparlanghan.

Qazaqstan biyligi búghan deyin «Derekterdi óndeu ortalyqtary alqabyna» shamamen 30 mlrd dollar investisiya tartu jospary bar ekenin mәlimdegen.

Qasym-Jomart Toqaev Nvidia jәne Firebird kompaniyalarymen jasalghan kelisimder atalghan jobany jýzege asyru ýshin manyzdy ekenin atap ótti. Al Rev Lebaredyan Qazaqstandaghy jasandy intellekt infraqúrylymynyng damu qarqynyna joghary bagha berdi.

Osylaysha, Nvidia-men әriptestik Qazaqstan ýshin tek jana tehnologiya satyp alumen shektelmeydi. Superkompiuterlerdi iske qosu, otandyq tildik modeliderdi damytu, mamandar dayarlau jәne iri data-ortalyqtar salu elde jasandy intellektke qajetti tolyqqandy infraqúrylym qalyptastyrugha baghyttalghan.

Abai.kz