Qazaqstan – taghdyr toghystyrghan san týrli etnos ókilderi bir shanyraq astynda ómir sýrip jatqan memleket. Elding tynyshtyghy men tútastyghy, shekarasynyng beriktigi men tәuelsizdigining túraqty boluy – qazaq últtyng mindeti ghana dep oilamau kerek, Qazaqstan Respublikasynyng әrbir diasporasynyng jәne olardyng azamattarynyng ortaq mýddesi. Qazaqstan azamaty qay etnostyng ókili bolsa da, onyng memleket aldyndaghy azamattyq jauapkershiligi ortaq.

Soghan qaramastan qogham arasynda ara-túra: «Nelikten әskery bólimderde qazaqtan ózge etnos ókilderining jastary kórinbeydi?» degen saual aitylady.

Múnda demografiyalyq jaghdaydyng әseri boluy mýmkin. Qazaqstan halqynyng etnostyq qúramy birkelki emes. Ásker qataryna shaqyrylatyn jastar da qoghamdaghy demografiyalyq araqatynasqa belgili dәrejede tәueldi. Sondyqtan әskery bólimdegi qazaq jastarynyng sanynyng kóp boluy, ózge etnostardyng әskerden jappay jaltaryp jýrgenin dәleldemeydi. Degenmen, osyghan bizding joghardaghylar qatty kónil audaruy kerek.

Jastardy әskerge shaqyru kezinde, Qorghanys ministrligi әr oblystaghy jergilikti qorghanys isteri jónindegi departamentting júmysyna airyqsha nazar audaru kerek-aq. Osylarydyng isinde jemqorlyq joq pa? Nege ózbektin, kәristin, úighyrdyng jәne elimizde túratyn jýzdegen myng kavkazdyq túrghyndardyng úlandary әskerge shaqyrylmaydy? Álde shaqyryla ma? Shaqyrylsa nege kórinbeydi? Áskerde paryzyn óteytinder nege tek qana qazaq pen orystyng jastary ma? Búl nelikten?

Eng aldymen ashyqtyq qajet. Qorghanys salasyndaghy memlekettik organdar qoghamgha merzimdi әskery qyzmet turaly keng kólemde aqparat berip, mýmkin bolghan jaghdayda әskerge shaqyrudyng әleumettik jәne ónirlik sipatyn týsindiretin jiyntyq statistikany jariyalap otyrghany dúrys. Sonda qoghamdyq pikir boljamgha emes, naqty mәlimetke sýiener edi.

Sonymen qatar, әskeriy-patriottyq tәrbiyening mazmúnyn keneytu qajet. Qazaqstandyq patriotizm tek qazaq jastaryna baghyttalghan úghym bolyp qalmauy tiyis. Mektepte ósip kele jatqan orys, ózbek, úighyr, kәris, ukraiyn, nemis jәne basqa da etnos ókilderining balasy Qazaqstan armiyasyn «bireuding әskeri» emes, óz memleketining Qaruly Kýshteri dep qabyldauy manyzdy. Múnda memlekettik tilding biriktirushi qyzmetimen qatar әr azamattyng Qazaqstangha ortaq jauapkershiligi týsindirilui kerek.

Sonday-aq, әrtýrli etnos ókilderinen shyqqan әskery qyzmetshilerding ýlgisin qoghamgha kóbirek tanytu qajet. Áskery qyzmetin abyroymen atqaryp jýrgen sarbazdyng últyna emes, kәsibiyligine, tәrtibine, bilimi men azamattyq jauapkershiligine nazar audarylghanda ghana «Qazaqstan armiyasy – barsha qazaqstandyqtardyng armiyasy» degen týsinik nyghayady.

Taghyda aitarymyz, әskery mindetting oryndaluynda barsha azamatqa ortaq әri týsinikti qaghida boluy manyzdy. Zang aldynda azamattyng tegi men últyna qaray artyqshylyq ta, qosymsha auyrtpalyq ta bolmauy kerek. Azamattardyng zang aldynda tendigi – Konstitusiyanyng negizgi qaghidalarynyng biri.

Qazaqstan armiyasynyng kýshi tek әskery tehnikamen nemese sarbaz sanymen ólshenbeydi. Onyng quaty – qoghamnyng Qaruly Kýshterdi ortaq memlekettik institut retinde qabyldauynda. Qazaqtyng da, orystyn da balasy, úighyrdyn, kәristing nemese basqa etnos ókilining balasy da әskery kiyim kiygen sәtte eng aldymen Qazaqstan Respublikasynyng sarbazy boluy tiyis.

Otan ortaq bolsa, ony qorghau jauapkershiligi de ortaq. Qazaqstan armiyasynyng shyn mәnindegi tútastyghy sarbazdardyng tegining birkelkiliginde ghana emes, әrtýrli etnos ókilderining bir Tudyng astynda ózin bir memleketting azamaty retinde sezinuinde. Armiyadaghy «biz» jәne «olar» degen týsinikting ornyna «biz – Qazaqstan azamattarymyz» degen sana ornyqqanda ghana әskery qyzmet te shynayy jalpyúlttyq azamattyq mektepke ainalady.

Beysenghazy Úlyqbek,

Qazaqstan Jurnalister Odaghynyng mýshesi

Abai.kz