Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qauipsizdik Kenesining shúghyl otyrysynda «Samúryq Qazyna» últtyq әl-auqat qory men «Qazaqstan temir joly» ÚK» AQ basshylarynyng ústaluyna baylanysty mәlimdeme jasady.

«Keshe elimizding búqaralyq aqparat qúraldary «Samúryq-Qazyna» qory men «Qazaqstan temir joly» kompaniyasy basshylarynyng ústalghany turaly mәlimet taratty. Ashyghyn aitqanda, búl – memlekettik kompaniyalarda jemqorlyq beleng alghanyn kórsetetin asa kýrdeli jaghday.

Jalpy, zang boyynsha tergeu mәselelerin jariyalaugha nemese ashyp kórsetuge bolmaydy. Onyng ýstine tergeu júmysy da endi bastaldy.

Alayda qazirding ózinde myna nәrseni anyq aitugha bolady: búl – biz «Zang men Tәrtip» tújyrymdamasyn jariyalap, ony Konstitusiyamyzda memlekettik basqaru men qogham ómirining basty qaghidaty retinde bekitkeli beri birtútas jýiege kiretin memlekettik kompaniyalarda bolyp túrghan sybaylas jemqorlyqqa qatysty alghashqy iri is.

Elimizding Konstitusiyasy 15 nauryzda jalpyúlttyq referendum kezinde birauyzdan qabyldandy, 1 shilde kýni zandy kýshine endi. Osylaysha, memleketimizding bas qújaty әdiletti týrde «Halyq Konstitusiyasy» dep ataldy.

Konstitusiyanyng erejeleri men baptaryn búzugha, halqymyzdyng osy qasiyetti qújatyn kelemej jasaugha, kemsitushilik kórsetuge eshkimning de haqy joq», - dedi Qazaqstan Preziydenti.

Preziydent Konstitusiyanyng negizgi erejelerin saqtamaghandar «Zang men Tәrtip» qaghidatyna sәikes qatang jazalanatynyn aitty.

«Konstitusiya – memleketimizding negizgi zany, búl – halqymyzdyng qúqyqtyq tólqújaty. Sondyqtan Konstitusiyany kýlki qylu, onyng negizgi erejelerin mensinbeu halqymyzdy kemsitumen birdey. Onday әreket jasaghandar «Zang men Tәrtip» qaghidatyna sәikes qatang týrde jazagha tartylatyn bolady.

Mәsele memleketimizding abyroyy, qoghamnyng últtyq instituttargha degen senimi, Qazaqstannyng halyqaralyq bedeli turaly bolghanda biz, halyq biylik etu ókildigin bergen túlghalar, últ mýddesin qorghau jolynda ayanbay enbek etuimiz kerek, sol ýshin qolymyzdan kelgenning bәrin jasauymyz kerek. Búl – azamattyq jәne sayasy boryshymyz.

«Samúryq-Qazyna» qory elimizding strategiyalyq aktivterin basqarady, auqymdy investisiyalyq jobalardy jýzege asyrady, asa iri sheteldik kompaniyalarmen jәne halyqaralyq qarjy instituttarymen tyghyz baylanysta júmys isteydi.

Týptep kelgende, kez kelgen kelisimnin, seriktestikting artynda úzaq jyldar boyy jasalatyn kóptegen kelissózder, sonyng ishinde halyqaralyq qauymdastyqtyng elimizge degen ýlken senimi men memleketimizge jýktelgen naqty mindetter túrady», - dedi Toqaev.

Qasym-Jomart Toqaev jemqorlyqty jong ýshin qabyldanghan jәne qabyldanatyn sharalar turaly da barlyghyn halyqqa ashyq kórsetilip jatqanyna toqtaldy.

«Tek songhy ýsh jyldyng ishinde, yaghny 2023 jәne 2025 jyldar aralyghynda 3 168 sybaylas jemqorlyq boyynsha qúqyq búzushylyq anyqtaldy, sonyng ishinde 2 165 qúqyq búzushylyqty memlekettik qyzmetshiler jasaghan, al qalghanyn basqa da túlghalar, atap aitqanda, kvaziymemlekettik sektor qyzmetshileri jasaghan. Jalpy somasy – 248,2 milliard dollardan asady.

Osy jyldyng on aiy ishinde 751 sybaylas jemqorlyqqa qatysty qúqyqbúzushylyq jasalghan, sonyng 546-syn – memlekettik qyzmetshiler, al 205-in ózge de túlghalar jasaghan, sonyng ishinde kvaziymemlekettik sektor qyzmetshileri de bar.

Osy statistikadan kórip otyrghanymyzday, elimizdegi sybaylas jemqorlyq ahualy kýrdeli bolyp túr. Biraq biz eshnәrseni de jasyrmaymyz, basyn qúmgha tyqqan straustyng keypine týspeymiz.

Biz osy saladaghy mәselening bәrin ashyq aitamyz, jemqorlyqty joi ýshin qabyldanghan jәne qabyldanatyn sharalar turaly da eshnәrseni jasyrmay, barlyghyn halyqqa ashyq kórsetip otyramyz. Sol sebepti týrli dengeydegi basshylardyng jymqyrugha qatysty qúqyq búzushylyqtaryn Últtyq qauipsizdik komiytetining Sybaylas jemqorlyqqa qarsy is-qimyl jónindegi qyzmeti Bas prokuraturamen birge jedel jәne jiti tekseredi.

«Ózimizdiki» jәne «Ózimizdiki emes», tipti «bóten» dep bóluge mýlde jol berilmeydi. Óitkeni Konstitusiyada zang men sot aldynda bәri teng ekeni anyq jazyldy. Biz bәrimiz de osy zangha baghynuymyz kerek», - dedi Preziydent.

Memleket basshysy Ýkimet pen baqylaushy organdargha sybaylas jemqorlyqqa qatysty qúqyqbúzushylyqtardy barynsha azaytu jóninde úsynys berudi tapsyrdy.

«Joghary lauazymgha ie bolu – әrqashan jәne әrdayym jýkteletin joghary jauapkershilikti dúrys týsinu degen sóz. Qoghamymyzda atqaratyn lauazymyna, sinirgen enbegine ne bolmasa tamyr-tanystaryna, sonyng ishinde tuystyq baylanystaryna qaramastan, eshkim de zannan attap kete almaydy. Búl – men ýshin myzghymaytyn, yaghny ózgermeytin ústanym.

Songhy kezde biz keybir kelisimder men sharttardy qayta qaradyq. Meninshe, olargha qol qon qate sheshim bolghan. Biraq biylikting kәsipkerlerge kedergiler, tosqauyldar jasaytyn oiy da, niyeti de joq. Kerisinshe, biz olargha әrdayym jan-jaqty qoldau kórsetip jatyrmyz jәne aldaghy uaqytta da solay bolady.

Bәriniz de bilesizder, men kelesi jyldyng 1 qantarynan bastap shaghyn kәsipkerlikti tekseruge arnalghan taghy bir ýsh jyldyq moratoriy jariyalau turaly tapsyrmamdy berdim. Elimizde birtindep ornyghyp jatqan «Zang men Tәrtip» qúqyqtyq strategiyasynyng týpki mәni de – osy: әdilettilik qaghidatyna jәne zang talaptaryna say kómekke múqtaj adamdargha, sonday-aq kәsiporyndargha qoldau kórsetu.

Jaghday qanshalyqty kýrdeli bolsa da «Samúryq-Qazyna» últtyq әl-auqat qoryyng apparaty men memlekettik kompaniyalardyn, sonyng ishinde «Qazaqstan temir jolynyn» júmysy toqtap qalmaydy, ýzdiksiz jýre beredi. Memlekettik kompaniyalargha qarasty barlyq mekemeler qalypty tәrtippen júmys istep jatyr.

Jalpy, búghan eshqanday sebep te joq. Kerisinshe, jemqorlyqqa qarsy jýrgizilip jatqan kýres investorlar men nesie berushilerding atalghan institutqa degen senimin arttyryp, olardyng meylinshe tiyimdi, ashyq jәne jemisti júmys isteuine mýmkindik beredi dep sanaymyn.

Bas prokuratura jalpy somasy 1,3 trillion tengeden asatyn zansyz iyemdengen aktivterdi qaytarghanyn eske salamyn. Búl qarajat 466 әleumettik jәne infraqúrylymdyq nysannyng qúrylysyna júmsaldy.

Qazirgi tanda 383 nysan, sonyng ishinde medisinalyq mekemeler, sumen jabdyqtau jelileri, mektepter, sport keshenderi salynyp bitti. Júmys jalghasa beredi.

Qalyptasqan jaghdaygha qaraghanda, nysandar qanshalyqty sapaly salynghanyn tekseruge sebep bar siyaqty. Óitkeni nysandardyn, sonyng ishinde joldardyng sapasy talapqa say bolmaytyn jaghday jii kezdesedi.

Degenmen osy oqighanyng ózi jemqorlyqqa qatysty qúqyq búzushylyqtar memlekettik kompaniyalardyng eng osal túsy, yaghni, basty derti ekenin aiqyn kórsetip otyr.

Osy orayda, Ýkimet pen baqylaushy organdar biyl 24 qarashagha deyin sybaylas jemqorlyqqa qatysty qúqyqbúzushylyqtardy barynsha azaytu, kvaziymemlekettik sektordaghy kompaniyalar men olardyng qyzmetkerlerining júmys sapasyn aitarlyqtay jaqsartu jóninde maghan úsynys bersin», - dedi Memleket basshysy.

Preziydent: «Sybaylas jemqorlyqqa batqan niyeti teris kisiler – bizding qas jauymyz. Olar qazirding ózinde «Halyqtyq qúrylys» baghdarlamasyn iske asyrugha ziyan tiygizudi oilap jýr», - dep aitty.

«Ózderinizge mәlim, qazir biz jana tarihy kezenge qadam bastyq. Endi bir orynda túryp qalugha, búrynghy jetistikterdi mise tútyp, arqany kenge salugha haqymyz joq. Ádiletti Qazaqstandy qúru isinde jalqaulyq pen selqostyqqa boy aldyrugha bolmaydy.

Al sybaylas jemqorlyqqa batqan niyeti teris kisiler – bizding qas jauymyz. Olar qazirding ózinde «Halyqtyq qúrylys» baghdarlamasyn iske asyrugha kedergi keltirip, ziyan tiygizudi oilap jýr. Biz búghan, әlbette, eshqashan jol bermeymiz.

Barlyq әleumettik infraqúrylym nysandary, sonyng ishinde joldar, әuejaylar, emhanalar, onaltu ortalyqtary, shygharmashylyq ýileri, mektepter men sport keshenderi sapaly salynuy kerek. Búl – mýltiksiz oryndalugha tiyis talap.

Memleket qarjysynyng tiyimdi júmsaluyn arnayy memlekettik komissiya qadaghalaydy. Onyng qúramy kelesi aptanyng basynda jariyalanady. Osylaysha, biz halyqtyng әl-auqatyn arttyrudy jәne azamattardyng túrmys sapasyn jaqsartudy kózdeytin týpki maqsatymyzdy jýzege asyrudy bastaymyz.

Osy iste Konstitusiyamyzda bekitilgen Zan, Ádilettilik jәne Tәrtip qaghidattary ainymas temirqazyghymyz bolady. Áriyne, búl jol onay bolmaydy. Tipti týrli qiyndyqtar da kezdesetini anyq. Halqymyz «Jol múraty – jetu» dep beker aitpaghan. Sondyqtan tabandylyq tanytyp, algha qoyghan maqsattarymyzgha mindetti týrde qol jetkizemiz», - dedi Preziydent Toqaev.

Abai.kz