Almatyda auany lastaytyn ziyandy shygharyndylardyng sebepteri anyqtaldy
Almatydaghy ziyandy zattar shygharyndylarynyng jyldyq kólemining shamamen 60 payyzy avtokólikke tiyesili. Búl jylyna 113 myng tonnagha juyq ziyandy zat degen sóz. Degenmen auany kólik qana lastamaydy. Búl turaly Almaty qalasy Ekologiya jәne qorshaghan orta basqarmasynyng ókilderi habarlady.
Qaladaghy ziyandy shygharyndylardyng jalpy kólemi shamamen 189 myng tonna. Onyng basym bóligi avtokólikke tiyesili.
Auanyng lastanuyna kómir jәne otynmen jylytylatyn jeke túrghyn ýiler de әser etedi. Sonday-aq qatty jәne súiyq otyn paydalanatyn nysandardan, sonyng ishinde monshalar men qoghamdyq tamaqtanu oryndarynan, әsirese kәuaphanalardan shyghatyn týtin de auany lastaydy.
Almatynyng tabighy erekshelikteri de aua sapasyna әser etedi. Qala Ile Alatauynyng bókterinde ornalasqan. Qysta, әsirese jelsiz kýnderi, temperaturalyq inversiya qúbylysy bayqalady. Yaghni, jyly aua qabaty ziyandy shygharyndylardyng joghary qaray taraluyna kedergi keltiredi. Sonyng saldarynan lastaushy zattar atmosferanyng tómengi qabatynda jinalyp qalady.
Almatydaghy aua sapasyn jaqsartu ýshin ekologiyalyq talaptardy kezen-kezenimen engizu kózdelgen. Atap aitqanda, 2025 jyly 30 jeltoqsanda bekitilgen Atmosferalyq auany qorghau qaghidalary lastaytyn stasionarlyq kózderge baqylaudy kýsheytudi, gaz tazartu qondyrghylaryn paydalanudy, sonday-aq gaz tartylghan audandarda qatty jәne súiyq otyn jaghudy shekteudi qarastyrady.
Kólikten shyghatyn ziyandy zattardy azaytu da manyzdy baghyttardyng biri. Qalada avtobus parkin janartu júmystary jalghasyp, qoghamdyq kólikke arnalghan arnayy jolaqtar jelisi keneyip keledi. Búl sharalar túrghyndardyng jeke avtokólikting ornyna qoghamdyq kólikti paydalanugha jaghday jasaugha baghyttalghan.
Búdan bólek, biyl sәuir aiynan bastap Almatyda shygharyndylary tómen aimaqty (LEZ) engizu boyynsha pilottyq joba jýzege asyrylyp jatyr. Jobanyng synaq kezeninde oghan qatysu erikti týrde jýrgiziledi. Kiru ýshin aqy alynbaydy, aiyppúl salynbaydy jәne kólik qozghalysyna shekteu qoyylmaydy. Joba ayasynda bolashaqta avtokólikterge qoyylatyn ekologiyalyq talaptardy engizu tetikteri synaqtan ótkiziledi.
Auanyng lastanuyn azaytu júmystary kólik salasyn ghana emes, otyn paydalanatyn jәne atmosferagha ziyandy zattar shygharatyn basqa da nysandardy qamtidy.
Abai.kz