الماتىدا اۋانى لاستايتىن زياندى شىعارىندىلاردىڭ سەبەپتەرى انىقتالدى
الماتىداعى زياندى زاتتار شىعارىندىلارىنىڭ جىلدىق كولەمىنىڭ شامامەن 60 پايىزى اۆتوكولىككە تيەسىلى. بۇل جىلىنا 113 مىڭ تونناعا جۋىق زياندى زات دەگەن ءسوز. دەگەنمەن اۋانى كولىك قانا لاستامايدى. بۇل تۋرالى الماتى قالاسى ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتا باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى حابارلادى.
قالاداعى زياندى شىعارىندىلاردىڭ جالپى كولەمى شامامەن 189 مىڭ توننا. ونىڭ باسىم بولىگى اۆتوكولىككە تيەسىلى.
اۋانىڭ لاستانۋىنا كومىر جانە وتىنمەن جىلىتىلاتىن جەكە تۇرعىن ۇيلەر دە اسەر ەتەدى. سونداي-اق قاتتى جانە سۇيىق وتىن پايدالاناتىن نىسانداردان، سونىڭ ىشىندە مونشالار مەن قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىنان، اسىرەسە كاۋاپحانالاردان شىعاتىن ءتۇتىن دە اۋانى لاستايدى.
الماتىنىڭ تابيعي ەرەكشەلىكتەرى دە اۋا ساپاسىنا اسەر ەتەدى. قالا ىلە الاتاۋىنىڭ بوكتەرىندە ورنالاسقان. قىستا، اسىرەسە جەلسىز كۇندەرى، تەمپەراتۋرالىق ينۆەرسيا قۇبىلىسى بايقالادى. ياعني، جىلى اۋا قاباتى زياندى شىعارىندىلاردىڭ جوعارى قاراي تارالۋىنا كەدەرگى كەلتىرەدى. سونىڭ سالدارىنان لاستاۋشى زاتتار اتموسفەرانىڭ تومەنگى قاباتىندا جينالىپ قالادى.
الماتىداعى اۋا ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ەكولوگيالىق تالاپتاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ كوزدەلگەن. اتاپ ايتقاندا، 2025 جىلى 30 جەلتوقساندا بەكىتىلگەن اتموسفەرالىق اۋانى قورعاۋ قاعيدالارى لاستايتىن ستاتسيونارلىق كوزدەرگە باقىلاۋدى كۇشەيتۋدى، گاز تازارتۋ قوندىرعىلارىن پايدالانۋدى، سونداي-اق گاز تارتىلعان اۋدانداردا قاتتى جانە سۇيىق وتىن جاعۋدى شەكتەۋدى قاراستىرادى.
كولىكتەن شىعاتىن زياندى زاتتاردى ازايتۋ دا ماڭىزدى باعىتتاردىڭ ءبىرى. قالادا اۆتوبۋس پاركىن جاڭارتۋ جۇمىستارى جالعاسىپ، قوعامدىق كولىككە ارنالعان ارنايى جولاقتار جەلىسى كەڭەيىپ كەلەدى. بۇل شارالار تۇرعىنداردىڭ جەكە اۆتوكولىكتىڭ ورنىنا قوعامدىق كولىكتى پايدالانۋعا جاعداي جاساۋعا باعىتتالعان.
بۇدان بولەك، بيىل ءساۋىر ايىنان باستاپ الماتىدا شىعارىندىلارى تومەن ايماقتى (LEZ) ەنگىزۋ بويىنشا پيلوتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جوبانىڭ سىناق كەزەڭىندە وعان قاتىسۋ ەرىكتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. كىرۋ ءۇشىن اقى الىنبايدى، ايىپپۇل سالىنبايدى جانە كولىك قوزعالىسىنا شەكتەۋ قويىلمايدى. جوبا اياسىندا بولاشاقتا اۆتوكولىكتەرگە قويىلاتىن ەكولوگيالىق تالاپتاردى ەنگىزۋ تەتىكتەرى سىناقتان وتكىزىلەدى.
اۋانىڭ لاستانۋىن ازايتۋ جۇمىستارى كولىك سالاسىن عانا ەمەس، وتىن پايدالاناتىن جانە اتموسفەراعا زياندى زاتتار شىعاراتىن باسقا دا نىسانداردى قامتيدى.
Abai.kz