Senbi, 4 Şilde 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 41065. Jazılğandar — 13614. Qaytıs bolğandar — 188
Qoğam 4171 0 pikir 2 Naurız, 2017 sağat 19:05

«TEMEKİ TAUIQ» JEP, «ARAN» İŞİÑİZ!

Sonda, bälkim, üstiñizge qalıñ jün ösip şığıp, keybireuler sol jüniñizden balalarıñızğa kiim toqıp berer?..

Osı bizde audarma isimen käsibi audar­maşılardan (jäne til mamandarınan) basqanıñ bäri aynalısuğa köşken sekildi. Qayda qarasañız da, qatege jolığasız. Äsirese, jarnama mätinderine köziñiz tüsse-aq, köñiliñiz qosa tüsip, zığırdanıñız qaynap şığa keledi.

Köşege ilinetin, qanday da bir zattıñ, bwyımnıñ, tauardıñ sırtına jazılatın, ğimarat qabırğalarınıñ işi-sırtına japsırılatın, sol arqılı aynaladağı adamdarğa ärtürli aqparat beretin jarnama mätinderin kim dayındaydı eken osı? Älde är mekeme, är firma, är öndiruşi öz küşine süyenip, öz qalauımen jaza bere me? Solay bolğannıñ özinde, sol «jazğışbekterdiñ» şimayın qadağalap, qatesi bolsa qayta jasatıp, tüzep otıratın, jarımjan jarna­manıñ köşege şığıp ketip, jwrttıñ jüykesine timeuin baqılap otıratın orın bar şığar?

«Baqılap» demekşi, bwl sözdi basqa sözben şatastırıp qoldanıp, «Beyne­baqılau» («Videonablyudenie») degendi «Beyne bayqauı» dep jazıp qoyğandar da bar. YAğni, ol jerde beynebaqılau jürgi­zilmeydi, tek beyne ataulınıñ bayqauı («Videokonkurs») ötedi degen söz. Külu kerek pe? Qaydam, külkimiz kep twrğan joq.

Bireu swyıq astıñ biri – «ayrandı» («kefir») adamnıñ sol susındı qılqıl­data jwtar jeri – «aranmen» (orısşa sıpayılap «rot» deseñiz de, aşuğa berilip «past'» deseñiz de boladı) auıstırıp, «jañalıq» aşıp jatsa, endi bireu jaña wlt jasaumen äure bop jür («Döngen»). Şaması, eşqaşan ayran işip otırıp, Şämşiniñ «Düñgen qızı» änin tıñdamağan bayğwstar bolsa kerek.

Endi mına bir tizimge üñileyik: «ğalamtor» deydi, «basıp şığaru» deydi, sirä, qağazğa bolar… «kseroköşirmesi» de tüsinikti… tä-äk… al «süzip şığuı» qalay? E-e, «skanirovanie» degenniñ qazaqşası eken ğoy. Onda «skaner» ne bolmaqşı? «Siır» ma? Halıqaralıq termin bolğa­sın, «skanerleu» dep, qoldana bersek bol­may ma? («Tupteu», «…kağazben…», «mötin­di…» degen sözderdegi ärip qatelerine toqtal­may-aq qoyalıq, wsaq-tüyekke moyın bwruğa mwrşa joq).

Qosalqı bölşekterdi bärimiz de bilemiz ğoy, biraq kim olardıñ tüp-tamırın anıqtap, şejiresin taratıp kördi deysiz. Bilmeseñiz, bilip alıñız: olardı KAMAZ tuğan eken.

Orıs as mäzirinde «Cıplenok tabaka» degen tağam bar. Kädimgi temir tabada (orısşa «skovoroda») twtastay pisiriletin tauıq eti ğoy. «Cıplenogı» tüsinikti, «tabakası» nesi» deysiz be? Bwl ataudı olar gruzinderden alğan eken. Gruzin tilinde bwl tağam «cicila tapaka» dep ataladı, sözbe-söz audarması – «tabadağı balapan». Orıs­tar mağınasına qaramay şala-şar­pı estigeni boyınşa ala bergen siyaqtı. «Tapaka» (Kavkazdağı key halıqtarda «tapha») – tüp-törkini türkiniñ (demek, qazaqtıñ) «taba» nemese «tabaq» sözinen alınğan gruzinşe ıdıs atauı.

Al osı orıstar «Cıplenok tabaka» deytin tağamdı bizdiñ tauıq etin äzirleytin «Qızıljar-Qws» mekemesi qazaqşağa qalay audaradı? «Temeki tauıq» deydi! Nege? Öytkeni, «tabak» dep orıstar temekini aytadı. Boldı – odan arı oylanu, izdenu, anıqtau joq. «Apır-ay, bw tauığı tüskirge temekiniñ qanday qatısı bar? Bwl özi temekiden ezip jasalatın tauıq eti me, älde mına qıt-qıttağan bäle qarap jürmey, qora artına şığıp, temeki tarta ma? Sonda ne sebepti «tabaka» dedi eken?» dep bas qatırsaşı. Joq.

Älde «Temeki tauıq» degen biz bilmeytin basqa tağam bar ma eken? Bälkim, sonı jep, artınan «aran» işken adamnıñ üstine qap­tap qalıñ jün şığatın şığar? Äytpese qabırğağa mınaday jarnama japsırılar ma edi: «Uvajaemıe klientı! Vyajem na zakaz detskie veşi iz şersti roditeley!». Däl astında qazaqşası twr: «Satıva­luşılar! Tapsırıspen äke-şeşesi jüninen balalarğa kiim toqimız!».

Külu kerek pe, jılaysız ba – öziñiz biliñiz.

 (Suretter Qisıq qıñır fb paraqşasınan alındı)

Säken SIBANBAY

Derekközi: "Almatı aqşamı" gazeti

0 pikir