Düysenbi, 24 Aqpan 2020
Qoğam 2356 0 pikir 21 Aqpan, 2017 sağat 10:30

MARKSIZMDİK İLİM QITAYDAĞI AZ WLTTARDI JOYIP JİBERETİN BOLDI

Marksizm eñ jaña, eñ dwrıs, qoğam damuınıñ ğılımi zañdılığın aşqan, düniege ğılımi közqaras. Bügingi küni Jer şarında Marksizmniñ aqiqatına senip, socialistik tüzimdi atqarıp otırğan el tek Jungo (Qıtay) dep aytuğa boladı. Sonısına jaray bwl topıraqta marksizm is jüzinde däleldendi, kemeldendi.

Socialistik tüzimdi atqaruda makrsizm prolatariat tabınıñ wytqılıq jetekşilik röline tabandı boludı, yağni prolatariat tabınıñ avangard qosını kommunistik partiyanıñ basşılığına tabandı boludı däripteydi. Prolatariat diktaturasına tabandı boludı wstanadı. Bwl bügingi küni Jungodağı Jungo kommunistik partiyası sındı bir partiyanıñ basşılığına tabandı boludıñ nazariyalıq negizi. Jungo halqınıñ azattıqqa şığuı, reforma jasap, esik aşıp, bügingidey halqı bay äleumeti küşti, älemdik derjavağa aynaluınıñ birden bir sebebi. JKP sındı bir partiyanıñ basşılığına tabandı bolğandığı. Bwl qazirgi qıtay aqparat qwraldarında Qıtay halqınıñ tarihtan, praktikadan şığarğan qorıtındısı, wstanımı dep  ünemi keñinen ügitteletin közqaras.

Marksizmniñ din, til, wlt turalı wstanımdarınıñ Qıtaydıñ socialistik qwrılıs barısında däriptep, is jüzinde sınaqtan ötip, dwrıstığı däleldenip, kemeldenude.

Markstik közqarastıñ dindi moyındamaytının bilemiz. Til markstik közqaras boyınşa qarım-qatınas qwralı ğana. Wlt – tarihta qalıptasqan qoğamnıñ damuına say joyılatın tarihi kategoriya.  Marksizimşiler din de, til de, wlt ta qoğamnıñ damuına say birtindep joyıladı dep senedi.

Qıtay ükimeti qazir negizgi zañğa «azamattardıñ dinge senu, senbeu qwqığı bar» dep jazıp qoyğanımen marksizmdik közqarastıñ talabı boyınşa qwdaysızdıqtı keñ kölemde ügitteydi. Dini közqarastı  ügitteuge tıyım salınadı. Mektep qabırğasında türli tärbie formasımen jäne mektep oqulıqtarı arqılı arnaulı türde qwdaysızdıqtı ügitteydi. Dindi teristep, tildi qarım-qatınas qwralı ğana dep tüsindiredi, ügitteydi. Partiya müşeleri dinge senbeydi, dini şaralarğa qatınaspaydı. 18 jasqa tolmağan balalardıñ dinge senuine, dini şaralarğa qatınasuğa tıyım salınadı.

Qıtay ükimeti qazir az wlttarğa bağıttap «Qos tilde oqıtu» jüyesin jolğa qoydı. Äri 2020 jılğa barğanda birtwtas qıtay tilinde söyleu talabı ortağa qoyıldı. «Qos til oqıtuı» Qıtay halqın bir tilde söyleytin halıqqa aynaldırudıñ basıp öter jolı ğana. Qıtaydıñ az wlt rayondarındağı qoğamnıñ ornıqtılığına tönetin qauip tek wlttıq bölşekteuşiler men dini bülikşilerden keledi dep üzbey aytıladı. Qıtay ükimeti bwl ölkelerdegi jergilikti  wlttardıñ dinimen, tilin joyğanda ğana bwl qauipten tolıq arıluğa bolatındığın jaqsı tüsinedi. Sondıqtan da Junhua wlttarınıñ berekeli şañırağın, wlttardıñ wlı toğısuın iske asıru, qazirgi Qıtay qoğamındağı eñ mañızdı sayasi mindet.

Din men til sayasatın Qıtay ükimeti Qıtay qoğamınıñ ornıqtılığı üşin belgilep otır, bwl sayasattardıñ nazariyalıq negizi marksizmde jatqandığı zer salğan adamğa oñay bayqaladı. Eñ mañızdısı   marksizmniñ din, til, wlt turalı közqarastarı ğana aqiqat esebinde keñ kölemde ügitteletin jağday jas wrpaqtıñ, jeke twlğanıñ sanasınan dindi, wlttıq tildi, wlttıq sananı tabiği türde öşirude. Dinniñ wlttıq tildiñ, wlttıq sananıñ joyıluın tabiği zañdılıq retinde qabıldaytın qoğamdıq sananı qalıptastıruda. Dindi teristep masqaralaytın, öz ana tiliniñ joyıluın minip jürgen köligin zamanğa say jaqsı kölikke ayırbastağanday tüsinetin piğıl qalıptastıruda.

Marks socializm är wlttıñ ortaq güldenip, körkeyetin kezeñi, wlt kommunizmge qadam basqanda joyıladı dep aytqanımen, Jungonıñ marksizmşilderi Jungo socalizmniñ alğaşqı satısında twr dep aytadı,  aqsaqaldar dünieniñ bügingidey tez qarqınmen damitındığın kezinde boljay almağan. Qıtaydıñ jaña wrpaq basşıları köregendik tanıttı.  Dünieniñ bügingidey tez damuına özgeruine ilesip, eñ aldımen jergilikti az wlttardıñ dinin, tilin joyıp, kommunizmge baratın joldı basa beru qajet ekendigin añğardı. Şınında wlttardıñ joyılatın dini, tili, wlttıq sanası bir uaqıtta joyıla salmaydı. Eñ aldımen osılay az sandı wlttardıñ wlttıq bögenayı joyıladı. Sonan soñ memlekettiligi bar wlttar joyıladı. Onan soñ barıp memleket joyıladı. Bwl twrğıdan aytqanda  marksizm bwl künderi Qıtay elinde kemeldendi, tolıqtandı, damıdı dep aytuımızğa tura keledi.

Ağıbay Bwğıbaywlı

Abai.kz

0 pikir