Düysenbi, 23 Qırküyek 2019
Kökjiek 5283 0 pikir 17 Qaraşa, 2017 sağat 16:21

OQO-da Qıtaylıq käsipker Kün elektr stansasın salmaqşı

 

Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimdigindegi kezdesu. "Oblıs äkimi bizdi jılı qarsı aldı", - deydi Ge Djenson mırza.  

«EKSPO-2017» halıqaralıq mamandandırılğan körmesi öz deñgeyinde ötip, abıroymen ayaqtaldı.  2 million turist tamaşalaydı dep topşılağan järmeñkege 4 million turist kelipti. Bwl äuelgi mejelengen jospardan eki esege köp körsetkiş. Qısqası, «EKSPO-2017» körmesi älem aldında elimizdiñ mümkindikterin paş etken aytulı şara boldı. Eldiñ de, Elbasınıñ da mereyin üstem etti.

Endi elimizge şeteldik investorlar topırlap kele bastauı, jasıl energiyadan quat alatın jobalar bir-birlep iske asuı kerek. Mine, sonıñ alğaşqı qarlığaşı  - «Djan Su N'yu Enerdji Tehnolodji» kompaniyasınıñ (http://www.jssunhui.com/about.php) dübiri qazınalı Oñtüstikten estildi. «Oñtüstik Qazaqstan oblısında qıtaylıq käsipkerler quattılığı 100 mvt bolatın kün elektr stansasın salmaq»-degen jağımdı jañalıq tarauda. Sol jağımdı jañalıqtı jalpı jwrtqa keñinen taratıp jetkizu maqsatında saytımızdıñ tilşsi «Djan Su N'yu Enerdji Tehnolodji» kompaniyasınıñ ökili Ge Djenson mırzamen (surette) kezdesip, swhbat qwrdı.

Ge Djenson

 

- Ge Djenson mırza, Sizdiñ Oñtüstik Qazaqstan oblısına kelip, quattılığı 100 MVt bolatın kün elektr stansasın saluğa niet bildirip jatqanıñızdı estidik. Ärine, Qazaqstan Respublikasına kelip, qarjı salıp, birlesken käsiporın qwrıp jatqan şetel käsipkerleri az emes. Sonıñ işinde Siz sekildi Qıtay qarjıgerleriniñ de qarası mol. Bizdi qızıqtırıp otırğanı, «Djan Su N'yu Enerdji Tehnolodji» kompaniyasınıñ däl «EKSPO-2017» körmesi kötergen taqırıpqa say jwmıs isteytindigi. Söz bastamas bwrın öziñiz jäne kompaniyañız turalı qısqaşa aytıp ötseñiz. 

Men - Qıtaydıñ Djan Su ölkecniñ tumasımın. Nanjiñ universitetin bitirgem. Mamandığım – käsiporın basqaru. 2004-2007 jıldarı «Panasonic» kompaniyasında öndiris böliminiñ basşısı bolıp jwmıs atqardım. 2007 jılı AQŞ-tıñ Aeronavtika jäne ğarış keñistigin zertteu jönindegi wlttıq ortalığınıñ («NASA»)  Kün säulesin zertteu bölimşesinde ekologiyalıq taza kabel'dik taqtalardı öndiru turalı birlesken zertteu jwmısı jürgizildi. Men arnayı wsınıspen barıp, sonıñ şeteldik zertteuşiler tobın basqardım.

2009 jıldan beri Qıtaydağı «Jiangsu sunhui new energy technology co ltd» kompaniyasında qızmet atqaram. Qazirgi tañda atalğan kompaniyanıñ Qazaqstanğa bağıttalğan investiciyalıq jobaların iske asıru jolında jürmin.

Al, «Djan Su N'yu Enerdji Tehnolodji» kompaniyası 2009 jılı qwrıldı. Jiyañsu ölkesi, YAñju qalasındağı inovatciyalıq aymağında ornalasqan. Bwl – osı ölkedegi twñğış jäne eñ üzdik kompaniya. Kompaniyanıñ bastı önimi – künnwrı kabel'dik taqtaları (banner) bolıp tabıladı. Käsiporın qwrılğan künnen bastap künnwrınan, jel küşinen jäne sudan  aqıldı, tiimdi, foliyarlıq sapalı elektr quatın öndiretin stansalardı  zertteu, jobalau, öñdeu jäne qwru jwmısımen aynalısıp keledi. Önim şığaruda NASA-da zerttelgen täjiribeni qoldanadı. Sol sebepti, kompaniya tehnikalıq mandandırılğan wjımımen, joğarı deñgeydegi jabdıqtarımen bäsekelestikke tötep beredi jäne senimdi jwmıs atqara aladı. Qısqası, bizdiñ kompaniya ERS (Engineering Procurement Construction) bas merdigerligimen aynalısuğa tolıq quattı.

- Söz – investiciya turalı bolıp otır. Dau joq, älemdik qauımdastıqta  Qıtay ekonomikalıq äleueti eñ joğarı elderdiñ qatarında twradı. Aynalası otız jıldıñ işinde qarataban kedeylikten qwtılıp, dünieniñ aldıñğı qatarına ötude, Qıtay eli de, ärine, şetel investiciyanıñ röli zor bolğanın joqqa şığarmasa kerek?

- Ötken ğasırdıñ soñğı jartısındağı Qıtay tarihında Qıtayğa investor tartuşı basşılardıñ basında Den Syaopin (邓小平) twradı.

Öziñiz aytıp otırğan älemdik qauımdastıqtan bölinip, esik-terezeni twmşalap, tomağa-twyıq ömir süruge äbden bekip, könip qalğan jüyeni özgertu,  «Şetel», «Kapitalizm», «Kapitalist» dese töbe şaşı tik twratın küyge tüsken milliard halıqtı narıqtıq ekonomikağa bwru Den aqsaqal üşin oñayğa tüsken joq.  Ol jwmıstı aldımen «Ideyanı azat etuden», «Sırtqa esikti aşıq wstaudan» bastadı. «Kapitalizm qorqınıştı närse emes. Kerek bolsa, onı jürektilikpen paydalanu kerek!» degen wran tastadı.       20 jıl boyı sayasi kürespen äbden bılıqqan elge şetel käsipkerleriniñ senip kele qoyuı da qiın şarua edi.

Qıtayğa aldıñğı kezekte kelip, käsiporın aşqan etnikalıq qıtay käsipkerleri boldı. Memleket olarğa barınşa qolaylı jağaday jasap baqtı. Teñiz jağalauındağı qalalardı arnayı investiciyalıq aymaq etip belgilep berdi. Söytip, twtınuşısı köp, eñbekküşi arzan ortağa özge de şeteldik investorlar birtindep kele bastadı. Investiciya qwyamın dep top-tobımen kelgen şetel käsipkerlerin kün qwrğatpay Den Syaopin özi qabıldap, keñesip, kepildik berip otırğanın basa aytıp ötkim keledi. Den ölke, qala, tipti audan basşılarınıñ eñbegin özi basqaratın öñirlerge tartqan investiciyasınıñ kölemine qaray bağalap, sıyaqı beru tärtibin jolğa qoydı. Söytip, şenunikter arasında bäseke jürip, qızmet isteu belsendiligi arttı.

Sonıñ arqasında, öziñiz de jaqsı bilesiz dep oylaymın, büginde Qıtay öz önimin şetelderge eksporttauşı elge aynaldı. Qıtay käsipkerleri bes qwrlıqtı tügel kezip jür. Qıtay birlesken käsiporındarı älemniñ barlıq elderinde qwrıldı deuge boladı.

-AQŞ-ta jwmıs istep keldim dep, Öziñiz aytıp otırsız. Salıstırmalı türde aytqanda, Qazaqstan Respublikası investorlar üşin qolaylı ma? Qazaq käsipkerlerimen jwmıs isteu Sizge qiın emes pe?

- Investorlar üşin üşin keregi – twtınuşı men arzan eñbekküş. Odan da mañızdı tağı bir faktor bar. Ol – sol eldiñ sayasi twraqtılığı.

Qazaqstanda osı faktorlardıñ bäri bar. Men jaqsı bilem, Reseyden jaña bölinip şıqqan Qazaqstan üşin de şetelden investiciya tartu oñayğa soqqan joq. Biraq prezidentteriñiz ülken erlikke bardı, esikti birden AQŞ-qa aştı. Men bilgende, Qazaqstanğa eñ alğaş kelgen şeteldik kompaniya – Teñizşevroyl. Solay emes pe? Jañılmasam, 1993 jılı  Nwrswltan Nazarbaev pen Kennet Derr Almatı qalasında «Teñizşevroyl» birlesken käsipornın qwru turalı 40 jıldıq kelisimge qol qoydı. Qazaqstan-Amerika mwnay kelisim-şartınıñ jasaluı – Bükil düniejüzi üşin ekonomikalıq qana emes, sayasi da mañızı zor bastama boldı. Söytip, Qazaqstan Orta Aziyada birinşi bolıp, älem nazarın özine jalt qarattı.

Demek, jas memleket boluına qaramastan, büginde Qazaqstan  – investiciya tartuda, investorlarmen jwmıs isteude mol täjiribege ie elderdiñ aldıñğı qatarında twr.  Äytpese, elderiñiz az ğana jıldıñ işinde osınşalıq nätijege qol jetkize almas edi. Dälel kerek bolsa, bir ğana «EKSPO-2017» halıqaralıq körmesin aytsaq, jetkilikti bolmaq.

Qazaq käsipkerlerge kelsek, olarmen jwmıs isteu qiın emes. Öytkeni bizdiñ aramızğa däneker bolıp jürgen bilikti azamat bar. Ol – meniñ otandasım Mwhametköksegen Hamitwlı. Sizderdiñ tilmen aytqanda, «Oralman» qazaq. Mwhametköksegen käsibi energetik, tört patent tapqırlağan ğalım, diplomat adam. Meniñ qazaqstandıq käsipkerlermen tanısuıma, qorıqpay investiciya saluıma sebepker bolğan sol kisi.

Al, qazaqstandıq äriptesterim turalı aytsam, «Djan Su N'yu Enerdji Tehnolodji» kompaniyası atalğan jobalardı iske asıru üşin şımkenttik «Atameken-Quat» JŞS-men kelisim jasap otır.

Kelisim jasamas bwrın, ärine, bolaşaq äriptsiñniñ jağdayın jaqsı biluiñ şart. Qazaqstandıq «Atameken-Quat» JŞS Kün energiyası stansasın salumen  aynalısadı eken. 2013 jılı Ontüstik Qazaqstan oblısı, Sayram audanı, Aqbay auılına «Aksuenergo» JŞS-nıñ wsınısımen quattılıgı 1 MVt kün nwrı elektrstansasın iske kosıp beripti. Sonday-aq, 2016 jılı «Kazatomprom-Sauran» mekemesiniñ Ontüstik Qazaqstan oblısı, Sozaq audanı, Taukent auılına salğan quattılığı 225 KVt energiya öndiretin  elektrstansasınıñ da iske qosu jwmıstarın da (injiniring jumıstarı) osı seriktestik jürgizip beripti. 2017 jılı «Sautsoyl» kompaniyasına Oñtüstik Qazaqstan oblısı, Tölebi audanı, Birkölik demalıs aymağındağı quattılıgı 150 KVt kün elektrstansasın ornatıp beru jwmısı da osı JŞS-nıñ qolımen istelipti.

Biz barıp, sonıñ bärin  öz közimizben körip qayttıq. Atalğan stansalar tügeldey joğarı deñgeyde ornatılğan jäne aqausız jümıs istep twr.

Al, «Atameken-Quat» JŞS jasağan 1 MVt/sağ quattağı kün elektr stanciyasınıñ jobası  Astanada ötken «EKSPO-2017» halıqaralıq körmesine Oñtüstik Qazaqstan oblısı atınan wsınılıp, Qazaqstan pavil'onına qoyılıptı...

- Birigip atqaratın jobalarañızğa Qıtay jağınan da mamandar kele me?

- Eki-üş maman ğana uaqıtşa kelui mümkin. «Atameken-Quat» JŞS-nıñ öziniñ de bilikti, käsibi mamandarı bar. Olar özderi de bwl jwmıstı atqara aldı.

- Sonımen jwmıtı bastadıñızdar ğoy?

Iä, alğaşqı birbölim jobalar iske asa bastadı.

14 qırküyekte Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ äkimi Janseyit Tüymebaevtıñ qabıldauında boldıq. Oblıs äkimi bizdi öte jılı qabıldadı. Qabıldauda menimen birge Mwhametköksegen Hamitwlı, «Atameken-Quat» JŞS-nıñ direktorlar keñesiniñ müşesi Baqıt Älimqwlov, «Nwr Otan» partiyasınan Ömirwzaq Meldahanov, Oblıstıq Investiciya, damu jäne turizm basqarmasınıñ basşısı Batırhan Qwrmanseyitov birge boldı.

Kezdesude Janseyit Qanseyitwlı «Jobalarıñız köñilge qonımdı. Öytkeni, bizdiñ öñirdiñ tabiğatı kün säulesinen elektr jarığın öndiruge öte qolaylı. Sondıqtan eki tarapqa da tiimdi jobanı tezdetip iske asıru qajet. Qajetti jer telimin bölip berip, qajetti qoldaulardı körsetuge äzirmiz», – dedi ağınan jarılıp.

Biz toqpen jüretin motociklderdiñ qwral-jabdıqtarın alıp kelip, Şımkentte qajetti qwjattarın räsimdep jatırmız. Äkim aytqanın orındap, «Atameken-Quat» JŞS-ne zauat qwratın orındı birden şeşip berdi. Endi atalğan motociklderdi sol zauatta qwrastırıp, bazarğa şığaramız. Onıñ qwnı 30 million AQŞ dolların qwraydı.

Eger josparımız sätti iske asıp jatsa, toqpen jüretin jeñil kölik pen qoğamdıq kölikterdi de osında qwrastıru oyımızda bar.

Qwnı 20 million AQŞ dolların qwraytın tağı bir joba – Kün nwrımen isteytin fotoelektr panel'derin şığaratın zauıttı osında iske qosu. Onıñ da jwmıstarı jürip jatır. Janseyit Qanseyitwlı oğan qajetti jer mäselesin de şeşuge tapsırma berdi. Şarua şeşilu aldında twr.

Josparğa säykes, qomaqtı jobamız – Oñtüstik Qazaqstan oblısınıñ Otırar audanı aumağında quattılığı 100 mvt bolatın  kün elektr stansasın salu. Bwl öñirdi tañdağan sebebimiz, Oñtüstikte bir jıldıñ 300 küninde Kün säulesi tögilip twradı. Oğan 150 mln. AQŞ dolların qwyuğa dayınbız. Oblıs äkimi qajetti jerdi belgilep, qwjatın berdi. Osı qazan ayında qwrılıs jwmıstarın bastaudı josparlap qoyğamız. Biraq keşigiñkirep jatırmız. Sebebi, bwl jobağa memlekettiñ kepildigi kerek. Naqtılap aytsam, atalğan jobanı iske asıru üşin, elektrstansa iske qosılğan soñ, odan öndirilgen elektr quatın Ükimetke satıp alu turalı Qazaqstan Respublikası  Energetika ministirliginiñ kepildigi kerek.

Eger, Energetika ministirligi elektr quatın satıp alu turalı kepildik berse, bizdiñ «Djan Su N'yu Enerdji Tehnolodji» kompaniyası Qıtay Halıq Respublikasınıñ «Bir jol bir belbeu» qızmet tobına kiredi de Qazaqstanğa qarjı birden audarıladı.

- Sonda bizdiñ Energetika ministirligi «elektr quatın satıp alamız» dep, kepildik bermey otır ma?

- Joq, olay dep üzildi kesildi ayta almaymın. Qazaqstan Basşısınıñ elge investorlar şaqıru, investiciya tartu turalı Ükimet müşeleriniñ dwrıstap söylesui kerektigi jaylı ünemi aytıp otıratının men jaqsı bilem. Memlekettik saparmen barğan elderinde de käsipkerlermen kezdesip, Qazaqstanğa şaqırıp jatadı. Prezident Nwrswltan Nazarbaevtıñ ötken jılı qırküyek ayında Qıtaydağı elektrondı sauda salasınıñ köşbasşısı bolıp sanalatın jäne sol bağıtta zor jetistikke jetken «Alibaba Group» direktorlar keñesiniñ törağası Djek Mamen (Ma YUnmen) arnayı kezdesui sonıñ däleli. Prezidentteriñizdiñ investor tartudağı talğamı öte joğarı. Şının aytu kerek, soñğı otız jılğa tayau uaqıttıñ işinde Qazaqstan TMD elderiniñ işinde investiciya tartuda aldına eşkimdi ozdıra qoyğan joq. Endigi jerde Qazaq Elimen bwl salada bäsekege tüsetin bir-aq el bar dep oylaymın. Ol – Özbekstan. Öziñiz bilesiz, Özbekstan  Orta Aziyada jabıq el boldı. Qazir Özbektiñ jaña basşısı Şavkat Mirzieevtıñ tebini küşeyip baradı. Tipti, «Käsipkerlikti jedeldetip damıtudı, jeke menşikti janjaqtı qorğau men iskerlik ahualdı sapalı jaqsartudı qamtamasız etu jönindegi qosımşa jeñildikter turalı» arnayı Jarlıq şığardı. Onıñ üstine, twtınuşınıñ köptigi, eñbekküştiñ arzandığımen birge, Özbekstannıñ klimatı Kün elektr stansasın saluğa tipti de qolaylı. Eger, Özbekstan osı betalısınan taymasa, TMD elderi «Investiciyalar turalı» zañdarın qayta qarauğa mäjbür boluı mümkin.

-Qısqası, «EKSPO»-nı Qazaqstan ötkizip, qızığın Özbekstan körmese boldı  deysiz ğoy?

Käsipkerler üşin qay elde de joğarı därejeli basşılarmen kezdesu oñayğa tüspeydi. «Atameken-Quat» JŞS-nıñ jigitteri bir jıldan beri barın salıp, jügirip jatır. QR Investiciyalar jäne damu vice-ministri T. Toqtabaevta bolıptı. Oblıs äkimi qabıldauınan keyin, 6 qazanda «Nwr Otan» partiyasınıñ qoğamdıq qabıldau bölmesinde QR Energetika ministrliginiñ sol kezdegi vice-ministri Äset Mağauov mırzamen jolığıp qayttıq. Äriptesterim QR Energetika ministriniñ atına jazılğan ötinişterin tapsırdı. Ökinişke oray, Äset Maratwlı qızmetten bosatılıp ketti. «Atameken-Quat» JŞS özimen äriptes «Dala Solar» JŞS-niñ atınan endi QR Energetika ministri Qanat Bozımbaev mırzağa hat jazıp, qabıldauın swrap jatır. Biz de sonıñ nätijesin kütudemiz. Ministr bizdi qabıldap qalar degen oydamız.

- Ge Djenson mırza, uaqıt bölip, swhbat bergeniñizge rahmet!

Swhbattasqan Däuren Qasenwlı

Tilmäştıq qızmet jasağan M. Hamitwlı

Abai.kz

0 pikir