Särsenbi, 14 Qaraşa 2018
1406 3 pikir 13 Mausım, 2018 sağat 11:51

Senator Ykimetten miningit turalı şwğıl mälimet berudi talap etti

Miningit degen aurudı bwrınğı ata – babalarımız bildi me eken. Bilse, nemen qalay emdedi? Ol jağı belgisiz. Alayda, älemdik medicinada miningit – dauası bar dert. Desek te, osı derttiñ aldında bizdiñ eldiñ aq halattıları därmensizdik tanıttı. Ayaq astınan elde miningit derti bwrq ete qaldı. Jwqpalı bolğandıqtan adamdardı ürey bilep, äleumettik jelilerde miningittiñ jayıluı turalı habar qamısqa tigen örttey qauladı. Jwqpalı derttiñ aldın aluda är minuttıñ özi qımbat ekeninen habardar medicina salasınnıñ şeneunikteri şwğıl şeşimder qabıldauğa asığa qoymadı. Osı sätte özi şetelde issaparmen jürse de Senat Törağası Qasım-Jomart Toqaev tvitterde mälimdeme jasap, onda «Meningit infekciyasımen jürip jatqan küres sın kötermeydi. Qwzırlı ministrlik aqılğa sıymaytın jaybasarlıq tanıtıp, batıl qadam jasay almay otır. Parlament Senatınıñ deputattarı Ükimetke saual joldaydı», - dep jazğan bolatın.

Bügin Q.Toqaevtıñ törağalığımen ötken Parlament Senatınıñ otırısında senator B.Äytimova Ükimet basşısı B.Sağıntaevtıñ atına halıqtı alañdatqan osı mäselege oray deputattıq saualın jariya etip, onda jwqpalı aurudı emdeu jäne aldın alu boyınşa ne istelip jatqanı turalı şwğıl mälimet berudi talap etti.

Jwrtşılıqtıñ meningitpen auıruına baylanıstı jasalğan deputattıq saualdıñ tolıq mätini tömendegidey:

– Äleumettik jeliler men deputattarğa joldanğan hattarğa qarasaq eldiñ alañdaulı ekenin bayqauğa boladı. Därigerler kerisinşe orın alıp jatqan jağdaylardıñ qalıptı ekenin, qorqatınday sebep joqtığın aytuda.
Alayda Densaulıq saqtau ministrliginiñ aqparattı üstirt taldauı jağdaydıñ basqaşa ekenin körsetip twr.

Statistika boyınşa 2013 jılı elde meningitpen 117 adam auırıp 23-i, 2014 jılı 119 adam auırıp 29-ı, 2015 jılı 424 adam auırıp 26-sı, 2016 jılı 120 adam auırıp 15-i, 2017 jılı 62 adam auırıp 11-i köz jwmğan.
Biıl 5 mausımğa deyin meningokok infekciyasın jwqtırğan 58 jağday tirkelip, 13 adam qaytıs boldı. YAğni ötken jıldarı meningitten köz jwmğandardıñ meningitpen auırğandarğa şaqqandağı payızı 5 - 17 % aralığında bolğan. Al biıl bwl körsetkiş 22,5% jetti.

Osıdan-aq jağdaydıñ bwrınğıday emestigin jäne Ökiletti organ tarapınan şwğıl äri tötenşe şaralar qajettigin tüsinuge bolmay ma?

Alayda tipti Densaulıq saqtau ministriniñ Almatığa kelgenniñ özinde medicina mekemeleri şwğıl rejimde jwmıs isteuge dayın bolğan joq jäne emdeu mekemeleriniñ, qoğamdıq densaulıq saqtau qızmetiniñ, jedel järdem stanciyalarınıñ jwmısında jüyelilik joq.

Bwğan qosa Ministrlikten göri äleumettik jelilerdiñ jedel äri mığım ekenin kördik. WhatsApp messendjerinde alğaşqı habarlamalar 19 mamırda payda bolsa, Qazaqstannıñ Bas sanitar därigeri 3 mausımda söylep, Ministr OKQ-da 4 mausımda baspasöz konferenciyasın ötkizdi.

Qoğamdıq pikirge jauap berudegi, sıbıs pen teris pikirge qarsı twrudağı mwnday bayaulıq qazirgi jağdayğa jetkizdi. Osı orayda memlekettik sanitarlıq-epidemiologiyalıq baqılau men qadağalau jürgizetin negizgi lauazımdı twlğa bolıp tabılatın QR Bas memlekettik sanitar därigeriniñ äreketsizdigine tañğalamız.

Halıq qwzırlı organnan elde ne bolıp jatqanı, kimderge qauip tönip twrğanı, balalarğa alañdauğa negiz bar-joqtığı, infekciyadan qalay saqtanu kerektigi, vakcinaciya qajet pe jäne onı qaydan alu jaylı der kezinde jauap almadı.

Sondıqtan meningitke qatıstı qoğamda tuındağan rezonanstıñ baqılaudıñ azdığınan jäne Densaulıq saqtau ministrligi men onıñ aumaqtıq bölimşeleriniñ qajetti şaralardı uaqıtılı qabıldamauınan orın alğanın aytuğa boladı.

Dert jıl sayın tirkeledi. Jañadan kelgen auru emes. Ministrlik jıl sayın jürgizui tiis keşendi şaralardıñ (halıqqa tüsindiru jwmıstarı, äleumettik rolikter jäne basqaları) joqtığınan biıl qısqa uaqıtta onnan astam adam qaza taptı, azamattar alañdaulı.

Osı aurudıñ tarauına baylanıstı halıq qayda habarlasu kerektigin jäne qanday şaralar qabıldau qajettigin bilmegendikten osınday jağday tuındap otır. Emdeu mekemeleriniñ osı dert simptomdarımen tüskenderdi qabıldauğa dayın emestigi jöninde faktiler bar.

Al meningokok epidemiyasına dayındıqtı qamtamasız etu kelesi şaralardı qamtitın epidemiologiyalıq baqılaudan twradı: auru jağdayların anıqtaudan olardı tekseruge jäne zerthanalıq rastauğa deyin. Düniejüzilik densaulıq saqtau wyımınıñ wsınıstarı boyınşa profilaktika 1 jastan 29 jasqa deyingi barlıq adamdarğa osı vakcina saludı qarastıradı. Sebebi 3 jasqa deyingi balalar men jastarğa qauip köp. Jauap beru şaraları keyinge qaldırılmaytın jäne auıru jağdayların tiisinşe jürgizu jäne dereu äreket etudi qamtidı.
Joğarıda bayandalğandı eskere otırıp, qalıptasqan jağdaydı ob'ektivti bağalau jäne el arasında alañdauşılıqqa jol bermeu maqsatında QR Ükimetiniñ şwğıl jauaptı talap etetin swraqtarğa jauap bergeni qajet dep sanaymız:

Birinşi, Qazaqstan Respublikasınıñ Bas memlekettik sanitar därigeriniñ qalıptasqan jağdaydağı röli qanday, aurudıñ tarauına baylanıstı aldın alu şaraları nege qabıldanbadı?;

Ekinşi, osı mäsele boyınşa halıqqa konsul'taciya beru üşin Call-ortalıqtar nege uaqıtılı aşılmadı?;

Üşinşi, infekciyanı tasımaldauşı közder, oşaqtarı, jasırın tasımaldauşıları turalı naqtı aqparat bar ma? Qanday taldau jürgizilip, onı anıqtau üşin qanday şaralar qabıldanıp jatır?;

Törtinşi, elde osı auruğa diagnostika jürgizetin zerthanalar jetkilikti me?;
Besinşi, älemdik täjiribe negizinde osı aurudıñ taraluına qalay jol bermeuge boladı, aldın alu şaraları bar ma?;

Altınşı, osı infekciyanı zertteu, anıqtau jäne emdeu üşin otandıq ğalım-därigerlerge jetkilikti qarajat böline me?;

Jetinşi, balalar men jastar jinalatın orındarğa (balabaqşalar, jazğı lagerler, äskeri kazarmalar, hostelder, oyın-sauıq ortalıqtarı jäne t.b.) eskertpeler nege uaqıtılı, şwğıl äzirlenbedi?;
Segizinşi meningokok jäne basqa infekciyalar boyınşa küdikke ilingen pacientterdi adekvattı türde medicinalıq saralau qaşan jäne qalay wyımdastırıladı?

Osınday jağdaylarda şwğıl kömek körsetu üşin («altın sağat» erejesi) profiline qaramastan barlıq stacionarlar dayındıqtan ötkizildi me? Infekciyalıq stacionarlar üşin pacientter sanatın jürgizetin birıñğay algoritm äzirlendi me?

Senator Ükimet basşısına miningittiñ jappay jwğuınan qorğau turalı saualımen birge, derttiñ aldın alu şaralarına qatıstı da mäseleler qoydı. «Halıqtıñ densaulığın qorğaytın ökiletti organ retinde Densaulıq saqtau ministrligine är adam özin jäne tuğandarın bwl auru men basqa asa qauipti infekciyalardan saqtay aluı üşin jüyeli türde eldiñ barlıq aymağında türli formalardı paydalana otırıp, aqparattıq-tüsindiru jwmısın jürgizui qajet. Jwqtırudan saqtaytın wsınıstar otandastarımızdıñ twrğan jerine qaramastan barlığına qoljetimdi boluı kerek.
Bwl üşin qanday jwmıstar jasalıp jatır jäne bolaşaqta mwnday jağdayğa jol bermes üşin qanday şaralardı qabıldau josparlanıp otır?

Sebebi memlekettik organdardıñ aqparattıq jwmıstı uaqıtılı äri jetkilikti deñgeyde jürgizbey, jağdaydı baqılaudan şığarıp, qoğamdıq rezonans tudırıp otırğanı birinşi ret emes», - dedi senator B.Äytimova deputattıq saualında.

Senator el arasında tarağan habarğa naqtı äri jedel monitoring jürgizilmeui jäne olar tarağan alğaşqı täulikte proreaktivti reakciyanıñ bolmauı, resmi mälimdemelerdiñ keşigui jäne basqa eskertu şaralarınıñ jetkiliksizdigi qoğamdı alañdatıp otırğandığına köñil audarttı. «Bwl - azamattardıñ memlekettik organdar men mamandardıñ pikirine degen senimin tömendetedi», - dedi senator.

Deputat joğarıda bayandalğandı eskere otırıp, qoyılğan mäselelerdi şeşudi asa baqılauğa aludı, elimizde meningokok meningitiniñ taraluına jol bermeu boyınşa jıl sayınğı keşendi şaralardı bekitudi talap etti.

Ädilbek Qaba

Abai.kz

3 pikir