Jwma, 14 Tamız 2020
COVID-19 QAZAQSTANDA. Jwqtırğandar — 101848. Jazılğandar — 78633. Qaytıs bolğandar — 1269
2103 0 pikir 30 Şilde, 2018 sağat 17:43

Alıpsatarlıqtı auızdıqtau nemese jabayı bilet saudasın kim baqılaydı?

Körşimizdiñ biılğı armanı — bala-şağasımen Alakölde demalıp qaytu. Orındalmaytın türi bar. Wşaqqa bilet aluğa qalta qwrğır jwqa. Mäşinemen wzaq jürgisi kelmeydi. Onıñ üstine barıp kelgender joldıñ naşar ekenin aytadı. Eñ qolaylı kölik – otarba. Biraq jaz bastalmay jatıp-aq «ol jaqqa bilet joq» degen habar tarağan. Biletinderdiñ aytuınşa, tabuğa boladı. Ol üşin alıpsatarğa bilet bağasınıñ üstine birneşe ese qosıp beru kerek, - dep jazadı "Jas qazaq" basılımı…

Ol keşegi keñestik däuirde Almatıda oqıdı. Şalğaydağı öñirden kelu üşin poyızğa minetin. Asıqqanda bilet tappay, talay ret sol alıpsatarğa jügingen. Ol kezde alıpsatarlıq zañmen qudalanadı. Jalañdağan qular sonda da qoymaytın. Al qazir narıq zamanı. Üstine qosıp satıp, payda tabu – büginde üyrenşikti närse. Tek zañ şeñberinde jwmıs istep, eñ bastısı, salıq töleseñ bolğanı.

Bwrın wşaqqa bilet alu qiınnıñ qiını edi. Tamır-tanıstı arağa salıp, äzer tabılatın. Qazir bwl mäsele şeşilgendey. Äyteuir, äuejayda bilet tıqpalap jürgen pısıqaylardı körmeysiñ. Äue saparına erterek qamdansañ, jolaqı arzanğa tüsedi. Al ayaq astınan jol jüretinder köbirek şığındanadı.

Jalpı bizdiñ temirjoldağı bilet satudı örkenietti jüyege keltiruge bola ma? Ärine, boladı. Bwl üşin eñ aldımen zañnıñ orındaluın qadağalaytın jäne onı iske asıratın qwqıq qorğau mekemeleri men salıq qızmeti öz mindetin orındauı tiis. Vokzalda jürgen alıpsatardıñ qolında bilet satuğa rwqsat beretin patenti nemese licenziyasınıñ bar-joğın tekseru, bizdiñşe, eş qiındıq tudırmaydı. Tipti, rwqsatı bolğan künniñ özinde, käsipkerdiñ tapqan tabısınan salıq tölegeni yaki jaltarıp jürgenin anıqtau da oñay. Al äzirge bilet tapşılığın qoldan jasap, jwrtşılıqtıñ narazılığın tuğızıp jürgender tek arnayı reyd kezinde ğana äşkerelenip jür. Jaqında sonday tekseru jöninde aqparat jariyalandı. Sol-aq eken, mäseleniñ bayıbına barmay, atüsti asığıs twjırımmen tek temirjolda jolauşı tasımalımen aynalısatın kompaniyalardı kinäli etip körsetetinder şulap berdi.

Mäseleniñ mäni nede? «Qara bazardağı» bilet saudası kimge tiimdi? Zerttep körelik.

Büginde elimizde jolauşılar tasımalı narığında 10 kompaniya bar. «Jolauşılar tasımalı» akcionerlik qoğamına qarastı kassalardıñ sanı 250-den asadı. Al jekemenşik kassalardıñ sanı — 4,5 mıñnan astam. Mine, osı soñğılarınıñ qızmeti baqılaudan tıs qalğan siyaqtı. Kassa är adamğa tek qwjat boyınşa bilet satuı tiis. Al is jüzinde alıpsatarlar biletti erterek äri köptep satıp aladı. Äytpese, ärbiriniñ qolında 20-30 bilet qaydan jür? Jabayı saudanıñ keñ taralğan eki türi bar. Alıpsatarlar biletti ereterek aladı da, sosın üstine qosıp satadı. Ekinşisi, poyızdıñ jüruine bir sağat qalğanda älgi artıq biletter kassağa ötkiziledi. Biraq kassir «bilet joq» dep otıra beredi. Alıpsatar mejeli jerge jetu üşin asığıp, artıq aqşa töleuge dayın klientti ertip kelgen kezde bilet te tabıla ketedi.

Olar sapar uaqıtı taqağanda qımbat bağamen satadı. Ortaşa bağamen ötkizgenniñ özinde ayına 300-400 mıñ teñgeni jan qinamay-aq tabadı. Wstalıp qalsa, oğan qoldanılatın ayıppwl kölemi 5 aylıq eseptik körsetkiş. Nebäri 12 mıñ teñge. Zañsız biletpen wstalğan jolauşı da jauapkerşilikke tartıladı. Biraq onıñ da jazası mardımsız. Osı salada örkenietti jüye qalıptastırğan Europada zañ meylinşe qatal. Aqşalay jazanıñ mölşeri 1000 euro! Sarapşılar bizdegi ayıppwldı birneşe ese ösirudi wsınadı. Eger solay jasasa, ortadan payda tauıp jürgender ayağın tartar edi degen pikirde.

Örkenietti jüye demekşi, Batısta bilet saudasınıñ eki türi bar. Ticketmaster alğaşqı satu alañı bolsa, Ticketmaster Resale dep atalatın marketpleyste ekinşi ret satuğa boladı. Biraq qayta satılğan bilet üşin de salıq töleuge tura keledi. Bilet alıpsatarlığı teristik körşimiz Reseyde de ötkir problema bolıp twr. Bwl elde, äsirese, teatr men kinodağı zañsız saudanı auızdıqtau jayı köbirek aytıluda. Öytkeni Mäskeu teatrlarında satıp alınğan biletti qayta qabıldamaydı. Sondıqtan onıñ iesi arzan bağağa ötkizgenine quanadı. Al onı qımbatqa satatın alıpsatar bizdegidey salıq tölemeydi. Qazir osı eldegi tiisti ministrlik tarapınan bilet bağasına qosıp satpau, ayıppwl mölşerin köbeytudi közdeytin zañ jobası dayındalıp jatqan körinedi.

Jabayı sauda jolauşı tasımaldauşı kompaniyağa qıp-qızıl ziyan. Sonıñ kesirinen keyde vagondar tolmay qaladı. Osıdan barıp, jolauşı tarapınan aşı äri sıni pikirdiñ aytıları anıq. Temirjol kompaniyaları köpşilikti tolğandırğan osı tüyindi özdininen şeşe almaydı. Sebebi, zañ boyınşa tasımaldauşı bwl iske aralasa almaydı. Vokzalda zañsız bilet saudasın qızdırıp jürgenderdi jauapqa tartu qwqıq qorğau memkemeleri men salıq qızmetiniñ qwzıretinde ekenin älginde aytıp öttik. Mamandar bwl keleñsizdikti köşedegi jäne qoğamdıq orındardağı zañsız ärekettermen birge qarastıru qajet ekenin alğa tartadı.

Poyızdıñ jwrtqa qolaylı kölik ekenin eskersek, bwl mäseleniñ oñtaylı şeşimin tabu kerek-aq. Bwğan memlekettik mekemelermen qatar halıq qalaulıları, qoğamdıq wyımdar atsalısa, qwba-qwp bolar edi.

Äbdimanap Keñes

Abai.kz

0 pikir