Senbi, 21 Qırküyek 2019
Sayasat 6751 1 pikir 9 Tamız, 2018 sağat 19:39

Qwrıq portı – Transkaspiy däliziniñ mañızdı böligi

Qwrıq portı Kaspiy teñiziniñ şığıs jağalauında ornalasqan Aqtau portınıñ oñtüstigindegi tabiği şığanaq. Aua rayı qolaylı bolğan soñ mwnda jıl on eki ay toqtausız avtokölik pen temirjol paromı jwmıs isteydi. Osı orayda Baq.kz tilşisi Memleket basşısı Nwrswltan Nazarbaevtıñ strategiyalıq bastaması Qwrıq portı men ondağı parom keşeni turalı şolu jasap körgen edi.

Qwrıq portı – Prezidenttiñ strategiyalıq bastaması

Kaspiy teñizi arqılı batıs bağdarda eksporttıq äleuetti küşeytu üşin parom qızmetin qoldanu turalı Memleket basşısınıñ 2014 jılğı 11 qaraşadağı «Nwrlı jol –Bolaşaqqa bastar jol» attı Joldauında aytıldı. Prezidenttiñ strategiyalıq bastamasımen Qazaqstandı iri iskerlik, tranzittik, öñirlik habqa aynaldıruda temirjol köligi men teñiz infraqwrılımınıñ mañızı öte zor.

«Nwrlı jol» memlekettik bağdarlamasınıñ sinergiyalıq jobası Qwrıq portında qosarlanğan tehnologiyalıq infraqwrılımdı jasaqtauğa mümkindik beredi. Borjaqtı-Ersay temirjol jelisi salınıp, port aydınına tireldi. Qazirgi kezde Aqtau men Qwrıq portın jalğaytın üşinşi tehnikalıq kategoriyadağı eki jolaqtı jolı salınuda. Sonımen qatar Atırau-Astrahan jolı salınuda. Bwl eki joldı saludağı maqsat Özbekstan, Resey, Qıtaymen jük jetkizu merzimin qısqartıp, tauar aynalımın küşeytu. Bwl el ekonomikasın damıtuğa jaña mümkindikter beredi. Joba ayasında Aqtau portınıñ soltüstik jağalauın keñeytu kezinde üş terminal'dıq nısandar iske qosıldı. Bwl öz kezeginde bastı jükterdi ötkizu kölemin eki esege ösirdi.

Qwrıq portındağı parom keşeninen jılına milliondağan tonna jük ötkiziledi

2015 jılı säuirde Qwrıq portındağı ötkizu keşeni nısandarınıñ qwrılısı bastaldı. 2016 jılı 6 jeltoqsanda Memleket basşısınıñ qatısuımen ötkizilgen Jalpıwlttıq teleköpir kezinde porttıñ alğaşqı ötkizu keşeni men temirjol jolı iske qosıldı.

«Qwrıq portı bizdi Kavkaz ben Europağa şığaradı. Bwl bizdiñ jañğırtudı damıtudağı köpten kütken jobamız»,- dep atap ötti Nazarbaev.

Memleket basşısına temirjol jäne port infraqwrılımınıñ qwrılısı ayaqtalıp, alğaşqı temirjol qwramın tieudi bastauğa dayın ekendigi turalı bayandaldı. Teleköpir kezinde paromğa vagondar tieldi.

2017 jılğı 6 jeltoqsanda Memleket basşısı Jalpıwlttıq teleköpir kezinde Qwrıq portındağı Avtokölik aylağı men avtomobil' paromına arnalğan gidrotehnikalıq ğimarattı testilik rejimde qosu jüzege asırıldı.

«Biz parommen ötkizu jolın aştıq. Endigi jerde avtokölik paromı Qwrıq portı arqılı Qwrıq-Baku-Gruziya-Türkiya, Bosfor şığanağı Europa bağdarına şığuğa dayın. Endi biz Qazaqstan qwrlıqtağı el, barlıq teñizderge onıñ işinde Parsı şığanağına da şığatın bolamız. Biz Qazaqstan üşin asa auqımdı jwmıstardı atqardıq»,- dep atap ötti Nazarbaev teleköpir kezinde.

Mamandar teñiz aydınınıñ tabanın tereñdetti. Endigi jerde avtomobil' aylağımen jük avokölikteri ötkiziledi. Avtokölik aylağınıñ wzındığı 174 metrdi qwraydı. Jük jäne jolauşılar ötkizu beketi salındı. Avtokölikter radiaciyalıq baqılau jüyesimen tekseriledi.
Avtomobilge qajetti infraqwrılımdar – kedendik resimdeu ğimaratı men uaqıtşa saqtau qoymasınıñ tiyanaqtı tekseru ğimaratı salındı. Sonımen qatar porttıñ äkimşilik jäne öndiristik ğimarattarı, swrıptau stanciyası, transformator şağın stanciyasınıñ keşeni qwrastırıldı.

2017 jılı 19 qazanda Qwrıq portınıñ temirjol paromı terminalı alğaşqı million tonna jükti ötkizdi. 2017 jılı 1,5 million tonna jük ötkizilip, 320 kemeniñ portqa kiru jayı tirkelgen. 2017 jılı jeltoqsanda Qwrıq portında «Äzerbayjan Kaspiy teñiz keme köligi» JAQ Ro-Ro tektes «Byastyakar Gara Garaev» kemesimen jeñil jäne jük avtokölikteri ötkizildi. Keme 27 jük jäne bir jeñil kölik pen 30 jolauşını tiedi. Kemeniñ jük köteru quatı 3463 tonna bolsa, wzındığı 125,25 metr, eni 16,22 metrdi qwraydı.

2018 jılğı 7 ayda 1,2 million tonna jük ötkizilgen. Parom keşeni astıq, mwnay önimderi, tıñaytqış, himiyalıq zattar men basqa jükterdi ötkize aladı.

Port – Transkaspiy däliziniñ mañızdı böligi

Qwrıq portı Qıtay, Qazaqstan arqılı ötetin Kaspiy teñizimen şığıp Äzerbayjan, Gruziya, odan äri Türkiya men Europa elderin jalğaytın Transkaspiy halıqaralıq kölik bağdarınıñ jelisinde ornalasqan. Transkaspiy halıqaralıq kölik bağdarı (THKB)Üylestiru komiteti «QTJ» WK» AQ bastamasımen Transkaspiy bağdarına barlıq qatısuşılardıñ qosıluımen qwrıldı. Üylestiru komiteti qatısuşı memleketterdiñ barlığınıñ müddesin eskerip, osı bağdarda jük ağının rettep otıradı. THKB aumağındağı elderdiñ müddesin THKB Halıqaralıq qauımdastığı Aziya men Europa bağdarına jük jiberu men keri qaray jöneltudegi özara jwmıstarın üylestirip, müddelerin eskerip otıradı. Qauımdastıq äkimşilik kedergilerdi jeñildetip, bäsekelestikti jüzege asıradı. Är elderdegi kompaniyalardıñ tiimdi jwmıs jasauın qamtamasız etedi. Sonımen qatar THKB aumağına kirmeytin memleketterdiñ de müddesin eskeredi.

Jaña Qwrıq parom keşeni THKB aumağındağı kölik-logistikalıq jüyesiniñ negizgi qwramdas böligi bolıp sanaladı. Onıñ tiimdi jwmıs jasauı Qazaqstannıñ halıqaralıq sauda qatınasın jaqsartuğa qızmet etedi. Quattı jük ağının toqtausız jüzege asıru «Jaña Jibek jolı» jobasınıñ jaña tizbegin qalıptastıradı. Qwrıq portı parom keşenin paydalanuğa beru Qazaqstannıñ teñiz qaqpası ayasın keñeytedi. Transkaspiy halıqaralıq kölik bağdarınıñ äleuetin damıta tüsedi.

Qwrıq portı Kaspiy teñiziniñ logistikalıq tizbeginiñ ötkizu äleuetin 2020 jıldarı 6,1 million tonnağa jetkizedi. Kaspiy teñizindegi porttardıñ qazaqstandıq logistikalıq tizbeginiñ äleueti jılına 25,6 million tonna boladı.

Parom keşeni – jük ötkizuge arnalğan zamanaui teñiz keşeni

Qwrıq portı parom keşeni elimizdiñ halıqaralıq kölik dälizderimen qosatın logistikalıq tizbek qwramına jatadı. Sol arqılı jük jetkizu merzimin barınşa azaytıp, tasımaldau üderisin jeñildetip, tauar bağasın arzandatadı. Qwrıq portınıñ parom keşeni elimizdiñ eksporttıq jäne tranzittik äleuetin, kölik däliziniñ bäsekelestigin damıtıp, mul'timodal'dıq tasımaldaudı ösiredi. Qazaqstannıñ infraqwrılımın Euraziyalıq halıqaralıq sauda ağınına qosadı.

Nazerke Abibulla

Abai.kz

 

1 pikir