Düysenbi, 16 Qırküyek 2019
Tamır 1834 0 pikir 7 Qırküyek, 2018 sağat 15:05

Batır babalar ruhına tağzım

Qazaq batırı qaşan da qazaq jeriniñ qorğauşısı ğana emes, eldik pen ruhtıñ janaşırları da bola bilgen. «Olar wlttıñ bolaşağın, keler wrpağın, bizdi qorğadı. San taraptan swqtanğan jat jwrtqa Atamekenniñ qarıs qadamın da bermey, wrpağına miras etti», deydi qazaq batırları turalı N.Nazarbaev «Bolaşaqqa bağdar: ruhani jañğıru» bağdarlamasında.
Bodandıq qamıttı kiyuden bas tartıp, sol jolda şeyit bolğan jüzdegen batırımızdıñ jan alısıp jan berisken Aqmola bekinisi şayqasına biıl 180 jıl tolsa, sol şayqasta asqan erlik körsetip, soñğı demi qalğanşa el azattığı üşin küresken batırlardıñ arğı atası, Qazaq handığınıñ irgesiniñ bekuine küş salğan batırlardıñ biri Şwbırtpalı (Temirqoja) babağa 500 jıl tolıp otır. Zertteuşiler Aqmola bekinisi üşin bolğan şayqastı el azattığı jolında bolğan 400 köterilistiñ eñ irileriniñ biri deydi. Al Şwbırtpalıdan tarağan on atanıñ barlığı tügeldey Kenesarı hannıñ janınan tabılıp, qaytpas qaysarlığımen esimderi tarihta qalğan. Tarihşılar äsirese Aqjoltay Ağıbay batırdıñ erligine erekşe toqtaladı. Kenesarı men Ağıbay alğaş ret Kökşetauda kezdesken degen derek bar. Sodan keyin ol hannıñ senimdi serigine, adal batırına aynalğan...
3 jäne 4 tamız künderi elordada osı bir tarihi mañızı zor oqiğalardı eske alıp, tarihi sananı jañğırtu maqsatında alqalı jiındar wyımdastırıldı. Qazaqstannıñ tükpir-tükpirinen jinalğan Şwbırtpalı batırdıñ wrpaqtarı Astanadağı «Jastar» möltek audanındağı «Qaraötkel» qorımına barıp, şeyit bolğan batır atalardıñ ruhına qwran bağıştadı. Sol jerde tarihi mañızı zor qorımda Kenesarınıñ 50 jasauılı, 200 äskeri qolbasşısı jerlengeni aytıldı. Ospadar otarşılardı qınaday qırıp, qazaqtıñ bodandıq bwğauınan arıluğa ülesin qosqan, täuelsizdikti añsağan has batırlar jatqan jerde Kökbel ziratınıñ şıraqşısı Qwrban Ismağwlwlı äruaqtarğa arnap qwran bağıştadı. Bwdan keyin 200 adamnan twratın köpşilik Esil jağasınıñ boyındağı Kenesarı hannıñ eskertkişine tağzım etip, gül şoğın qoyıp, bahadür hannıñ ruhına qwran bağıştadı.

Täuelsizdik sarayınıñ mäjilis zalında jalğasqan şaralar qatarı ğılımi-tanımdıq konferenciyağa wlastı. Tarih ğılımdarınıñ doktorı Marat Äbsemetov Aqmola bekinisi şayqasınıñ mäni men mañızı turalı, al QR mädeniet qayratkeri Äşimhan Ospanov Sır öñirindegi Äyeke bi men Ağıbay batırdıñ ömir derekterinen sır şertetin bayandamaların jasadı. Äsirese Äşimhan Orınbasarwlınıñ Bwdabay aqınnıñ Äyekege qatıstı joqtauı haqında aytqan tarihi derekteri köpşiliktiñ nazarın özine audardı. Al Äyeke bidiñ: «Ağayın tatu bolsa – qwt, alauız bolsa – jwt» degen sözi arağa 140 jıl ötse de mänin joymay, özektiligin küşeyte tüskeni aqiqat.
Däl osı şarada «Şwbırtpalı. Tarihı häm şejiresi» attı kitaptıñ twsakeser räsimi ötti. Ol eñbek tarihi derekter men däyekterdi mol qamtuımen qwndı bolğalı twr. Bwl küngi şara «Äziret Swltan» meşitinde 300 adamğa arnap as berumen ayaqtaldı. Elimizdiñ barlıq öñirinen, sonımen qatar Bolgariya, Ukraina, Qırğızstannan jinalğan qalıñ qauım tarihi sananı jañğırtudıñ bolaşaq wrpaq tanımındağı mañızı zor ekendigine tağı da bir köz jetkizdi.
Osı tarihi datalardıñ qwrmetine keler küni Sarıarqanıñ törinde, Qaraegin eldimekeninde 2000 adamnıñ basın qosqan wlan-asır toy ötti. Sahnalandırılğan tarihi qoyılım, aytıs, dästürli än, qazaq küresi, alaman bäyge sındı wlttıq ruhtı janitın şaralar qalıñ köpşiliktiñ jadında wzaqqa saqtaları sözsiz.

Alma Saylauqızı

0 pikir