Senbi, 23 Aqpan 2019
Mäñgilik el 1922 0 pikir 5 Jeltoqsan, 2018 sağat 14:10

Äleumettik kömektiñ jaña türi kimderge beriledi?

QR Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrliginiñ mälimetine säykes, 2018 jılı tabısı az otbasılarğa arnalğan qoldanıstağı üş äleumettik tölemdi biriktiretin birıñğay järdemaqı jüyesi iske qosılğan edi. Osı äleumettik kömektiñ jaña türi kimderge beriledi?

Onıñ qwramına: birinşiden, jan basına şaqqandağı ortaşa tabısı eñ tömengi künköris deñgeyiniñ 40 payızınan tömen otbasılardıñ ärbir müşesine wsınılatın ataulı äleumettik kömek; ekinşiden, otbasınıñ jan basına şaqqandağı ortaşa tabısı eñ tömen künköris deñgeyiniñ 60 payızınan tömen bolğanda 1,05 AEK nemese 2 383 teñge mölşerinde 18 jasqa deyingi balalarğa tağayındalatın järdemaqılar; üşinşiden, tört nemese odan da köp balası bar otbasılarğa tabısına qaramastan wsınılatın arnaulı memlekettik järdemaqı kiredi.

Atap ötsek, osı köpbalalı otbasılarğa arnalğan arnaulı memlekettik järdemaqı 2018 jıldıñ 1 qañtarına deyin tağayındalğan otbasılar üşin onı aluğa qwqıq joyılğanğa deyin, yağni balalar kämeletke tolğanğa deyin saqtaladı.

«Osılayşa, jaña nısandağı ataulı äleumettik kömek üş äleumettik tölemniñ ornına tölenedi jäne onıñ mölşeri körsetilgen üş tölemniñ jiıntıq somasınan artıq boladı. Jaña jüyeniñ kelesi erekşelikteri bar. Birinşiden, kedeylik şegi eñ tömen künköris deñgeyiniñ 40 payızınan 50 payızına deyin köteriledi. Eñ tömengi künköris deñgeyiniñ köteriluin (24 459 teñgeden 28 284 teñgege deyin) esepke ala otırıp, kedeylik şeginiñ artuı äleumettik qoldau mölşerleriniñ ösuin bildiredi. Ekinşiden, jaña nısandağı ataulı äleumettik kömektiñ eki türi qarastırıladı: şartsız jäne şarttı aqşalay kömek. Şartsız aqşalay kömek qwramında eñbekke qabiletti müşeleri joq otbasılarğa (mısalı, mügedekter nemese qariya zeynetkerler otbasıları) nemese eñbekke qabiletti müşeleri ob'ektivti sebepter boyınşa jwmıspen qamtudıñ belsendi bağdarlamalarına tartıla almaytın otbasılarğa (mısalı, mektepke deyingi jastağı balaları bar jalğız bastı ana) wsınılatın boladı. Al, şarttı aqşalay kömek äleumettik kelisimşart jasasu jäne barlıq eñbekke qabiletti otbası müşeleriniñ jwmıspen qamtuğa järdemdesu şaralarına qatısu şartımen, qwramında kem degende bir eñbekke qabiletti müşesi bar otbasılarğa wsınıladı», – dep vedomstvo tilşiniñ resmi saualına jauap berdi.

Eñbek ministrligi baspasöz qızmetiniñ mälimetinşe, şarttı ataulı kömek keşendi bolıp tabıladı jäne onıñ qwramına qoldaudıñ kelesi üş türi kiredi:

1) ataulı äleumettik kömekti töleu (aqşalay türdegi järdemaqı) – qazirgi kezdegi siyaqtı ay sayınğı negizde nemese jwmıspen qamtuğa järdemdesudiñ belsendi şaralarına qatısuğa äleumettik kelisimşart jasasu şartımen 6 ayğa tağayındalatın birjolğı tölem türinde;

2) kelesi şaralardı qoldanu arqılı jwmıspen qamtuğa järdemdesu: a) jwmıs beruşilermen wsınılğan bos jwmıs orındarına jiberu arqılı; b) oquğa, twratın jerdi jaldauğa, jol jüruge, bir rettik ıstıq tamaqqa şığındardı toltırumen birge, oquğa jiberu jäne memleket esebinen stipendiya töleu arqılı; v) eñbekaqını memleket esebinen tölep, jastar praktikasına, äleumettik jwmıs orındarına jäne qoğamdıq jwmıstarğa jiberu; g) öz isin aşuğa nemese onı keñeytuge mikrokredit wsınu arqılı.

3) qajettilik bolğan jağdayda mügedekterdi oñaltu şaraları, arnaulı äleumettik qızmetter, medicinalıq qızmetter, twrğın üy kommunaldıq qızmetterdi töleuge kömek kiretin äleumettik qızmetter paketin wsınu jäne t.b.

«Jalpı, üşinşiden, jüginu jäne tölemderdiñ jaña türlerin tağayındau procesi oñtaylandırıladı. Jaña şarttarğa säykes, joğarıda körsetilgen qoldanıstağı äleumettik järdemaqılardı tağayındau üşin üş qwjattar paketin wsınudıñ ornına bir qwjattar paketin jinap, Halıqtı jwmıspen qamtu ortalığına, al auıldıq jerde – auıldıq okrug äkimine jüginu jetkilikti», – deydi Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministrligi.

Dinara ESİMOVA, L.Gumilev atındağı EWU äleumettanu kafedrasınıñ professorı:

- Är otbasınıñ mäselesine jeke üñilu qajet – Biz tikeley otbasılarmen jwmıs isteymiz. Az qamtılğan otbasılardı äleumettik qoldau maqsatında «Örleu» bağ­darlaması qoldanısqa engizilgen bolatın. Atalğan bağdarlama halıqtıñ az qamtılğan sanatın äleumettik qol­dauğa arnalğan. Bwl joba – az qamtılğan otbasılarğa şarttı aq­şa­lay kömek töleumen qatar, eñbekke qa­bi­letti otbasınıñ müşelerin jwmıspen qam­tudı maqsat etedi. Otbasınıñ ärbir eñ­bekke qabiletti müşesi şarttı aq­şa­lay kömek ala otırıp, «Jwmıspen qamtu – 2020» bağdarlamasına qatısadı. Keyin­nen jwmısqa ornalastırıladı, bwl öz ke­zeginde az qamtılğan otbası qwra­mı­nan şığuğa negiz boladı. Alayda bağdar­la­mağa qatısuşılarğa qoyılatın ta­lap­tar özgertilip, keybir otbasılar qa­tısa almauda. Köptegen twrmısı tö­men otbasılar bwl bağdarlamadan sırt qalıp otır. YAğni, jaña talaptar boyın­şa äleumettik järdemaqılar otbasınıñ ta­bısı retinde esepteledi. Är otba­sı­nıñ mäselesin jeke qarastıru kerek dep oylaymın. Şäkirtaqı, zeynetaqı, mü­ge­­dektik boyınşa tölenetin jär­dema­qı­lar, balağa tölenetin järdemaqılar ot­basınıñ kirisi bolıp eseptelmeui ke­rek qoy. Balağa jwmsalatın aqşa bo­la­dı. Är otbasınıñ jağdayın, mä­se­le­sin jekeşe türde qarastıru kerek. Ot­basınıñ bir müşesi jwmıssız otır­sa, onıñ jwmısqa twruına, ne käsibin bas­tauğa da uaqıt, ıntalandıru qajet. Keybir otbasılar mwnday bağdarla­ma­lar­men tipti tanıs emes. Otbasılardı aralap, jağdaylarımen ta­nısqanımızda kiristen göri şığıs­tıñ köp ekenin añğardıq. Juıqta bir köpbalalı otbasında boldıq. Anası bala kütimine bay­la­nıs­tı jwmıs istemeydi, otağası balalardı qarauğa kömektesu üşin jwmısınan ua­qıt­şa şıqqan. Arnaulı bilimi joq bol­ğandıqtan, türli käsippen aynalısqan otağası soñğı üş ayınıñ aylığın ala al­may otır eken. Osınday är otbasınıñ işki mäselelerine üñilui qajet. Sebebi, ar­nayı talaptarğa säykes kelmegen­dik­ten, twrmıs deñgeyi tömen otbasılar eş­qanday bağdarlamağa ilikpey, jalpı äleu­mettik tölemderden de qağılğalı otır. Eñ ökiniştisi – osı.

Serik BEYSEMBAEV, Älemdik ekonomika jäne sayasat institutınıñ sarapşısı:

- Bastı nazardı äleumetke bwrğanımız abzal – Memleket basşısınıñ biılğı «Tör­tinşi önerkäsiptik revolyuciya jağ­dayın­dağı damudıñ jaña mümkindikteri» Joldauında äleumettik mäsele­ler­ge qatıstı birqatar basımdıq berilgen. Birinşiden, Qazaqstannıñ özin äleumet­tik memleket dep tanıstırıp, osı ba­ğıt­­tı wstanuımen baylanıstı. Ekin­şi­den, soñğı eki-üş jıl işinde orın al­ğan ekonomikalıq qiındıqtar salda­rı­nan halıqtıñ äl-auqatınıñ tömen­de­geni belgili. Osığan oray, Ükimettiñ bwl bağıtta qanday is-şaralar atqaruı qa­jettigi Joldauda naqtı aytılğan. Öt­ken 2017 jılı «Sizdi qanday mäsele tol­­ğan­dıradı?» degen saual qoyu arqılı ar­nayı äleumettik statistika jürgizip, özekti bes mäseleni anıqtağan edik. Birinşiden, azıq-tülik pen kündelikti tw­tınatın tauardıñ qımbatşılığı köp­şilikti jii mazalaydı eken. Halıqtı tol­ğandıratın bastı mäseleniñ biri – osı. Ekinşi mäsele – aqşanıñ jetispeui, yağ­­ni aylıq pen zeynetaqınıñ azdığı da mazanı alıp twr. Bwl – 46 payız ha­lıq­­tı oylandırıp otırğan dünie. Üşinşiden, jwmıssızdıq pen jw­mıs­qa ornalasu mäselesi. Bwl nwsqanı ha­lıq­tıñ 43 payızı tañdağan. Onıñ işin­de, jaqsı qızmet tabu – birinşi ke­zek­te twr. Törtinşi mäsele – kommunaldı tö­lem. Kommunaldı tölemaqısınıñ qım­bat­tığı da – köpşilikti jii alañdatatın mä­seleniñ biri. Besinşiden, twrğın-üy mäselesi. «Öz üyi – öleñ tösegi» bolğanın armanday­tın­dar köp. Oğan qol jetkizu äleumettik az qamtılğan otbasılarğa oñay timeytini anıq. Jılu mäselesi, qılmıs, kölik, bilim beru, din salası da tizimde boldı. Degen­men, joğarıda biz mısalğa keltirgen dü­nieler – negizgi äleumettik ahualdı anıq­tap twr. Soñğı eki-üş jıl işinde eko­nomikalıq dağdarıstıñ äleumetke öz äserin tigizbey qoymağanın osıdan añ­ğaruğa boladı. Kündelikti tabıs tabu, twr­mıs-tirşilikti saqtap qalu – bastı na­zar­da. Sol sebepti de, Elbası biılğı Jol­dauında äleumettik mäselelerge negizgi basımdıq berip otır. Köpşilik­tiñ äleumettik deñgeyin belgili bir mölşerde saqtap qalu üşin naqtı is-şaralar atqaru keregin de Memleket basşısı Joldauında aytıp ötti. «Biılğı jıldan bastap, ataulı äleu­met­tik kömek körsetudiñ jaña tärtibine kö­şemiz» degeni de sondıqtan. Jalpı, 2000 jıldan beri ekono­mi­ka­nıñ ösuine baylanıstı halıqtıñ äl-au­qatı da artqan bolatın. Ökinişke qa­ray, teñgeniñ qwnsızdanuı twrmısqa öz äserin tigizbey qoymadı. Halıqtıñ bir­şama böligi, azıq-tülik, kiim-keşek twrğısınan bolsın, belgili bir twtınu deñgeyinde qiındıqqa kezikkeni ras. Tabıs mölşeri bügingi künge deyin köp öspegendikten, qajettilik mölşeri de bwrınğı deñgeymen qalıp otır. Jaña mümkindikterge jol aşuğa key­bireu­lerdiñ tabısı kötermeydi. Son­dıqtan bügingi kezeñde halıqtıñ äleu­mettik twrğıdan az qamtıl­ğan tobına mem­leket tarapınan äli de bolsa kömek körsetu jağın damıtu kerek siyaqtı. Onıñ işinde, köpbalalı otba­sı­larğa, «Al­tın alqa», «Kümis alqa» ieger­le­rine jär­demaqı mölşerin köbeytu qajet. Ay­lıq tabısı 30-40 mıñnan as­pay­tın ot­basılarğa äleumettik kömek körsetudiñ qajetti bağdarlamasın jasa­ğa­nı­mız dwrıs. Sol üşin türli qayırım­dı­lıq qor­ları, türli memle­ket­tik emes wyım­dar äleumettik twrğıdan az qamtıl­ğan toptarğa äleumettik kömek qorın wsın­ğanı jön.

Meyirjan OTINŞIEV, Almatı qalalıq Jwmıspen qamtu jäne äleumettik bağdarlamalar basqarmasınıñ basşısı:

- Jaña jobanıñ bereri mol – Memleket basşısınıñ «Bes ins­ti­tuttıq reformanı jüzege asıru jö­nin­degi 100 naqtı qadam» Wlt josparın­da­ğı «Äleumettik kömekti onıñ ataulı si­patın küşeyte otırıp, oñtay­lan­dıru» attı 84-qadamın jüzege asıru maq­satında 2018 jıldıñ 1 qañtarınan bas­tap, jaña nısandağı ataulı äleu­met­tik kömek körsetilude. Atalğan kömek osı­ğan deyin körsetilip kelgen üş türli äleu­mettik kömekti özine biriktiredi: – 4,16 aylıq eseptik körsetkiş möl­şerin­de birge twratın tört jäne odan da köp kämeletke tolmağan balaları bar köpbalalı otbasılarğa beriletin ar­naulı memlekettik järdemaqı; – otbasınıñ orta eseppen jan ba­sı­na şaqqandağı tabısı azıq-tülik se­be­tiniñ qwnınan (eñ tömengi künköris deñ­geyiniñ 60 payızı) tömen 18 jasqa deyin­gi balaları bar otbasılarğa, är ba­lağa 1,05 aylıq eseptik körsetkiş möl­şerinde tölenetin järdemaqı; – otbasınıñ orta eseppen jan bası­na şaqqandağı tabısı kedeylik şeginen (eñ tömengi künköris deñgeyiniñ 40 payı­zı) tömen az qamtılğan otbasılarğa be­ri­­letin ataulı äleumettik kömek. Jaña nısandağı ataulı äleumettik kö­mek tabısı eñ tömengi künköris deñ­geyiniñ 50 %-nan tömen otbasılarğa ne­mese azamattarğa şartsız nemese şart­tı aqşalay kömek türinde ta­ğayın­daladı. 2018 jıldıñ 1 toqsanına eñ tömengi kün­köris deñgeyiniñ kölemi – 27 326 teñ­ge bolsa, aylıq eseptik körsetkiş – 2 405 teñge. Şartsız aqşalay kömek qwramında eñ­bekke qabiletti müşeleri joq ot­ba­sılarğa (mümkindikteri şekteuli adam­dar­dıñ nemese egde jastağı zey­net­ker­ler­diñ otbasıları) nemese eñbekke qa­bi­letti müşeleri ob'ektivti sebepterge bay­lanıstı jwmıspen qamtu şa­ra­ları­na qatısa almaytın otbasılarğa (mı­salı, mektepke deyingi balaları bar jal­ğızbastı ana) körsetiletin boladı. Mwn­day otba­sı­larğa järdemaqı alu üşin jwmıs­pen qamtu şaralarına qa­tısu mindetti emes. Şarttı aqşalay kömek eñbekke qa­bi­letti kem degende bir müşesi bar az qam­tılğan otbasılarğa wsınıladı, bwl oray­da qoyılatın şart – jwmıspen qam­tudıñ belsendi şaralarına olardıñ min­detti türde qatısuı. Äleumettik kelisimşartqa qol qoya otı­rıp, taraptar özara mindetter aladı: äleu­mettik qızmetter – jwmıspen qam­tuğa järdemdesuge küş saluğa jäne tö­lem­derdi töleuge, al otbasınıñ eñbekke qa­biletti müşeleri – otbasın az qam­tıl­ğan top qwramınan şığaruğa bağıttalğan äleu­mettik beyimdeu men jwmıspen qam­tuğa järdemdesu şaralarına adal qa­tısu­ğa mindettenedi. Sonımen qatar biılğı jıldan bas­tap tört jäne odan köp kämeletke tol­­mağan balaları bar otbasılarğa töle­netin arnaulı memlekettik järdemaqı tağayın­dalmaydı. Alayda atalğan jär­demaqını alıp kele jatqan köpbalalı otbasılarğa balası kämelettik jasqa tol­ğanğa deyin nemese oqu ornın biti­re­tin uaqıtqa deyin (biraq äri degende jiır­­ma üş jasqa tolğanğa deyin) töle­ne­di.

Ayswlu MOLDABEKOVA, äleumettanuşı:

- Järdemaqı otbasılıq tabıs közi bolmauı kerek – Äleumettik tölemder tölengen kez­de «kedeylik qaqpanı» degen wğım bar. YAğni, keybir azamattar äleumettik jär­demaqı alamın dep osı qaqpanğa tüsip qa­ladı. Äleumettik järdemaqı bir ja­ğı­nan halıqtıñ jwmıs isteuine mo­tivaciya bermeydi. Osı qarajat kün­köri­sime jetedi degen şekteuler payda bo­la­dı. Älemdik täjiribede, äleumettik sayasatta halıqtı äleumettik tölemmen wstap otıru dwrıs emes. Düniejüzinde türli täsilder bar. Mısalı, AQŞ-ta bel­gili äleumettik toptardan basqası mem­leketke senim artpay, öz künin özi kö­redi. Äleumettik tölem negizgi künköris közine aynalmauı kerek, ol kerisinşe mo­tivaciya ğana boluı tiis. Biıldan bas­tap engizilip jatqan äleumettik tö­lem­derdiñ jaña jüyesine köşu – sol jw­mıstardıñ alğışartı bolıp otır. Köp otbasılar üşin järdemaqı negizgi kün­köriske aynalğanı belgili jayt. Qa­zir türli jwmıspen qamtu bağdarlamaları bar. Osı bağdarlamalar jüyeli türde jü­ze­ge asıp, jwmıssızdar jwmısqa or­na­lassa, bwl memleket damuı üşin dwrıs qadam bolatını anıq. Köpbalalı otbasılardıñ jağdayına toq­talıp köreyik. Otbasında bes bala bol­sa, äke-şeşesimen jeti adamğa eñ tö­mengi künköris deñgeyiniñ 50 payızı är adamğa 14 mıñ teñge qwrağanda, jalpı ta­bıs 98 mıñ teñgeden assa, memleket äleu­mettik tölem tağayındamaydı. Bir es­kertetini, otbasınıñ jalpı tabısına äleu­mettik tölemder kirmeui kerek. Auıl­dı jerlerde äleumettik tölemdersiz jalpı otbasınıñ kirisi 98 mıñ teñgeden asatın köpbalalı otbasılar az. Al qalalı jerlerde otbasınıñ tabısı 98 mıñ teñgeden asqanımen, bwl qarajatqa bes balası bar otbasınıñ kün körui qiın­ğa soğarı anıq. Sondıqtan bwl sa­nattağı azamattar memlekettiñ äleu­mettik tölemderinen qağılatın bolsa, onda basqa äleumettik jeñildikter, ba­laların balabaqşağa jeñildikpen qa­bıldau, oquğa tüsuine jeñildikter, ot­ba­sılıq käsip aşuına qoldau sındı ın­talandırular qarastırılğanı jön. Köp­balalı otbası käsip aşatın bolsa, sa­lıq jağınan jeñildik bolsa igi. YAğni, köp­balalı otbasılar köbinese kedey, äleumettik tölem alıp qana küneltedi de­gen steoretipten arıluımız qajet. Jaña tölem jüyesi osı mehanizmderdi ja­sap alğan soñ engizilgeni dwrıs bolar edi. Jaña tölem jüyesi boyınşa köp­ba­lalı otbasılarğa äleumettik järdem ot­basınıñ tabısına oray belgilenedi. Bwl mäsele osıdan 3-4 jıl bwrın ay­tı­la bastadı. YAğni, eger otbasında ata-ana­nıñ bireui jwmıssız bolsa, onda min­detti türde jwmıspen qamtu orta­lığına baruı qajet. Bwl ortalıqtarda tir­kelip, arnayı kurstardan ötip, jw­mıs tabuına boladı. Mwndağı maqsat – ha­lıqtı järdemaqığa senim arttır­may, eñ­bek etuge ügitteu. Dese de, osı jw­mıs­pen qamtu ortalıqtarınıñ nasihat­taluı äli de kemşin tüsip otır. Ha­­lıq­tıñ da memlekettiñ äleumettik bağ­dar­la­malarına qızığuşılığı tö­men ekenin añğaru qiın emes. Bwğan bir­te-birte keluimiz kerek. Bala tuuına baylanıstı tağayın­dalatın birjolğı memlekettik järdema­qı 38 AEK nemese 91 390 teñge bolsa, ba­la bir jasqa tolıq tolğanğa deyin onıñ kütimine baylanıstı tağayın­da­latın ay sayınğı mem­lekettik järde­maqı – 13 852,8 teñge. Demografiyalıq jağ­daydı jaqsartamız desek, bwl tölem mölşeri öte tömen. Meniñşe, bala tuuğa tölenetin järdemaqı mölşerin köbey­tip, ıntalandıru qajet.

Nwrlıbek JEÑİSBEK, Eñbek jäne halıqtı äleumettik qorğau ministriniñ baspasöz hatşısı:

– Memleket basşısınıñ tapsırmasına säykes, jaña formattağı ataulı äleumettik kömek 2018 jılğı 1 qañtardan bastap engizildi. Jaña formattağı ataulı äleumettik kömek – tabısı az otbasılar üşin qoldanısta bolğan üş äleumettik tölemderdi biriktirgen birıñğay järdemaqı. Onıñ qwramına: a) jan basına şaqqandağı ortaşa tabısı eñ tömengi künköris deñgeyiniñ 40 payızınan tömen otbasılardıñ ärbir müşesine wsınılğan ataulı äleumettik kömektiñ eski jüyesi; b) otbasınıñ jan basına şaqqandağı ortaşa tabısı eñ tömen künköris deñgeyiniñ 60 payızınan tömen bolatın 1,05 aylıq eseptik körsetkiş nemese 2017 jılı 2 383 teñge mölşerinde 18 jasqa deyingi balalarğa tağayındalğan järdemaqı; v) tört nemese odan da köp balası bar otbasılarğa wsınılatın arnaulı memlekettik järdemaqı (arnaulı memlekettik järdemaqı 2018 jıldıñ 1 qañtarına deyin tağayındalğan otbasılar üşin bwl tölem onı aluğa qwqıqtıñ joyıluına deyin, yağni balalardıñ kämeletke toluına deyin saqtaladı). Osılayşa, jaña formattağı ataulı äleumettik kömek körsetilgen üş tölemniñ ornına tölenedi jäne onıñ mölşeri körsetilgen üş tölemniñ jiıntıq somasınan artıq bolatındığına nazar audaramın. Jaña jüyeniñ negizgi erekşelikteri: Birinşiden, kedeylik şegi eñ tömen künköris deñgeyiniñ 40 payızınan 50 payızına deyin köterilgen bolatın. Eñ tömengi künköris deñgeyiniñ köteriluin (24 459 teñgeden 28 284 teñgege deyin) esepke ala otırıp, kedeylik şeginiñ artuı atalğan äleumettik qoldau mölşeriniñ ösuin bildiredi. Ekinşiden, jaña formattağı ataulı äleumettik kömektiñ eki türi qarastırıladı: şartsız jäne şarttı aqşalay kömek. Şartsız aqşalay kömek qwramında eñbekke qabiletti müşeleri joq otbasılarğa (mısalı, mügedekter nemese qariya zeynetkerler otbasıları) nemese eñbekke qabiletti müşeleri ob'ektivti sebepterge baylanıstı jwmıspen qamtudıñ belsendi şaralarına tartıla almaytın otbasılarğa (mısalı, mektepke deyingi jastağı balaları bar jalğızbastı ana) wsınılatın boladı. Şarttı aqşalay kömek äleumettik kelisimşart jasasu jäne barlıq eñbekke qabiletti otbası müşeleriniñ jwmıspen qamtuğa järdemdesu şaralarına qatısu şartımen, qwramında kem degende bir eñbekke qabiletti müşesi bar otbasılarğa wsınıladı. Şarttı ataulı äleumettik kömek – keşendi jäne onıñ qwramına qoldaudıñ kelesi üş türi kiredi: 1) ataulı äleumettik kömek töleu (aqşalay türdegi järdemaqı) qazirgi tañdağı siyaqtı ay sayınğı negizde nemese jwmıspen qamtuğa järdemdesudiñ belsendi şaralarına qatısuğa äleumettik kelisimşart jasasu şartımen 6 ayğa tağayındalatın birjolğı tölem türinde; 2) kelesi şaralardı qoldanu arqılı jwmıspen qamtuğa järdemdesu; a) jwmıs beruşilermen wsınılğan bos jwmıs orındarına jiberu arqılı; b) oquğa, twratın jerdi jaldauğa, jol jüruge, bir rettik ıstıq tamaqqa şığındardı toltırumen birge, oquğa jiberu jäne memleket esebinen stipendiya töleu arqılı; v) eñbekaqını memleket esebinen tölep, jastar praktikasına, äleumettik jwmıs orındarına jäne qoğamdıq jwmıstarğa jiberu; g) öz isin aşuğa nemese onı keñeytuge mikrokredit wsınu arqılı. 3) qajet bolğan jağdayda mügedekterdi oñaltu şaraları, arnaulı äleumettik qızmetter, medicinalıq qızmetter, twrğın üy kommunaldıq qızmetterdi töleuge kömek kiretin äleumettik qızmetter paketin wsınu arqılı qoldau körsetiledi. Üşinşiden, jüginu jäne tölemderdiñ jaña türlerin tağayındau procesi oñtaylandırıladı. Jaña şarttarğa säykes joğarıda körsetilgen qoldanıstağı äleumettik järdemaqılardı tağayındau üşin üş qwjat paketin wsınudıñ ornına bir qwjattar paketin jinap, Halıqtı jwmıspen qamtu ortalığına (auıldıq jerde – auıldıq okrug äkimine) jüginu jetkilikti.

Abai.kz

0 pikir