Jeksenbi, 17 Qaraşa 2019
«Soqır» Femida 2489 2 pikir 13 Mausım, 2019 sağat 11:01

"Diplommen auılğa" barıp qarız bolğan jastardıñ janayqayı

Almatı oblısında Diplommen auılğa barğan 135 maman memleketke 20 million teñgeden astam qarız bop şıqtı. Bwl - olardıñ baspana alu üşin berilgen nesielerin uaqıtında tölemegennen qosılğan üstemaqı körinedi. Alayda, auılğa barğan jas mamandar 9 jıldan beri nesielerin uaqıtında tölep kelgenderin aytadı. Sonda bwl qaydan şıqqan qarız?

Medina Düysembayqızı:

- 2010 jılı jwbayım ekeumiz jwmısımızdı Rayımbek audanına auıstırdıq. Küyeuime 2 mln 268 mıñ teñge nesie berdi. Biz bwl aqşağa üy satıp aldıq. Onıñ ay sayınğı tölemi 12 600 teñgeni qwraydı. Endi 7 jıl töleymiz. Bizde ol nesiege baylanıstı eşqanday qwqıq bwzuşılıq bolmadı, barlığın öz uaqıtında tölep twrdıq. Al, 2019 jıldıñ qañtar ayında bizge 697 mıñ teñge qarızdarıñız bar degen hat keldi.

Medinanıñ aytuınşa, ayıppwldardıñ jartısına juığı “Diplommen auılğa” bağdarlamasımen nesie alğandarğa tiesili. Mäselen, 2010 jılı 260 jas maman nesie alğan. Olardıñ 135-i Rayımbek jäne Kegen audandarına barğandar. Nesie somasına qaray ayıppwl mölşeri ärqaysısı üşin ärtürli. Al, eki audannıñ “Diplommen auılğa” bağdarlaması boyınşa memleketke jalpı qarızı 20 millionnan asadı.

Ayta keteyik, jas mamandarğa nesie jergilikti byudjet arqılı berilgen. Biraq, äkimşilik onı «Auıl şaruaşılığın qarjılay qoldau qorı» AQ arqılı tapsırğan.

Atalğan qordıñ direktorı Madi Ibadullaevtıñ aytuınşa, qarız alğandar nesiesin öz uaqıtında ötemegen. Nätijesinde ol ayıppwlğa äkelip soqtırğan.

Alayda, Rayımbek jäne Kegen audandarı äkimdikteri «Auıl şaruaşılığın qarjılay qoldau qorı» AQ na esep berip otırğan. Onda salımşılardıñ jalpı nesie mölşeri, ötelgen jäne qalğan qarızdarı körsetilgen. Alayda, onda üstemaqı turalı eş mälimet körsetilmegen. Al, mwnday aqparat 2018 jıldıñ tamız ayınan bastap Almatı oblısı äkimdiginiñ ekonomika jäne byudjettik josparlau basqarması atınan eseptele bastağan.

Medinanıñ aytuınşa, olar 2010 jılı alğan kreditti özderi tölep otırğan. Odan soñ bankke barıp, qordıñ atına aqşa audarğan. Al, 2011 jılı olarğa jwmıstan buhgalterge ötiniş jazıp, qorğa tiesili aqşanı birden wstap qalatınday etip jasağan. Sodan bergi 9 jılda eşqanday alañdauşılıq bolmağanın aytadı.

Olardıñ mwnday  ötinişteri äkimdikterde tirkelgen eken.

Al, Almatı oblısı Rayımbek audanınıñ ekonomika jäne byudjettik josparlau böliminiñ bastığı Erlan Äldibekovtıñ aytuınşa, departamenttiñ buhgalterleri (bilim beru, densaulıq saqtau, mädeniet, äleumettik qorğau) ärtürli sandar boyınşa tölemderdi audarıp otıradı. Sonımen qatar, ekonomister özderiniñ mälimdemesinde qızmetkerlerdiñ aqı töleu merzimin körsetpegenin aytadı. Sondıqtan olar qalağan kezde aqşa jibergen. Osılayşa, adamdar bwl turalı bilmestikten qarızğa kirgen körinedi.

Jas mamandardıñ keybiri birneşe jüz mıñ, al, keybiriniñ qarızı millionnan asadı. Alayda, olar bwl ayıppwldardı töleuden bas tartadı.

Al, olardıñ barlıq qarjılay mäselesimen aynalısqan buhgalterler mwnday iste özderiniñ kinäsiz ekenin jäne özderine eşqanday jauapkerşilik almaytındarın aytadı.

Alayda, ekonomika jäne byudjettik josparlau bölimindegiler memlekettiñ qarjatı qanday jağday bolsa da qaytarıluı kerek deydi. Olar qazir 10 adamnıñ qwjatın dayındap, sotqa jügingeli otır.

Ayta keteyik, büginde Kegen audanında “Diplommen auılğa” barğan 81 jas mamanğa 12 million teñge ayıppwl salınğan. Al, Rayımbek audanında 54 maman 8 million teñgeden astam qarız bolğan...

“Diplommen auılğa” bağdarlaması – eks-prezident N.Nazarbaevtıñ bastamasımen 2009 jıldan beri qolğa alınğan. Ol bağdarlamanıñ maqsatı - auıldıq jerlerde jwmıs isteuge jäne twruğa kelgen bilim beru, densaulıq saqtau, äleumettik qamsızdandıru, mädeniet jäne sport, veterinariya salasındağı mamandarğa kömek körsetu. Ol üşin 70 AEK köleminde birjolğı köterme järdemaqı tölenedi, sonday-aq, twrğın üy satıp alu nemese salu üşin 1500 AEK-ke deyin 15 jılğa , 0,01%.payızdıq mölşerlememen  nesie beriledi.

Nwrbike Bekswltanqızı 

Abai.kz

2 pikir