Särsenbi, 17 Şilde 2019
Twlğa 882 20 pikir 11 Şilde, 2019 sağat 17:28

Toqaev: Abaydı wlıqtau arqılı jas wrpaqtıñ boyına wlttıq ruh darıtamız

2020 jılı wlı Abaydıñ tuğanına 175 jıl toladı. Osığan oray, 30 mamırda memleket basşısı Qasım-Jomart Toqaev Abay Qwnanbaywlınıñ 175 jıldıq mereytoyın respublikalıq deñgeyde toylau turalı jarlıq şığarğan bolatın.

El prezidentiniñ bastamasınan keyin wlı aqınnıñ mereytoyın auqımdı türde atap ötuge jan-jaqtı dayındıq jwmıstarı bastalıp ketti.

Jaqında 9 jastağı mektep oquşısı Läylim-Şıraq Erlanqızı «Abay öleñderin jatqa oqu» estafetasın bastap, onı prezident Qasım-Jomart Toqaevqa joldadı.

Äuelde bir suıq mwz— aqıl zerek,
Jılıtqan twla boydı ıstıq jürek.
Toqtaulılıq, talaptı şıdamdılıq,
Bwl qayrattan şığadı, bilseñ kerek.
Aqıl, qayrat, jürekti birdey wsta,
Sonda tolıq bolasıñ elden bölek.
Jeke-jeke bireui jarıtpaydı,
Jol da joq jarımesti “jaqsı” demek.
Aqıl da, aşu da joq, külki de joq,
Tulap, qaynap bir jürek qıladı älek.
Bireuiniñ küni joq bireuinsiz,
Ğılım sol üşeuiniñ jönin bilmek

Memleket basşısı bwl estafetanı quanışpen qabıl alıp, aqınnıñ «Ğılım tappay maqtanba» öleñinen üzindi oqıdı. Äri estafetanı odan äri Bilim jäne ğılım ministri Ashat Aymağambetovke, Mädeniet jäne sport ministri Aqtotı Rayımqwlovağa jäne bükil älemdi moyındatqan talanttı änşi Dimaş Qwdaybergenge joldadı.

;t=1s

Ğılım tappay maqtanba,
Orın tappay baptanba,
Qwmarlanıp şattanba,
Oynap bosqa küluge.
Bes närseden qaşıq bol,
Bes närsege asıq bol,
Adam bolam deseñiz.
Tileuiñ, ömiriñ aldıñda,
Oğan qayğı jeseñiz.
Ösek, ötirik, maqtanşaq,
Erinşek, beker mal şaşpaq
- Bes dwşpanıñ, bilseñiz.
Talap, eñbek, tereñ oy,
Qanağat, raqım, oylap qoy
- Bes asıl is, könseñiz.
Jamandıq körseñ näfrätli,
Suıtıp köñil tıysañız.
Jaqsılıq körseñ ğibrätli,
Onı oyğa jisañız.
Ğalım bolmay nemene,
Balalıqtı qisañız?
Bolmasañ da wqsap baq,
Bir ğalımdı körseñiz.
Onday bolmaq qayda dep,
Aytpa ğılım süyseñiz,
Sizge ğılım kim berer,
Janbay jatıp sönseñiz?
Dünie de özi, mal da özi,
Ğılımğa köñil berseñiz.
Bilgenderdiñ sözine
Mahabbatpen erseñiz.
Aqıl senbey senbeñiz,
Bir iske kez kelseñiz.
Aqsaqal ayttı, bay ayttı,
Kim bolsa, meyli, sol ayttı
- Aqılmenen jeñseñiz.
Nadandarğa boy berme,
Şın sözbenen ölseñiz.
Ayat, hadis emes qoy,
Küpir boldıñ demes qoy,
Qanşa qarsı kelseñiz.
Köp orında körine aytpa,
Bizdiñ sözge erseñiz.
Mwnı jazğan kisiniñ
Atın bilme, sözin bil!
Osı jalğan dünieden
Şeşen de ötken ne bwlbwl,
Kösem de ötken ne düldül.
Söz mänisin bilseñiz,
Aqıl - mizan, ölşeu qıl.
Eger qisıq körinse,
Meyliñ tasta, meyliñ kül.
Eger tüzu körinse,
Oylap-oylap, qwlaqqa il.
Aqımaq köp, aqıldı az,
Deme köptiñ sözi pwl.
Jaqınnıñ sözi tätti dep,
Jaqınım ayttı dey körme.
Nadandıqpen kim aytsa,
Onday tüpsiz sözge.erme.
Sizge aytamın, haupim - bwl.
Öziñ üşin üyrenseñ,
Jamandıqtan jirenseñ,
Aşılarsıñ jılma-jıl.
Bireu üşin üyrenseñ,
Bireu bilmes, sen bilseñ,
Bilgeniñniñ bäri - twl.
Sözine qaray kisini al,
Kisige qarap söz alma.
Şın söz qaysı bile almay,
Är närseden qwr qalma.
Mwnı jazğan bilgen qwl
- Ğwlamahi Dauani,
Solay depti ol şınşıl.
Sözin oqı jäne oyla,
Tez üyrenip, tez joyma,
Jas uaqıtta köñil - gül.

Bilim jäne ğılım ministri Ashat Aymağambetov estafetanı qabıldap, «Senbe jürtqa, twrsa da qanşa maqtap...» öleñin oqıdı. Ministr estafetanı elimizdiñ bilim jäne ğılım salasındağı barlıq qızmetkerlerge, wstazdarğa, JOO rektorlarına jäne studentter men oquşılarğa joldadı.

Senbe jwrtqa, twrsa da qanşa maqtap,
Äure etedi işine qulıq saqtap.
Öziñe sen öziñdi alıp şığar
Eñbegiñ men aqılıñ eki jaqtap.
Öziñdi sengiştikpen äure etpe,
Qwmarpaz bop maqtandı quıp ketpe.
Jwrtpen birge öziñdi qosa aldasıp,
Salpıldap sağım quğan boyıña ep pe?
Qayğı kelse qarsı twr, qwlay berme,
Qızıq kelse, qızıqpa, oñğaqqa erme.
Jüregiñe süñgi de,tübin közde,
Sonan tapqan-şın asıl tastay körme.

Al Mädeniet jäne sport ministri Aqtotı Rayımqwlova aqınnıñ «Qwlaqtan kirip, boydı alar...» dep bastalatın, barşamızğa jaqsı tanıs öleñinen üzindi oqıdı. Äri qazaqtıñ ğana emes, adamzattıñ alıp aqını - wlı Abay jırların jatqa oqu estafetasın Jazuşılar odağınıñ törağası Wlıqbek Esdäuletke jäne Qazaqstannıñ Eñbek Eri, Olimpiyada çempionı Jaqsılıq Üşkempirovke jäne elimizdiñ mädeniet, öner, sport salasındağı barşa jastarğa joldadı.

Qwlaqtan kirip, boydı alar
Jaqsı än men tätti küy.
Köñilge türli oy salar,
Ändi süyseñ, menşe süy.
Dünie oydan şığadı,
Özimdi özim wmıtıp,
Köñilim ändi wğadı,
Jüregim boydı jılıtıp.
Añsağan şölde su tapsa,
Bas qoymay ma bastauğa?
Bireu türtse, ya qaqsa
Boy toqtamas jasqauğa.
Bir küygizip, süygizip,
Eski ömirdi türgizer.
Ömir tonın kigizip,
Joqtı bar qıp jürgizer.
Esitkendey boladı
Qwlağım eski sıbırdı.
Eski oyğa köñilim toladı,
Tirilip ötken qwrğırdı.
İşip, tereñ boylaymın,
Ötken künniñ uların.
Jäne şın dep oylaymın,
Jwrttıñ, jalğan şuların.
Tağı sene bastaymın
Künde aldağış qularğa.
Esim şığıp qaşpaymın,
Men işpegen u bar ma?

Älemge äygili qazaq änşisi Dimaş Qwdaybergen de memleket basşısı wsınğan estafetanı quanışpen qabıl alıp, wlı aqınnıñ «Qaqtağan aq kümistey keñ mañdaylı» öleñin oqıdı.

- Abay atamızdıñ önerin däripteu jüregi qazaq dep soğatın ärbir azamattıñ mindeti dep bilemin, - degen Dimaş bwl challenge-di jalğastırudı Aqtöbe oblısınıñ äkimi Oñdasın Seyilwlı Orazalinge, RF-nıñ halıq ärtisi Igor' Krutoyğa jäne öziniñ barlıq tıñdarmanına tapsırdı.

Qaqtağan aq kümistey keñ mañdaylı
Alası az qara közi nwr jaynaydı.
Jiñişke qara qası sızıp qoyğan,
Bir jaña wqsatamın tuğan aydı.
Mañdaydan tura tüsken qırlı mwrın,
Aqşa jüz, alqızıl bet til baylaydı.
Auzın aşsa, köriner kirsiz tisi,
Sıqıldı qolmen tizgen, qaynaydı.
Söylese, sözi ädepti, äm mağınalı,
Külkisi beyne bwlbwl qws sayraydı.
Jwp-jwmır, aq torğınday moyını bar,
Ülbiregen tamağın kün şalmaydı.
Taqtaday jauırını bar, iığı tik,
Eki alma keudesinde qisaymaydı.
Soraqı wzın da emes, qısqa da emes,
Näzik bel tal şıbıqtay bwrañdaydı.
Etindey jas balanıñ bilegi bar,
Äjimsiz aq sausağı iske ıñğaylı.
Qolañ qara şaşı bar jibek taldı
Torğınday tolqın wrıp köz tañdaydı.
Qanday qızda läzzat bar jan tatpağan?
Swluı bwl zamannıñ tek jatpağan.
On segiz, on toğızğa kelgennen soñ,
Alması ökpe bolar qol batpağan.
Bwlardıñ keybiriniñ minezderi -
Eş närse kömegensip bwrtaqtağan.
Keybiri jaydarı, aşıq bolamın dep,
Orınsız adamdarmen jırtaqtağan.
Äuelde swlu jayı bizge mälim,
Jigitti jwrt maqtağan qız jaqtağan.
Key jigit maqtan üşin qılıq qılmay,
Boyına maydalıqpen sır saqtağan.
Key jigit arsızdıqpen wyatsınbay,
Qolı jetpes närsege tırtaqtağan.
Orındı iske jürip, oy tappağan,
Ne bolmasa jwmıs qıp, mal baqpağan.
Qasietti bolmaydı onday jigit
Änşeyin qwr bekerge bwlğaqtağan.

Al Mädeniet ministri Aqtotı Rayımqwlova joldağan estafetanı qabıl alğan aqın, Jazuşılar odağı Basqarmasınıñ törağası Wlıqbek Esdäulet Abaydıñ «Qarañğı tünde tau qalğıp» attı audarma öleñin (Lermontovtan) oqıdı.

Äri bwl estafetanı jalğastırudı wlı Abaydıñ tuğan ölkesindegi bir aqın men bir äkimge joldadı. Olar - Semey qalasınıñ äkimi Sälimov Ermak Bidahmetwlı men körnekti aqın, QR Memlekettik sıylığınıñ iegeri Tınıştıqbek Äbdikäkimwlı.

Qarañğı tünde tau qalğıp,
Wyqığa keter balbırap.
Dalanı jım-jırt, del-sal ğıp,
Tün basadı salbırap.

Şañ şığarmas jol-dağı,
Silkine almas japıraq.
Tınşığarsıñ sen-dağı,
Sabır qılsañ azıraq.

Abai.kz

20 pikir