АҚШ вице-президенті Джон Ди Вэнс дүйсенбі күні Арменияға келді, сейсенбіде Әзірбайжанға барады. Вэнстың бұл жолғы сапары екі Оңтүстік Кавказ елінің АҚШ ара ағайындығымен жасалған бейбітшілік келісімін нығайтуға бағытталған. Бұл АҚШ-тың мұндай жоғары лауазымды шенеунігінің Арменияға алғашқы сапары. Армения дәстүрлі түрде Ресеймен тығыз байланыс орнатқан, бірақ Мәскеудің аймақтағы ықпалы 2022 жылдың ақпанында Украинадағы қақтығыс басталғаннан бері әлсіреді.

Армения мен Әзірбайжан тамыз айында Вашингтонда Дональд Трамптың бастамасымен жасалған келісімге қол қойды, бұл екі ел арасындағы ондаған жылдарға созылған аумақтық дауды аяқтады. Қақтығыс, әсіресе, Кеңес Одағы ыдыраған кезде, сондай-ақ 2020 жылы болған екі соғыстың ошағы болған таулы Қарабақ аймағына қатысты болды. 2023 жылы Әзірбайжан блицкригті бастап, сайып келгенде аймақты армян сепаратистерінен толық бақылауға алды.

Дүйсенбіде Вэнс мырза Арменияның премьер-министрі Никол Пашинянмен кездесті.

Ол Америка Құрама Штаттарының Арменияға 11 миллион долларлық дрон технологиясын сататынын жариялады. Екі көшбасшы сонымен қатар азаматтық ядролық энергетика саласындағы ынтымақтастық туралы келісімге қол қойды.

АҚШ Мемлекеттік департаменті бұған дейін бұл сапар «Трамптың халықаралық бейбітшілік пен өркендеу моделін (TRIPP) ілгерілететінін» мәлімдеген еді, бұл арада белгілі бір транзиттік дәліз жоспары меңзелген болатын.

Тамыз айында Вашингтонда Ереван мен Баку тарабы қол қойған келісім Армения арқылы транзиттік аймақ құруды және Әзірбайжанды батыстағы Нахчыван анклавымен байланыстыруды, осылайша аймақты Орталық Азия мен Каспийді Еуропамен байланыстыратын шығыс-батыс сауда жолдарына біріктіруді көздейді.

Вашингтон бұл жобаны ондаған жылдарға созылған қақтығыстан кейін Армения мен Әзірбайжан арасындағы өзара сенімді сақтау мақсатындағы нақты  қадам ретінде алға тартып отыр. Бұл дәліз – аймақтық көлік бағытын ашу Бакудың көптен бергі арманы еді. Әзірбайжан тарабы бұл жолды Ереванмен кешенді бейбітшілік келісіміне қол қоюдың алғышарты ретінде қарастырады.

АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио мен Армения сыртқы істер министрі Арарат Мирзоян қаңтар айында TRIP жобасын іске асыру үлгісін жариялады.

Құжатта егемендік, аумақтық тұтастық және өзара түсіністік қағидаттары баса айтылады және сауда мен транзитті кеңейту арқылы Армения мен Әзірбайжанға экономикалық пайда әкелуге уәде беріледі. АҚШ шенеуніктері сонымен қатар дәліз аймақтық байланысты нығайтып, Ресей мен Иранды айналып өтетін жаңа жеткізу желілерін ашу арқылы АҚШ мүдделерін қорғайтынын мәлімдеді.

АҚШ вице-президентінің сапары Вашингтонның Оңтүстік Кавказдағы дипломатиялық және экономикалық ықпалын күшейтуге тырысып жатқанын көрсетеді.

Abai.kz